سوره حجر(الحجر)، آیه ۶۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۵
وَقَضَيْنَا إِلَيْهِ ذَٰلِكَ الْأَمْرَ أَنَّ دَابِرَ هَٰؤُلَاءِ مَقْطُوعٌ مُّصْبِحِينَ
و ما به لوط این موضوع را وحی فرستادیم که صبحگاهان، همه آنها ریشهکن خواهند شد.
معنی کلمات و عبارات
«قَضَیْنآ إِلَیْهِ»: بدو خبر دادیم. بدو رساندیم. «دَابِرَ»: تابع. آخر. قطع دابر، کنایه از استیصال و ریشهکن کردن است (نگا: انعام / ، اعراف / ، انفال / . «مُصْبِحینَ»: گام به صبح نهادگان. به بامداد رسیدگان. حال (هؤُلآءِ) است و مشتق از (أَصْبَحَ) تامّه. «أَنَّ دَابِرَ هؤُلآءِ مَقْطُوعٌ»: همه اینها نابود میشوند. این جمله بدل از (ذَلِکَ الأمْرَ) و بیانگر کاری است که وحی شده است.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند، پیشاپیش حضرت لوط(ع) را از مقدّر شدن عذاب بر قومش آگاه ساخت. «و قضینا إلیه ذلک الأمر»
متعدّى شدن «قضینا» به «إلى» متضمن معناى «أوحینا» است. بنابراین معناى جمله «و قضینا إلیه ذلک الأمر» چنین مى شود: ما این امر (عذاب) را به او (لوط(ع)) وحى کردیم و آگاهش ساختیم.
۲- عذاب قوم لوط، عذابى سهمگین و شدید بود. «و قضینا إلیه ذلک الأمر أن دابر هؤلاء مقطوع مصبحین»
آمدن جمله «و قضینا إلیه ذلک الأمر» به صورت مبهم و تفسیر شدن آن با جمله «أن دابر...» و نیز کلمه «ذلک» - که اشاره به دور دارد - بیانگر برداشت فوق است.
۳- نسل قوم لوط با عذاب الهى، قطع و ریشه کن شد. «و قضینا ... أن دابر هؤلاء مقطوع مصبحین»
«دابر» به معناى «آخر» است (مفردات راغب)، و مقصود از جمله «دابر هؤلاء مقطوع» نابودى آخرین فرد موجود از قوم لوط است که طبیعتاً قطع نسل آنان را در پى داشت.
۴- عذاب و هلاکت قوم لوط، در صبحگاهان تحقق پذیرفت. «أن دابر هؤلاء مقطوع مصبحین»
۵- فراگیرى جرم و جنایت در جامعه، موجب انحطاط و زوال آن خواهد شد. «إنا أُرسلنا إلى قوم مجرمین ... أن دابر هؤلاء مقطوع مصبحین»
از اینکه ملائکه عذاب قوم لوط به آن حضرت اعلام مى کنند که: «أن دابر هؤلاء مقطوع» (نسل آن قوم قطع مى شود) و نمى گویند: نسل گنهکاران قطع مى شود و نیز در آیه بعد کار «آمدن» به همه اهل شهر نسبت داده شده (و جاء أهل المدینة)، حاکى است که همه مردم شهر قوم لوط آلوده به گناه بوده اند. تعبیر «مجرم» از آنان و نجات خانواده لوط(ع) از عذاب به جز همسر او نیز مؤید برداشت فوق است.
۶- خداوند با نابود ساختن جوامع غوطه ور در فساد و تباهى، صحنه جوامع بشرى و روند آن را دگرگون مى سازد. «إنا أُرسلنا إلى قوم مجرمین ... و قضینا ... أن دابر هؤلاء مقطوع»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۶–۸۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۹۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۱–۷۲ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار شیوع ظلمآثار شیوع گناهتقدیر عذاب قوم لوطقطع نسل قوم لوطمنشأ آگاهی لوطهلاکت جامعه فاسدمنشأ انقراض جوامعشدت عذاب قوم لوطقضاوقدروقت عذاب قوم لوطعوامل انحطاط جوامعآثار اجتماعی ظلمویژگیهای عذاب قوم لوطعذاب در صبحآثار اجتماعی گناهمنشأ تحولات اجتماعیتاریخ قوم لوطآسیب شناسی اجتماعیمقدرات خدامراتب عذابافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- نابود شدن قوملوط، از ایات خدا+۶ آیه
- بهرهگیری هوشیاران از ایات الهی با مطالعه حالات اقوام گذشته+۴ آیه
- داستان قوم لوط، عبرت و ایه الهی برای هوشمندان+۴ آیه
- لوط(علیه السلام) ملزم به اطاعت از ملایکه در حرکت شبانه و مخفیانه خود و خانوادهاش از شهر+۲ آیه
- گفتگوی جبرییل با لوط(علیه السلام)+۷ آیه
- لوط(علیه السلام) به همراه خانواده اش، مامور پیروی از ملایکه، در خروج شبانه و مخفیانه از شهر+۲ آیه
- خروج لوط(علیه السلام) و خاندانش از سرزمین سدوم، قبل از نزول عذاب+۷ آیه
- تحقّق عذاب و هلاکت قوم لوط، در صبحگاهان+۴ آیه
- طلوع صبح، زمان مقرّر شده برای نزول عذاب بر قوم لوط+۱ آیه
- سرگذشت ابراهیم و لوط(علیهما السلام) و قوم او، سرشار از نشانه های خداوند+۱۰ آیه
- ریشه کن شدن نسل قوم لوط، با نزول عذاب الهی بر انان
- هلاکت و نابودی اقوام گذشته، بر اثر الوده گشتن انان به گناه+۱ آیه
- لواط، عملی حرام و بسیار زشت+۶ آیه
- هلاکت قوم لوط، به سبب عمل پلید لواط+۷ آیه
- هلاکت قوم لوط با صدایی وحشتناک، باران سنگ و زلزله سهمگین در صبحگاهان به خاطر ارتکاب عمل شنیع لواط+۳ آیه
- هلاکت قوم لوط با بارش بارانی از سنگ، به سبب ارتکاب عمل شنیع لواط+۷ آیه
- سکونت لوط علیه السلام و فرزندانش، در سرزمین سدوم+۵ آیه
- اگاه شدن لوط علیه السلام از نزول عذاب بر قومش، از سوی ملایکه+۴ آیه
- داستان لوط علیه السلام و قومش، عبرت و ایه الهی برای هوشمندان+۴ آیه
- خبردار شدن لوط علیه السلام از فرا رسیدن زمان عذاب و کیفر قومش، به وسیله ملایکه+۳ آیه
- مرگ مجرمان و گناهکاران قوم لوط با صیحه اسمانی، در صبحگاهان و بارش سنگهای گلینی+۳ آیه
- لوط علیه السلام، ملزم به اطاعت از ملایکه، در حرکت شبانه و مخفیانه خود و خانوادهاش از شهر+۲ آیه
- استفاده از ایات خدا، از نشانههای اهل ایمان+۳ آیه
- فرشتگان مهمان بر لوط علیه السلام حامل پیامهایی از ناحیه خداوند برای او+۴ آیه