سوره حجرات(الحجرات)، آیه ۱ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۱۵
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! چیزی را بر خدا و رسولش مقدّم نشمرید (و پیشی مگیرید)، و تقوای الهی پیشه کنید که خداوند شنوا و داناست!
معنی کلمات و عبارات
«لا تُقَدِّمُوا»: پیشی مگیرید. پیشدستی مکنید. بعضی این فعل را لازم و برخی آن را متعدی و مفعولش را محذوف دانستهاند، و مراد این است که هیچ حکمی را بر حکم خدا و پیغمبرش مقدم ندارید. پیش از فهم و دریافت سخن و دستور خدا و رسول درباره حکم چیزی، سخنی نگوئید. پیش از اخذ فرمان از خدا و پیغمبرش، عملی را انجام ندهید. در جائی که خدا و پیغمبرش حکمیدارند، شما حکم نکنید، یعنی حکمی نکنید مگر به حکم خدا و رسول او، و باید که همواره این ویژگی در شما باشد که پیرو و گوش بفرمان خدا و رسول باشید. «بَیْنَ یَدَیْ»: جلو. حضور. منظور مقام حکمرانی است که مختص به خدا و به رسول خدا - برابر رهنمود و با اجازه خدا - دارد (نگا: نساء / ).
نزول
سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱۴ رویداد)
- فتح مکهمرتبط با نزول
۸ هجرت · مکه - ماجرای ابوبصیر
19 بعثت · ساحل دریای سرخ - فتح خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
19 بعثت · دومةالجندل - سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
19 بعثت · خیبر - سریه ابوبکر به فزاره
19 بعثت · فزاره - سریه ابوقتاده به خضره
19 بعثت · خضره - سریه علی به فدک
19 بعثت · فدک - سریه بشیر بن سعد به فدک
19 بعثت · فدک - سریه غالب بن عبدالله به الکدید
19 بعثت · الکدید - غزوه وادیالقری
19 بعثت · وادیالقری - ارسال نامه به پادشاهان و سران
19 بعثت · مدینه - بیعت رضوان
19 بعثت · حدیبیه - بازگشت جعفر از حبشه
19 بعثت · مدینه / خیبر
نکات آیه
۱ - مؤمنان، مورد نهى الهى از سبقت جستن بر خدا و رسول، در گفتار و رفتار «یأیّها الذین ءامنوا لاتقدّموا بین یدى اللّه و رسوله»
۲ - ایمان واقعى، مستلزم تبعیت کامل از دستورات دین و پرهیز از بدعت و خودرأیى «یأیّها الذین ءامنوا لاتقدّموا بین یدى اللّه و رسوله»
۳ - دخالت عجولانه و بى مورد برخى از مؤمنان، در احکام خدا و رسول(ص) * «یأیّها الذین ءامنوا لاتقدّموا بین یدى اللّه و رسوله»
برداشت بالا بدان احتمال است که نهى در آیه شریفه، نظر به مواردى داشته باشد که قبل از آن صورت گرفته است; چنان که از شأن نزول ها چنین استفاده مى شود.
۴ - عدم جواز حکم کردن به چیزى، قبل از رسیدن حکم آن از سوى خدا و رسول او «یأیّها الذین ءامنوا لاتقدّموا بین یدى اللّه و رسوله»
تعبیر «لاتقدّموا بین...» هم شامل حکم کردن قبل از حکم خدا و رسول او و هم شامل حکم کردن در قبال فرمان آن دو مى شود. برداشت بالا براساس معناى نخست است.
۵ - فرمان پیامبر(ص)، همانند فرمان خداوند، لازم الاتّباع است. «لاتقدّموا بین یدى اللّه و رسوله »
۶ - لزوم رعایت تقواى الهى، در زمینه احکام دین «و اتّقوا اللّه »
۷ - تقواى الهى، مستلزم تسلیم محض بودن در برابر حکم خدا و رسول «لاتقدّموا بین یدى اللّه و رسوله و اتّقوا اللّه »
۸ - مخالفت بااحکام و معارف دین، ناسازگار با روح تقوا «لاتقدّموا ... و اتّقوا اللّه »
۹ - خداوند، «سمیع» (شنوا) و «علیم» (دانا) است. «إنّ اللّه سمیع علیم»
۱۰ - توجه به شنوایى و آگاهى خداوند، مستلزم رعایت تقوا و سبقت نگرفتن بر حکم خدا و رسول «لاتقدّموا ... و اتّقوا اللّه إنّ اللّه سمیع علیم»
۱۱ - لزوم تسلیم روحى و درونى انسان، در برابر حکم خدا و رسول * «إنّ اللّه سمیع علیم»
برداشت بالا بدان احتمال است که وصف «علیم» پس از وصف «سمیع» بیانگر این جهت باشد که اگر مؤمنان، رأى عجولانه خود را اظهار کنند، خداوند «سمیع» است و اگر در دل نسبت به حکم خدا و رسول او موضعى مخالف داشته باشند، خداوند «علیم» است. بنابراین حتى در درون نیز، باید منقاد حکم الهى باشند.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ایمان احکام ایمانزمینه اجتناب از ایمانزمینه تسلیم به محمدزمینه پیروی از دینسبقت بر محمدعجله مؤمنانموانع سبقت بر خداموانع سبقت بر محمدموانع مخالفت با دیننهی از سبقت بر خدانهی از سبقت بر محمداهمیت اوامر محمدسبقت بر خداتسلیم به محمدآثار ذکر شنوایی خدااهمیت تسلیمزمینه تسلیم به خدااهمیت اطاعت از محمدآداب سخنتسلیم به خداآثار ذکر علم خداتکلیف مؤمنانسمیعزمینه تقوانواهی خدااهمیت تقواعلیمآثار تقوااوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
- لزوم پرهیز از شکستن حریم پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- محدود بودن ازادی عمل در برخورد با اولیای الهی، برای رعایت احترام انان+۳ آیه
- حفظ احترام پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، از وظایف مؤمنان+۳ آیه
- مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۷ آیه
- تعلیم ادب معاشرت با پیامبر(صلی الله علیه واله) به مؤمنان، از سوی خداوند+۴ آیه
- پرهیز از پیشی گرفتن بر خدا و رسول (تندروی)، از اثار تقوا و پارسایی
- تقوا، مرتبهای برخاسته و فراتر از ایمان+۵ آیه
- خداوند، فراخوان مؤمنان به رعایت تقوا و پرهیز از مخالفت با او+۵ آیه
- اعتقاد به علم و اگاهی گسترده خداوند، زمینهساز تقواپیشگی+۱۰ آیه
- تقوا و پاکی قلب، زمینه تواضع+۱ آیه
- مؤمنان، مورد نهی الهی، از سبقت جستن بر خدا در گفتار و رفتار
- مؤمنان، مورد نهی خداوند، از سبقت جستن بر رسولخدا(صلی الله علیه واله) در گفتار و رفتار
- حرمت اظهار نظر و افتاء، قبل از رسیدن حکمی از سوی خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله)
- لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۸ آیه
- حرمت سبقت جستن مؤمنان بر خدا، در گفتار و رفتار
- حرمت پیشی گرفتن مؤمنان بر پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)در تمام کارها
- جلو نیفتادن بین دست خدا و رسول(صلی الله علیه واله)، کنایه از پیشی نگرفتن بر انان در رای و نظر و لزوم پیروی
- توجّه به شنوایی و اگاهی خداوند، مانع پیشی گرفتن بر او
- مؤمنان، مورد نهی خدا، از پیشی گرفتن بر او
- سبقت جستن مؤمنان بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد نهی خداوند
- توجّه به شنوایی و اگاهی خداوند، مانع سبقت جستن بر رسول خدا(صلی الله علیه واله)
- سمیع / اسماوصفات
- مخالفت با سنّت پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد نهی خداوند
- اگاه نبودن به اداب ملاقات با پیامبر(صلی الله علیه واله) از عوامل بی صبری نداکنندگان ان حضرت از پشت حجره های وی+۳ آیه
- لزوم رعایت احکام خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله)، مبتنی بر علم او
- سفارش خداوند برای رعایت تقوا، برخاسته از علم او+۳ آیه
- توجّه به علم خداوند، مقتضی اطاعت از او
- اعتقاد و توجّه به علم همه جانبه الهی، زمینه ساز تقواپیشگی+۱۱ آیه
- علیم / اسماوصفات+۶ آیه
- اهل ایمان از مخاطبان قران+۷ آیه
- حفظ احترام محمّد صلی الله علیه و اله، از وظایف مؤمنان+۵ آیه
- نهی خداوند، از درشتگویی و بیاحترامی به محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- جایز نبودن پیشی گرفتن بر پیامبر صلی الله علیه و اله در همه امور
- پیشی گرفتن برخی مسلمانان بر پیامبر صلی الله علیه و اله
- توجّه به اگاهی خداوند، مانع پیشی گرفتن بر پیامبر صلی الله علیه و اله
- باور و توجّه به شنوایی خداوند، مانع پیشی گرفتن بر پیامبر صلی الله علیه و اله
- نهی خداوند از پیشی گرفتن بر پیامبر صلی الله علیه و اله، برخاسته از اگاهی مطلق پروردگار از مصالح مؤمنان
- اجتناب از پیشی گرفتن بر رسول خدا صلی الله علیه و اله، لازمه ایمان راستین
- پیشی نگرفتن بر پیامبر صلی الله علیه و اله، نشانه تقوا پیشگی
- لزوم پیروی از سیره پیامبر صلی الله علیه و اله و اجتناب از پیشتازی بر حضرت، در رفتار و گفتار
- ایمان، مستلزم رعایت ادب، هنگام معاشرت با پیامبر صلی الله علیه و اله+۴ آیه
- تعلیم معاشرت مؤمنان با پیامبر صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱ آیه
- خداوند تعلیمدهنده اداب معاشرت با پیامبر صلی الله علیه و اله به مؤمنان+۱ آیه