آیه ۶۵ سوره حجر

سوره حجر(الحجر)، آیه ۶۵ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۵

فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِّنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ

پس، خانواده‌ات را در اواخر شب با خود بردار، و از اینجا ببر؛ و خودت به دنبال آنها حرکت کن؛ و کسی از شما به پشت سر خویش ننگرد؛ به همانجا که مأمور هستید بروید!»

معنی کلمات و عبارات
«أَسْرِ بِأَهْلِکَ»: خانواده‌ات را در شب بکوچان. «قِطْعٍ»: قسمتی. پاسی. «إِتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ»: در پشت سر ایشان خودت حرکت کن. «لا یَلْتَفِتْ»: روی برنگرداند. به عقب ننگرد. «إمْضُوا»: بروید. «حَیْثُ»: همان جا.
نزول

سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱- فرشتگان، از حضرت لوط(ع) خواستار خارج ساختن خاندانش از شهر در پاسى از شب، جهت نجات از عذاب الهى شدند. «فأسر بأهلک بقطع من الّیل» ۲- حضرت لوط(ع) به نظارت و مراقبت بر خروج خاندانش از شهر براى در امان ماندن از عذاب الهى، مأمور گردید. «فأسر بأهلک ... و اتّبع أدبرهم» مقصود از به دنبال خاندان رفتن (و اتّبع أدبارهم) مى تواند کنایه از مراقبت و نظارت از خروج آنان باشد که مبادا کسى به شهر برگردد و از رفتن منصرف شود. جمله بعدى (و لایلتفت منکم ...) مؤید همین مطلب است. ۳- لوط(ع)، مأموریت یافت که هم زمان با خارج ساختن خاندانش از شهر، خود نیز در پى آنان حرکت کند. «فأسر بأهلک ... و اتّبع أدبرهم» ۴- خداوند حضرت لوط(ع) و خاندانش را از بازگشت به شهر خود - که در معرض عذاب بود - برحذر داشت. «فأسر بأهلک ... و لایلتفت منکم أحد» مقصود از التفات و توجه در آیه شریفه - به قرینه فرمان خروج از شهر (فأسر بأهلک) - بازگشتن و روى آوردن به شهرى است که آنان در آن جا ساکن بودند. ۵- حرکت حضرت لوط(ع) و خاندانش از شهر، حرکتى دسته جمعى، سریع، به دور از انظار مردم و محرمانه بود. «فأسر بأهلک بقطع من الّیل ... وامضوا حیث تؤمرون» نظارت حضرت لوط(ع) بر حرکت خاندانش (و اتّبع أدبارهم) بیانگر حرکت دسته جمعى، و حرکت در ظرف زمانى محدود (بقطع من اللیل) نشانگر حرکت سریع، و سیر شبانه در پاسى از شب دلیل محرمانه رفتن از شهر است. ۶- حضرت لوط(ع) و خاندانش، مأمور شدند تنها به سوى مکانى که تعیین خواهد شد، حرکت کنند و حق انتخاب مکان دیگرى را نداشتند. «فأسر بأهلک ... وامضوا حیث تؤمرون» ۷- عذاب قوم لوط، فراگیر تمامى ساکنان شهر بود. «فأسر بأهلک ... وامضوا حیث تؤمرون» از اینکه حضرت لوط(ع) مأموریت یافت براى نجات خاندانش آنها را از شهر خارج کند، معلوم مى شود که هر کس در شهر مى ماند، عذاب الهى دامنگیر او مى شد. ۸- عذاب قوم لوط، غافلگیرانه و بدون آگاهى قبلى آنان بود. «فأسر بأهلک ... و لایلتفت منکم أحد» از اینکه ملائکه از لوط(ع) خواستند تا خانواده خویش را شبانگاه از شهر بیرون ببرد و مراقبت به عمل آورد تا هیچ یک از آنان باز نگردند، احتمالاً از این جهت بود که کسى از قوم لوط متوجه قضیه نزول عذاب نشود. ۹- حضور در جمع مستحقان عذاب الهى، انسان را در معرض گرفتار شدن در عذاب آنها قرار مى دهد. «فأسر بأهلک ... و لایلتفت منکم أحد» برداشت فوق، بر این احتمال است که غرض از دستور به عدم بازگشت به خاطر گرفتار نیامدن به عذاب الهى در سرزمین قوم لوط است.
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۱۰- «قال أبوجعفر(ع): ... «فلما جاء آل لوط المرسلون» ... قالوا ... «فأسر بأهلک» یا لوط إذا مضى لک من یومک هذا سبعة أیام و لیالیها «بقطع من اللیل» إذا مضى نصف اللیل «... و امضوا» من تلک اللیلة «حیث تؤمرون»...; [منبع: علل الشرایع، ص ۵۴۹، ح ۴، ب ۳۴۰; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۸۳، ح ۱۶۵.] امام باقر(ع) فرمود: هنگامى که فرشتگان خدا به سوى خاندان لوط آمدند ... گفتند:... اى لوط! پس از گذشت هفت شبانه روز از این تاریخ، در نیمه هاى شب خانواده خود را از این سرزمین بیرون ببر ... و در آن شب به هر جا که فرمانتان داده اند بروید...». ۱۱- «عن أبى جعفر(ع): ... إن الله تعالى لمّا أراد عذابهم (قوم لوط) ... بعث إلیهم ملائکة ... و قالوا للوط: أسر بأهلک من هذه القریة اللیلة ... فلمّا انتصف اللیل سار لوط ببناته ...; [منبع: علل الشرایع، ص ۵۵۰، ح ۵، ب ۳۴۰; نورالثقلین، ج ۲، ص ۳۸۴، ح ۱۶۶.] از امام باقر(ع) روایت شده است که فرمود:... هنگامى که خداوند تعالى اراده کرد قوم لوط را عذاب کند، فرشتگانى را به سوى آنان فرستاد ... آنان به لوط(ع) گفتند: امشب خانواده خود را از این قریه کوچ بده ... چون شب به نیمه رسید آن حضرت به همراهى دخترانش کوچ کرد...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
  • کوچ شبانه اللوط از دیار خود، مورد سفارش فرشتگان+۱ آیه
  • بازماندن همسر لوط در کوچ شبانه اللوط از دیار خویش+۳ آیه
  • کوچ شبانه لوط و الاو به سوی مکان تعیین شده
  • رهایی اللوط از عذاب الهی+۶ آیه
  • لوط(علیه السلام) ملزم به اطاعت از ملایکه در حرکت شبانه و مخفیانه خود و خانوادهاش از شهر+۲ آیه
  • تمثّل اسرافیل به صورت انسان برای لوط(علیه السلام)+۷ آیه
  • تمثّل کرّوبیل به صورت انسان برای لوط(علیه السلام)+۷ آیه
  • توکّل به خداوند، موجب محفوظ ماندن انسان از سلطه و ضرر شیطان
  • بشارت جبرییل به لوط(علیه السلام)، مبنی بر نجات وی و خاندانش از هلاکت+۵ آیه
  • بشارت جبرییل به لوط(علیه السلام) مبنی بر هلاکت و نابودی قوم تبهکار وی+۴ آیه
  • بشارت جبرییل به لوط(علیه السلام) مبنی بر نجات وی و خاندانش از هلاکت+۵ آیه
  • بشارت جبرییل به لوط(علیه السلام) مبنی بر هلاکت و نابودی قوم تبهکار وی+۴ آیه
  • گفتگوی جبرییل با لوط(علیه السلام)+۷ آیه
  • لوط(علیه السلام) به همراه خانواده اش، مامور پیروی از ملایکه، در خروج شبانه و مخفیانه از شهر+۲ آیه
  • نجات یافتن خاندان لوط از عذاب الهی، به هنگام سحر+۲ آیه
  • خروج لوط(علیه السلام) و خاندانش از سرزمین سدوم، قبل از نزول عذاب+۵ آیه
  • سفر شبانه لوط(علیه السلام) و خاندانش از سرزمین قوم خویش، با فرمان خدا+۲ آیه
  • سرگذشت ابراهیم و لوط(علیهما السلام) و قوم او، سرشار از نشانه های خداوند+۸ آیه
  • عذاب قوم لوط، غافلگیرانه و بدون اگاهی قبلی+۱ آیه
  • سفر شبانه لوط علیه السلام همراه با خانواده خود از سدوم به محلّی دیگر، از فرمانهای فرشتگان به ان حضرت+۳ آیه
  • سکونت لوط علیه السلام و فرزندانش، در سرزمین سدوم+۵ آیه
  • داستان لوط علیه السلام و قومش، عبرت و ایه الهی برای هوشمندان+۲ آیه
  • نزول و ورود جمعی از ملایکه، بر لوط علیه السلام+۴ آیه
  • درخواست ملایکه از لوط علیه السلام، به خارج شدن شبانه خود و خانوادهاش، از دیار قوم لوط+۱ آیه
  • دستور ملایکه به لوط علیه السلام برای حرکت کردن از پی خاندانش، جهت در امان ماندن انان از عذاب الهی
  • رهایی لوط علیه السلام و خانوادهاش، از عذاب الهی+۷ آیه
  • نجات لوط علیه السلام و خانوادهاش، در گرو خروج انان از دیار قوم لوط+۱ آیه
  • نجات لوط علیه السلام و همراهانش از عذاب الهی، در گرو عدم بازگشت انان به شهر
  • رهایی لوط علیه السلام و خانوادهاش از عذاب الهی، در گروه نگاه نکردن انان در پشت سر خود
  • کوچ شبانه لوط علیه السلام و خانوادهاش، مورد سفارش فرشتگان+۳ آیه
  • کوچ شبانه لوط علیه السلام و ال او به سوی مکان تعیین شده+۱ آیه
  • لوط علیه السلام، ملزم به اطاعت از ملایکه، در حرکت شبانه و مخفیانه خود و خانوادهاش از شهر+۲ آیه
  • وارد شدن ملایکه مامور عذاب بر ال لوط و فرمان انان به ان حضرت، برای حرکت شبانه و نجات از هلاکت+۴ آیه
  • فرشتگان مهمان بر لوط علیه السلام حامل پیامهایی از ناحیه خداوند برای او+۴ آیه
  • بشارت میکاییل به لوط علیه السلام، مبنی بر نابودی قوم تبهکارش و نجات وی و خاندانش از هلاکت+۵ آیه
واژه‌ها