سوره تین(التين)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷
معنی کلمات و عبارات
«لَقَدْ خَلَقْنَا ...»: جواب قسمهای چهارگانه است. «أَحْسَنِ»: زیباترین. بهترین. «تَقْوِیمٍ»: هیئت. سیما. در اصل تقویم، در آوردن چیزی به صورت مناسب و نظام معتدل و کیفیّت شایسته است (نگا: نمونه) ولی در بسیاری از موارد مراد از مصدر، اثر آن است (نگا: جزء عمّ شیخ محمّد عبده). لذا در اینجا مراد ساختار انسان با دو بعد جسمانی و روحانی است، که «عالَم صغیر» و «موجود ناشناخته» نام گرفته است، و خداوند او را بزرگوار فرموده است (نگا: اسراء / ) و آفریدگار جهان در برابر اتمام خلقت انسان، خویشتن را ستوده است (نگا: مؤمنون / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، آفریننده انسان ها است. «لقد خلقنا الإنسن»
حرف «ال» در «الإنسان»، یا براى استغراق جنس است و یا به حقیقت و ماهیت او نظر دارد.
۲ - ساختار وجودى انسان، استوارترین و زیباترین ساختار و در اوج اعتدال است. «لقد خلقنا الإنسن فى أحسن تقویم»
«قَوام» (به فتح قاف); یعنى، «عدل» و به کسر قاف; یعنى، نظام و رکن و آنچه مایه قیام چیزى باشد (صحاح). «تقویم»، یا از اوّلى گرفته شده و به معناى تعدیل است و یا از دوّمى مشتق شده و به معناى «قوام دادن» و «عنصرهاى چیزى را سامان بخشیدن» است. در این صورت مفاد آیه این مى شود که نظام خلقتِ انسان، در اوج حُسن و نیکویى است. حُسن هر چیز در عرف مردم، به زیبایى حسّى آن است; ولى بیشتر موارد آن در قرآن، ناظر به نوعى از زیبایى است که با بصیرت درک مى شود.
۳ - انسان، کامل ترین موجودات و ارجمندترین آفریده ها است. «لقد خلقنا الإنسن فى أحسن تقویم»
مراد از «أحسن تقویم» - به قرینه آیه بعد - نقطه مقابل «أسفل سافلین» است; یعنى، هر انسانى در اصل خلقت خویش، از برترین نوع آفرینش برخوردار است و سقوط برخى از انسان ها به پست ترین حالت ها، عارضى و غیر اصیل است.
۴ - برخوردارى انسان از خلقت برتر، حقیقتى است که خداوند آن را با سوگند به انجیر، زیتون، طور سینا و شهر مکه، بیان داشته و بر آن تأکید کرده است. و التین ... لقد خلقنا الإنسن فى أحسن تقویم ۵ - تمام آفریده هاى الهى، نیکو و داراى ساختارى منظم اند.* «أحسن تقویم»
«أحسن»، اسم تفضیل است و اثبات برترین قوام براى انسان، نیکو بودن قوام دیگر موجودات را در مفهوم خود گنجانیده است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۸ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۸ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
دلایل فضایل انسانفلسفه سوگند به انجیرفلسفه سوگند به زیتونفلسفه سوگند به سینافلسفه سوگند به مکهفلسفه سوگند به کوه طورزیبایی موجوداتساختار انساناعتدال جسمی انسانویژگیهای جسمی انسانزیبایی انسانبهترین موجوداتکمال انساننظم آفرینشحقیقت انسانخالق انسان هافضایل انسانسوگندهای قرآنخالقیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
- افرینش انسان، ایه خدا+۲ آیه
- شکلگیری انسانها به بهترین صورت، ایه خدا+۲ آیه
- افرینش انسان از جانب خداوند به صورت متناسب و موزون+۴ آیه
- امکان اسیبپذیری و سقوط انسان از برترین مرتبه به بدترین مرتبه+۱ آیه
- برتری انسان بر مخلوقات دیگر در نیکویی افرینش+۱ آیه
- خلقت انسان به بهترین وجه سبب عروج وی به مرتبه اعلا و زندگی جاوید و سعادتبخش
- طولانیشدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۴ آیه
- افرینش انسان به صورت متعادل و موزون+۴ آیه
- صورتپردازی انسان به بهترین وجه از ناحیه خداوند+۲ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۶ آیه
- ضعف قوای جسمی انسان در اثر طولانیشدن عمر+۴ آیه
- نجات از پستی، از اثار ایمان+۲ آیه
- سقوط گروهی از انسانها با وجود برخورداری از بهترین نوع خلقت به درک اسفل السّافلین+۱ آیه
- ایمان، موجب نجات انسان از درک اسفل+۲ آیه
- ذلّت و خواری انسانهای ترک کننده عمل صالح، در اخرت+۲ آیه
- افرینش انسان، در زیباترین شکل و صورت، به امر خداوند+۳ آیه
- خداوند، منشا زیبایی+۴ آیه
- سوگند به زیتون، برای اثبات خلقت برتر انسان و کمال وجودی او+۱ آیه
- سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۳ آیه
- سؤال نکوهش امیز خدا از انسانها، درباره تکذیب روز جزا و قیامت با وجود مشاهده قدرت خدا بر افرینش نخست انان+۱ آیه
- تکذیب روز جزا از سوی انسانها با وجود دلایل روشن، برای اثبات قیامت، مورد سؤال نکوهشی خدا+۱ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره داوری خود در قیامت، بین مؤمنان نیک کردار و تکذیبگران روز جزا+۴ آیه
- ضعف و سستی قوای انسان، در پیری+۶ آیه
- ضعف قوای جسمی انسان، بر اثر طولانی شدن عمر+۴ آیه
- رسیدن انسان به دوران ضعف پیری، بر اساس سنّت و مشیّت الهی+۵ آیه
- طولانی شدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۶ آیه
- نقش عمل صالح، در رهایی ادمی از پستی+۲ آیه
- قسم خداوند به انجیر، جهت بیان وقوع شکل وجودی انسان، در زیباترین و استوارترین ساختارها+۱ آیه
- قسم خداوند به زیتون، جهت بیان وقوع شکل وجودی انسان، در زیباترین و استوارترین ساختارها+۱ آیه
- قسم خداوند به کوه طور، برای خلقت نیکوی انسان+۱ آیه
- سوگند خداوند به شهر مکّه، جهت خلقت برتر انسان+۱ آیه
- توبیخ تکذیب کننده قیامت و روز جزا از ناحیه خدا+۱ آیه
- کفرورزی و انکار حق کافران، موجب سقوط شخصیّت و انسانیّت انان+۳ آیه
- مرتبه پایین و قعر جهنّم، جایگاه کافران+۱ آیه
- سوگند خداوند به شهر مکه، درباره افرینش انسان+۳ آیه
- تکذیب روز جزا از سوی انسانها، با وجود دلایل روشن برای اثبات قیامت، مورد سؤال و نکوهش خدا+۱ آیه
- پرسش نکوهشامیز خدا از انسانها، درباره تکذیب روز جزا و قیامت با وجود مشاهده قدرت خدا بر افرینش نخست انان+۱ آیه