آیه ۲۲ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۲۲ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۴

كُلَّمَا أَرَادُوا أَن يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

یہ جب بھی وہاں کے غم سے نکل بھاگنے کا اراده کریں گے وہیں لوٹا دیئے جائیں گے اور (کہا جائے گا) جلنے کا عذاب چکھو!

معنی کلمات و عبارات
«مِنْ غَمٍّ»: از غم عظیمی از غمهای آتش. در این صورت (مِنْ غَمٍّ) بدل از ضمیر (ها) می‌باشد. به سبب غم بزرگ حاصل از آن. «وَ ذُوقُوا»: در آن (بدیشان گفته شود) حذف است و عطف بر (أُعِیدُوا) است و تقدیر چنین است: أُعِیدُوا فِیهَا، وَ قِیلَ لَهُمْ: ذُوقُوا (نگا: سجده / ).
نزول
نکات آیه
۱ - اهل دوزخ، هرگز از آن خارج نخواهند شد. «کلّما أرادوا أن یخرجوا منها من غمّ أُعیدوا فیها» «إرادة» (مصدر «أرادوا») در این جا کنایه از نزدیک شدن است. ضمیرهاى «منها» و «فیها» به «نار» بازمى گردد. «غم» نیز مصدر و به معناى ستر و پوشیدن است که مضاف الیه آن حذف شده و تقدیرش «غمها» مى باشد. «من غمها» نیز در این جا بدل اشتمال از ضمیر «منها» است; یعنى، دوزخیان هر وقت که بخواهند از پوشش آتش خارج شوند، به آن بازگردانده خواهند شد. ۲ - دوزخیان هر وقت بر اثر التهاب و غلیان آتش، از قعر دوزخ بالا آورده شوند، با گرزهاى آهنین دوباره به قعر آن بازگردانده خواهند شد. «و لهم مقمع من حدید . کلّما أرادوا أن یخرجوا منها من غمّ أُعیدوا فیها» ۳ - وجود مأمورانى با گرزهاى آهنین در دوزخ «و لهم مقمع من حدید . کلّما أرادوا... أُعیدوا فیها» «اعیدوا» فعل مجهول و فاعل آن محذوف است و تقدیر آن با توجه به آیه پیش (لهم مقامع من حدید) چنین مى شود: «کلّما أرادوا أن یرجوا... اعادتهم الخزنة بالمقامع فیها; اهل دوزخ هر وقت خواستند از دوزخ بیرون آیند مأموران دوزخ با گرزهاى آهنین، آنان را به داخل دوزخ بازمى گردانند». ۴ - مأموران دوزخ، آکنده از خشم و نفرت نسبت به دوزخیان «کلّما أرادوا ... و ذوقوا عذاب الحریق» ۵ - معاد انسان ها، معادى است جسمانى. «یصبّ من فوق رءوسهم الحمیم ... بطونهم و الجلود ... مقمع من حدید... ذوقوا عذاب الحریق» از به کارگیرى کلماتى مانند: «رؤوس»، «حمیم»، «بطون»، «جلود» و «مقامع من حدید» مى توان مطلب یاد شده را استفاده کرد. ۶ - آتش دوزخ، عنصرى است بسیار گرم و سوزاننده. «ذوقوا عذاب الحریق» «حریق» به معناى سوزاننده است. به کارگیرى آتش در وزن «فعیل» - که براى مبالغه است - بیانگر گرماى بسیار زیاد آتش دوزخ و سوزانندگى شدید آن است.
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۷ - «عن أبى بصیر عن أبى عبدالله(ع)... و ان أهل جهنّم إذا دخلوها هووا فیما مسیرة سبعین عاماً فإذا بلغوا أعلاها قمعوا بمقامع الحدید و اُعیدوا فى درکها هذه حالهم و هو قول اللّه عزّوجلّ «کلما أرادوا أن یخرجوا منها...; ابى بصیر از امام صادق(ع) روایت کرده است: ...اهل جهنم وقتى که داخل آن مى شوند، به اندازه مسیر هفتاد ساله در آن سقوط مى کنند - پس زمانى که به بالاى آن بیایند، با گرزهاى آتشین بر سر آنها کوبیده مى شود و به ته جهنم برگردانده مى شوند و این حال و وضعیت آنها است و این همان سخن خدا است که فرمود: «کلّما أرادوا أن یخرجوا منها...»». [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۸۱; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۷۷- ، ح ۳۲.]

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • باقی ماندن اراده و عزم ادمی در قیامت+۱ آیه
  • شکست جهنّمیان در اراده خود برای خروج از دوزخ+۱ آیه
  • کفر، موجب خلود در دوزخ+۳ آیه
  • جهنّمیان، همواره در غم و اندوه+۳ آیه
  • امکان تصمیم و اقدام به خروج از جهنّم+۱ آیه
  • قادر نبودن جهنّمیان به خروج از جهنّم+۱ آیه
  • نجات از جهنّم و عذاب ان، غیر ممکن برای دوزخیان کافر و گناهکار+۴ آیه
  • تلاش نافرجام دوزخیان، برای خروج از عذاب سوزان جهنّم+۳ آیه
  • نگهبانان دوزخ، دارای گرزهایی اهنین، برای عذاب دوزخیان+۱ آیه
  • حُزن و اندوه کافران، در جهنّم+۱ آیه
  • گرز اهنین از عذابهای دوزخیان از سوی نگهبانان دوزخ+۱ آیه
  • سوزان بودن از جمله اوصاف عذاب+۱ آیه
  • حزن و اندوه کافران، در جهنّم+۱ آیه
  • گرزهای اهنین، وسیله ای برای بازگرداندن دوزخیان خواهان فرار از جهنّم+۱ آیه
  • مامورانی با گرزهای اهنین، در جهنّم+۱ آیه
واژه‌ها