آیه ۴ سوره تین

سوره تین(التين)، آیه ۴ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۷

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ

که ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم،

معنی کلمات و عبارات
«لَقَدْ خَلَقْنَا ...»: جواب قسمهای چهارگانه است. «أَحْسَنِ»: زیباترین. بهترین. «تَقْوِیمٍ»: هیئت. سیما. در اصل تقویم، در آوردن چیزی به صورت مناسب و نظام معتدل و کیفیّت شایسته است (نگا: نمونه) ولی در بسیاری از موارد مراد از مصدر، اثر آن است (نگا: جزء عمّ شیخ محمّد عبده). لذا در اینجا مراد ساختار انسان با دو بعد جسمانی و روحانی است، که «عالَم صغیر» و «موجود ناشناخته» نام گرفته است، و خداوند او را بزرگوار فرموده است (نگا: اسراء / ) و آفریدگار جهان در برابر اتمام خلقت انسان، خویشتن را ستوده است (نگا: مؤمنون / ).
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - خداوند، آفریننده انسان ها است. «لقد خلقنا الإنسن» حرف «ال» در «الإنسان»، یا براى استغراق جنس است و یا به حقیقت و ماهیت او نظر دارد. ۲ - ساختار وجودى انسان، استوارترین و زیباترین ساختار و در اوج اعتدال است. «لقد خلقنا الإنسن فى أحسن تقویم» «قَوام» (به فتح قاف); یعنى، «عدل» و به کسر قاف; یعنى، نظام و رکن و آنچه مایه قیام چیزى باشد (صحاح). «تقویم»، یا از اوّلى گرفته شده و به معناى تعدیل است و یا از دوّمى مشتق شده و به معناى «قوام دادن» و «عنصرهاى چیزى را سامان بخشیدن» است. در این صورت مفاد آیه این مى شود که نظام خلقتِ انسان، در اوج حُسن و نیکویى است. حُسن هر چیز در عرف مردم، به زیبایى حسّى آن است; ولى بیشتر موارد آن در قرآن، ناظر به نوعى از زیبایى است که با بصیرت درک مى شود. ۳ - انسان، کامل ترین موجودات و ارجمندترین آفریده ها است. «لقد خلقنا الإنسن فى أحسن تقویم» مراد از «أحسن تقویم» - به قرینه آیه بعد - نقطه مقابل «أسفل سافلین» است; یعنى، هر انسانى در اصل خلقت خویش، از برترین نوع آفرینش برخوردار است و سقوط برخى از انسان ها به پست ترین حالت ها، عارضى و غیر اصیل است. ۴ - برخوردارى انسان از خلقت برتر، حقیقتى است که خداوند آن را با سوگند به انجیر، زیتون، طور سینا و شهر مکه، بیان داشته و بر آن تأکید کرده است.    و التین ... لقد خلقنا الإنسن فى أحسن تقویم ۵ - تمام آفریده هاى الهى، نیکو و داراى ساختارى منظم اند.* «أحسن تقویم» «أحسن»، اسم تفضیل است و اثبات برترین قوام براى انسان، نیکو بودن قوام دیگر موجودات را در مفهوم خود گنجانیده است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • افرینش انسان، ایه خدا+۲ آیه
  • شکلگیری انسانها به بهترین صورت، ایه خدا+۲ آیه
  • افرینش انسان از جانب خداوند به صورت متناسب و موزون+۴ آیه
  • امکان اسیبپذیری و سقوط انسان از برترین مرتبه به بدترین مرتبه+۱ آیه
  • برتری انسان بر مخلوقات دیگر در نیکویی افرینش+۱ آیه
  • خلقت انسان به بهترین وجه سبب عروج وی به مرتبه اعلا و زندگی جاوید و سعادتبخش
  • طولانیشدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۴ آیه
  • افرینش انسان به صورت متعادل و موزون+۴ آیه
  • صورتپردازی انسان به بهترین وجه از ناحیه خداوند+۲ آیه
  • خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۶ آیه
  • ضعف قوای جسمی انسان در اثر طولانیشدن عمر+۴ آیه
  • نجات از پستی، از اثار ایمان+۲ آیه
  • سقوط گروهی از انسانها با وجود برخورداری از بهترین نوع خلقت به درک اسفل السّافلین+۱ آیه
  • ایمان، موجب نجات انسان از درک اسفل+۲ آیه
  • ذلّت و خواری انسانهای ترک کننده عمل صالح، در اخرت+۲ آیه
  • افرینش انسان، در زیباترین شکل و صورت، به امر خداوند+۳ آیه
  • خداوند، منشا زیبایی+۴ آیه
  • سوگند به زیتون، برای اثبات خلقت برتر انسان و کمال وجودی او+۱ آیه
  • سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۳ آیه
  • سؤال نکوهش امیز خدا از انسانها، درباره تکذیب روز جزا و قیامت با وجود مشاهده قدرت خدا بر افرینش نخست انان+۱ آیه
  • تکذیب روز جزا از سوی انسانها با وجود دلایل روشن، برای اثبات قیامت، مورد سؤال نکوهشی خدا+۱ آیه
  • سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره داوری خود در قیامت، بین مؤمنان نیک کردار و تکذیبگران روز جزا+۴ آیه
  • ضعف و سستی قوای انسان، در پیری+۶ آیه
  • ضعف قوای جسمی انسان، بر اثر طولانی شدن عمر+۴ آیه
  • رسیدن انسان به دوران ضعف پیری، بر اساس سنّت و مشیّت الهی+۵ آیه
  • طولانی شدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۶ آیه
  • نقش عمل صالح، در رهایی ادمی از پستی+۲ آیه
  • قسم خداوند به انجیر، جهت بیان وقوع شکل وجودی انسان، در زیباترین و استوارترین ساختارها+۱ آیه
  • قسم خداوند به زیتون، جهت بیان وقوع شکل وجودی انسان، در زیباترین و استوارترین ساختارها+۱ آیه
  • قسم خداوند به کوه طور، برای خلقت نیکوی انسان+۱ آیه
  • سوگند خداوند به شهر مکّه، جهت خلقت برتر انسان+۱ آیه
  • توبیخ تکذیب کننده قیامت و روز جزا از ناحیه خدا+۱ آیه
  • کفرورزی و انکار حق کافران، موجب سقوط شخصیّت و انسانیّت انان+۳ آیه
  • مرتبه پایین و قعر جهنّم، جایگاه کافران+۱ آیه
  • سوگند خداوند به شهر مکه، درباره افرینش انسان+۳ آیه
  • تکذیب روز جزا از سوی انسانها، با وجود دلایل روشن برای اثبات قیامت، مورد سؤال و نکوهش خدا+۱ آیه
  • پرسش نکوهشامیز خدا از انسانها، درباره تکذیب روز جزا و قیامت با وجود مشاهده قدرت خدا بر افرینش نخست انان+۱ آیه
واژه‌ها