سوره حج(الحج)، آیه ۱۹ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۴
هٰذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِنْ نَارٍ يُصَبُ مِنْ فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الْحَمِيمُ
اینان دو گروهند که درباره پروردگارشان به مخاصمه و جدال پرداختند؛ کسانی که کافر شدند، لباسهایی از آتش برای آنها بریده شده، و مایع سوزان و جوشان بر سرشان ریخته میشود؛
معنی کلمات و عبارات
«هذَانِ»: این دو گروه. مراد مؤمنان و کافران بوده که پیوسته در صفوف مختلف مبارزه با یکدیگرند. «خَصْمَانِ»: طرفین دعاوی. دو دسته مقابل هم. خصم برای یک نفر و بیشتر استعمال میگردد، و در اینجا مراد دسته و گروه است (نگا: ص / ). «یُصَبُّ»: ریخته میشود. «الْحَمِیمُ»: آب بسیار گرم و سوزان و جوشان.
نزول
سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - جبهه توحید و جبهه شرک، دو جبهه اى هستند متخاصم و دشمن یکدیگر. «هذان خصمان»
«هذان» اشاره است به فرقه هاى موحد و مشرک که در آیه ۱۷ از آنان یاد شده است.
۲ - جبهه توحید، جبهه اى است معتقد به ربوبیت بى شریک خدا و جبهه شرک، جبهه اى است منکر ربوبیت خدا و معتقد به پروردگارى غیر او. «هذان خصمان اختصموا فى ربّهم فالذین کفروا»
۳ - خدا، پروردگار آدمیان است. «فى ربّهم»
۴ - نیاز انسان به پروردگار، باور مشترک همه ادیان توحیدى و مکاتب شرک «هذان خصمان اختصموا فى ربّهم»
از این آیه شریفه، استفاده مى شود که آنچه مورد اختلاف واقع شده، مصداق «پروردگار» است و اما اصل نیاز انسان به پروردگار، باورى پذیرفته شده در میان تمامى مکاتب و ادیان بوده است.
۵ - شرک و انکار ربوبیت خدا، گناهى نابخشودنى و گرفتار کننده به آتش دورخ است. «فالذین کفروا قطّعت لهم ثیاب من نار»
۶ - براى شرک پیشگان منکر ربوبیت خدا، در دوزخ جامه هایى از آتشى ویژه مى برند و بر آنان مى پوشانند. «فالذین کفروا قطّعت لهم ثیاب من نار»
تنکیر «نار» نشانگر این نکته است که جامه هایى که براى اهل شرک خواهند برید از جنس آتشى به خصوص خواهد بود نه از هر آتشى.
۷ - وجود آتشهاى متنوع و متفاوت در دوزخ «قطّعت لهم ثیاب من نار»
۸ - جامه هاى آتشین در دوزخ، جامه هایى است بسیار آزار دهنده و سخت سوزاننده. «قطّعت لهم ثیاب من نار»
تنکیر «نار» علاوه بر این که بیانگر نوعى خاص از آتش است نشاندهنده شدت سوزانندگى و آسیب رسانى آن نیز مى تواند باشد.
۹ - فروریخته شدن آب داغ و جوشان بر فرق سر اهل شرک یکى دیگر از عذابهاى آنان در دوزخ «یصبّ من فوق رءوسهم الحمیم»
«صَبّ» مصدر مجهول «یُصبّ» به معناى ریخته شدن و «حمیم» به معناى آب داغ و جوشان است.
۱۰ - وجود سازگارى میان عناصر طبایع متضاد در جهان آخرت «قطّعت لهم ثیاب من نار یصبّ من فوق رءوسهم الحمیم»
وجود آتش و آب داغ در دوزخ بیانگر مطلب فوق است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تضاد در آخرتتنوع آتش جهنمعذابهای اخروی مشرکانلباس آتشینلباس جهنمیانعقیده موحدانمکذبان ربوبیت خدا در جهنمنیاز به مربیدشمنان موحداندشمنان مشرکانعقیده به ربوبیت غیرخداعقیده به توحید ربوبیویژگیهای آخرتآب داغ جهنممکذبان ربوبیت خداکیفر شرکعذابهای جهنممشرکان در جهنمگناه شرکهماهنگی ادیانگناه نابخشودنیمربی انسان هاعقیده مشرکاننیازهای معنوی انسانموجبات جهنمربوبیت خداجهان بینی توحیدی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- هشدار خداوند به کافران، از گرفتارشدن به اتش جهنّم و عذاب الهی+۱ آیه
- خداوند، انذارکننده کافران دوران پیامبر(صلی الله علیه واله)، از اتش دوزخ
- عذاب کافران، به وسیله گداخته شدن پوست انان با اب داغ جهنّم+۱ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
- عذاب سوزان دوزخ، کیفر مجادلهگران مشرک+۱ آیه
- جدال مؤمنان و اهلکتاب در شایستهتر بودن و اولویّت هر کدام نسبت به خداوند
- جدال مؤمنان با کافران، درباره ربوبیّت پروردگار+۲ آیه
- فرو ریخته شدن ابهای جوشان جهنّم، بر جهنّمیان+۱ آیه
- ذوب شدن درون و پوستهای جهنّمیان، با ریختن اب جوشان جهنّم بر سرهای انان+۱ آیه
- کفر، موجب خلود در دوزخ+۱ آیه
- ذوب شدن پوست بدن جهنّمیان، به واسطه مایع سوزان ریخته شده بر سرهای انان+۱ آیه
- شکنجه شدن کافران جهنّمی، با گرزهای اهنین+۱ آیه
- سوزنده و اتشین بودن لباس دوزخیان+۲ آیه
- کفر، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۲ آیه
- حُزن و اندوه کافران، در جهنّم+۱ آیه
- کافران و منکران ربوبیّت خداوند، از دشمنان مؤمنان
- انکار ربوبیّت از سوی کافران، موجب دشمنی انان با مؤمنان
- جبهه توحید و شرک، دو جبهه درگیر با یکدیگر
- انکار ربوبیّت الهی از سوی کافران، عامل دشمنی انان با مؤمنان
- گداخته شدن روده کافران در قیامت، با اتش و اب داغ و جوشان+۱ آیه
- ریخته شدن اب داغ و جوشان بر سر اهل شرک، از عذابهای انان در قیامت+۱ آیه
- ریخته شدن اب داغ بر سر مشرکان، موجب گداخته شدن پوست و درون شکم انان+۱ آیه
- نزاع و دشمنی مشرکان در قیامت با یکتاپرستان بر سر معبودهای دروغین خویش
- سوزانده شدن شکم جهنّمیان و درون ان، به وسیله اب جوشان+۱ آیه
- علی(علیه السلام)، از مجاهدان جنگ بدر
- جدال مؤمنان با کافران، درباره ربوبیّت پروردگار+۲ آیه
- حزن و اندوه کافران، در جهنّم+۱ آیه
- شکنجه شدن کافران جهنّمی، با گرزهای اهنین+۱ آیه
- کافران، دشمن مؤمنان+۲ آیه
- سوزنده و اتشین بودن لباس کافران، در دوزخ
- شکنجه شدن کافران جهنّمی، با گرزهای اهنین+۱ آیه
- کفرپیشگان، سزاوار گرزهای اهنین، در جهنّم+۱ آیه
- کافران جدال کننده در دین خدا، سزاوار گرزهای اهنین در جهنّم+۱ آیه
- کافران اهل کتاب جدال کننده در ذات و صفات خداوند، سزاوار گرزهای اهنین در جهنّم+۱ آیه
- جامههای اتشین، کیفر کافران، در دوزخ