سوره حج(الحج)، آیه ۲ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۳۲
يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَ تَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَ مَا هُمْ بِسُكَارَى وَ لٰكِنَ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ
روزی که آن را میبینید، (آنچنان وحشت سراپای همه را فرامیگیرد که) هر مادر شیردهی، کودک شیرخوارش را فراموش میکند؛ و هر بارداری جنین خود را بر زمین مینهد؛ و مردم را مست میبینی، در حالی که مست نیستند؛ ولی عذاب خدا شدید است!
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۱۵ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
شأن نزول: شأن نزول آیات ۱ و ۲
عمران بن حصین و ابوسعید الخدرى گویند: این دو آیه در یکى از شبهاى جنگ بنىالمصطلق نازل گردید و بنىالمصطلق طایفه اى از بنىخزاعة بودند. در شب مزبور بانک زده شد که بایستند و توقف کنند. مردم ایستادند رسول خدا صلی الله علیه و آله این آیات را که نازل شده بود. قرائت فرمود: مردم همه به گریه افتادند چون روز بر آمد هیچ یک از آنها زین برنگرفتند و خیمه نزدند و دیگ هم از براى پخت و پز آماده نکردند و همچنان مى گریستند و از نزول این آیات افسرده خاطر گشتند. پیامبر فرمود: هیچ میدانید این روز چه روزى است. همه گفتند: خدا و رسول او بهتر میدانند. فرمود: روزى است که خداوند به آدم مى گوید برخیز و فرزندانت را که دوزخى هستند به دوزخ فرست. آدم برمیخیزد و از میان هزار کس از فرزندان او نهصد و نود و نه نفر به دوزخ فرستاده شوند و فقط یک نفر به بهشت راه خواهد یافت. این گفتار نیز سخت مردم را رنجیده خاطر و افسرده دل کرد لذا دوباره گریستند و گفتند: یا رسول الله در آن وقت کسى نجات خواهد یافت یا نه؟ پیامبر فرمود: امیدوارم یک چهارم اهل بهشت از شما باشد. همه شکرگذارى کرده و صدا به تکبیر بلند نمودند سپس فرمود: باز امیدوارم که نصف اهل بهشت از شما باشند سپس فرمود گروه اهل بهشت صد و بیست صف هستند که هشتاد صف مزبور را امت من تشکیل خواهند داد و نیز فرمود: مسلمانان در جنب کافران مانند موى سیاه بر گاو سفیدى است. (یا مانند موى سفید بر پیشانى گاو سیاه است.) سپس فرمود: هفتاد هزار نفر از امت فعلى من بدون حساب داخل بهشت شوند و در بعضى روایات مذکور است که در این میان عمر بن الخطاب با تعجب گفت: یا رسول الله هفتاد هزار نفر؟ فرمود: بلى بلکه با هر یک نفر نیز هفتاد هزار نفر به بهشت خواهند رفت سپس عکاشة بن محصن برخاست و گفت: یا رسول اللّه از خداوند بخواه که من از آن هفتاد هزار نفر باشم. پیامبر فرمود: خدایا عکاشه را از آنان قرار بده سپس مردى از انصار از جا برخاست و گفت یا رسول الله براى من هم دعا کن که از آن هفتاد هزار نفر باشم. فرمود: عکاشه بر تو سبقت گرفته است. ابن عباس گوید: این مرد انصارى که تقاضا کرده بود، از منافقین بوده است و رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم که او را مى شناخت از براى او دعا نفرمود.
تفاسیر روض الجنان و مجمع البیان.
در آن زمان چه میگذشت (۱۰ رویداد)
- فرض شدن روزه رمضانمرتبط با نزول
15 بعثت · مدینه - کشته شدن کعب بن اشرف
15 بعثت · مدینه - تغییر قبله از بیتالمقدس به کعبه
15 بعثت · مدینه - غزوه بحران
15 بعثت · بحران - غزوه ذی امر
15 بعثت · ذی امر - غزوه قرقرة الکدر
15 بعثت · قرقرة الکدر - اخراج بنیقینقاع از مدینه
15 بعثت · مدینه - سریه نخله
15 بعثت · نخله - غزوه سویق
15 بعثت · قرقرة الکدر / اطراف مدینه - تشریع زکات فطر و نماز عید
15 بعثت · مدینه
نکات آیه
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
- سقط شدن جنین هر بارداری بر اثر اضطراب ناشی از وقوع زلزله در استانه قیامت+۱ آیه
- رها کردن همه چیز، حتّی بچههای شیرخوار از طرف مادرانشان بر اثر نگرانی شدید، حاصل از وقوع زلزله در استانه قیامت+۱ آیه
- دلهره شدید انسانها، هنگام وقوع زلزله روز قیامت+۳ آیه
- زلزله قیامت، عامل ایجاد دلهره در انسانها+۴ آیه
- ترس از زلزله قیامت، باعث سقط جنین در دوران بارداری+۱ آیه
- زلزله صحنه برپایی قیامت، موجب تحیّر و سرگردانی انسانها+۱ آیه
- حالت مردم در استانه قیامت از شدّت ترس و هراس، مانند حالت مستان
- حالت مردم در استانه قیامت، از شدّت ترس و هراس، مانند حالت مستان
- ترس و اضطراب ناشی از زلزله و عذاب قیامت، سبب سقط جنین زنان باردار
- شدّت زلزله زمین در استانه قیامت، موجب ترس و غفلت زنان شیرده، از رضاع کودکان+۱ آیه
- زایمان قبل از موعد همه موجودات باردار، بر اثر وحشت از زلزله سهمگین زمین، در استانه قیامت+۱ آیه
- وقوع زلزله بزرگ در استانه قیامت، جلوه ای از عذاب خداوند+۱ آیه
- بروز حالت مستی انسانها، هنگام مشاهده زلزله زمین، در استانه برپایی قیامت+۱ آیه
- سقط جنین زنان باردار، هنگام مشاهده زلزله زمین، در استانه برپایی قیامت+۱ آیه
- فراموش کردن کودکان شیرخوار از سوی مادران، هنگام مشاهده زلزله بزرگ و وحشتناک، در استانه قیامت+۱ آیه
- شدّت وحشت از زلزله واقع شده در استانه قیامت، موجب سقط جنین زنان+۱ آیه
- عذاب خدا، کیفری بس شدید
- عذاب شدید خدا در قیامت، موجب وحشت و اضطراب انسانها+۱ آیه
- فرزندان شیرخوار، در معرض جدا شدن از مادران، هنگام شیر دادن، به سبب زلزله سهمگین در استانه قیامت+۱ آیه
- قیامت، روزی سخت و مشقّت بار+۴ آیه
- پیوند میان مادر و کودک شیر خوارش، از محکمترین پیوندهای موجود میان انسانها
- تشبیه حالت انسانها، به سبب ترس از زلزله قیامت به مستی+۱ آیه