آیه ۶۷ سوره حج

سوره حج(الحج)، آیه ۶۷ · جزء ۱۷ · صفحه ۳۴۰

لِكُلِ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكاً هُمْ نَاسِكُوهُ فَلاَ يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَ ادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ

برای هر امّتی عبادتی قرار دادیم، تا آن عبادت را (در پیشگاه خدا) انجام دهند؛ پس نباید در این امر با تو به نزاع برخیزند! بسوی پروردگارت دعوت کن، که بر هدایت مستقیم قرار داری (و راه راست همین است که تو می‌پویی).

معنی کلمات و عبارات
«مَنسَکاً»: مراسم شریعت. برنامه عبادت. مراد شیوه معاملات و کیفیّت عبادات است که با توجّه به ظروف و احوال، مختلف و متغیر بوده است؛ نه اصول عقائد و اصول اخلاق که در همه شریعتها و برنامه‌های انبیاء یکی بوده است (نگا: مائده / ، شوری / ). لذا برنامه عبادات و معاملات از بعثت موسی تا بعثت عیسی تورات، و از بعثت عیسی تا بعثت محمّد - صَلَواتُ اللهِ عَلَیْهِمْ أَجْمعین - انجیل، و از بعثت محمّد تا جهان باقی است قرآن می‌باشد و بقیّه مردود و منسوخ هستند. «نَاسِکُوهُ»: عاملین بدان. انجام دهندگان آن. «الأمْرِ»: کار و بار. مراد شریعت پیغمبر خاتم است.
نزول

سال ۱۰ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۶۷ تا ۷.

محمد بن العباس بعد از دو واسطه از عیسى بن داود او از امام کاظم علیه‌السلام و ایشان از پدر بزرگوارش امام صادق علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: وقتى که این قسمت از آیه «لِکلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَکاً هُمْ ناسِکوهُ» نازل گردید، پیامبر مسلمین را جمع کرد و فرمود: اى گروه مهاجر و انصار منظور از منسک در آیه وجود امام است، آگاه باشید که لزوم امام و پیروى از او از لوازم دین بوده و همان منسکى است که در آیه بدان اشارت گردیده و باید بدانید که على بن ابى‌طالب امام بعد از من است و شما را به پیروى از راهنمائی‌هاى او می‌خوانم زیرا او بر هدایت مستقیم پروردگار است. مردم از این امر متعجب شدند و گروهى با آن مخالفت ورزیده و به اطاعت از او راضى نگشتند تا این که این قسمت از آیه «وَادْعُ إِلى رَبِّک إِنَّک لَعَلى هُدىً مُسْتَقِیمٍ» و آیات ۶۸ و ۶۹ و ۷. نازل گردید.

البرهان فی تفسیر القرآن.

در آن زمان چه می‌گذشت (۶ رویداد)
نکات آیه
۱ - قربانى کردن، از مراسم عبادى در همه ادیان و شریعت هاى الهى «لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا هم ناسکوه» «منسک» مصدر میمى و مرادف با «نُسْک» است. «نُسک» به عمل ذبح کردن حیوان با قصد تقرب به خدا، گفته مى شود. ۲ - هر امتى از امت هاى گذشته موظف بودند مراسم قربانى را، آن گونه که از سوى خدا مقرر شده، برگزار کنند. «لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا هم ناسکوه» جمله «هم ناسکوه» در محل نصب و صفت است براى «منسکاً» و جمله فوق انشا در قالب اخبار است; یعنى، هر امتى موظف بود آن منسک را، آن گونه که ما مقرر کردیم، انجام دهد. گفتنى است که قید «هم ناسکوه» متضمن دستورى است از سوى خدا به پیامبر(ص) و بالتبع به مسلمانان که آنان نیز موظف اند منسک خود را، آن گونه که خدا مقرر کرده، انجام دهند. ۳ - مسلمانان، موظف به انجام مراسم قربانى، آن گونه که از سوى خدا مقرر شده است. «لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا هم ناسکوه» ۴ - مراسم قربانى مسلمانان، مورد اعتراض ستیزه جویانه مشرکان صدراسلام «لکلّ أُمّة جعلنا منسکًا هم ناسکوه فلاینزعنّک فى الأمر» «نزاع» (مصدر «ینازعون») به معناى مخاصمه و ستیزه جویى است. ضمیر فاعل در «لاینازعنّک» به مشرکان بازمى گردد و «ال» در «فى الأمر»، عوض از مضاف الیه و به تقدیر «فى أمر المنسک» مى باشد; یعنى، مشرکان در مسأله قربانى، نباید با تو به ستیزه جویى برخیزند. ۵ - خداوند، مشرکان را از درگیرى و ستیزه جویى با پیامبر(ص) در امر قربانى به شدت برحذر داشت. «فلاینزعنّک فى الأمر» ۶ - خدا، پروردگار انسان ها «و ادع إلى ربّک» ۷ - خداوند، به پیامبر(ص) دستور داد که از مشرکان بخواهد به جاى ستیزه جویى با وى و مخالفت با حدود و مقررات الهى، به سوى خداى یگانه بازگردند و به پرستش او برخیزند. «فلاینزعنّک فى الأمر و ادع إلى ربّک» ۸ - شرک و بت پرستى، گمراهى و انحراف از صراط مستقیم است. «فلاینزعنّک فى الأمر و ادع إلى ربّک إنّک لعلى هدًى مستقیم» ۹ - توحید و یکتاپرستى، راه هدایت و صراط مستقیم است. «و ادع إلى ربّک إنّک لعلى هدًى مستقیم» ۱۰ - پیامبر(ص)، شخصیتى ره یافته به صراط مستقیم «إنّک لعلى هدًى مستقیم» ۱۱ - دعوت گمراهان به راه هدایت و صراط مستقیم، وظیفه الهى تمامى ره یافتگان به آن «و ادع إلى ربّک إنّک لعلى هدًى مستقیم» جمله «إنّک لعلى هدًى مستقیم» تعلیل براى «و ادع إلى ربّک» است; یعنى، چون تو برطریق هدایت و در صراط مستقیم هستى، آن گمراهان شرک پیشه را به سوى پروردگارت دعوت کن، تا شاید از ضلالت و گمراهى نجات یابند و به راه تو باز گردند.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۲)
  • حسابرسی اختلاف مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) در قیامت+۲ آیه
  • وجود ایین قربانی میان امّتها جهت تقرّب به خدا+۱ آیه
  • خداوند، تعیین کننده عبادت خاص برای هر یک از امّتها+۱ آیه
  • خداوند، تعیینکننده اماکنی مخصوص برای عبادت هر یک از امّتها+۱ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
  • دعوت شدن مشرکان کافر به توحید، از سوی پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • اظهار رفق و مدارا به هنگام جدال با مخالفان، از سفارشهای خدا+۲ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره اختلاف مناسک شریعت پیامبر(صلی الله علیه واله) با شرایع پیشین+۱ آیه
  • مشروعیّت قربانی، در امّتهای گذشته+۱ آیه
  • ربوبیّت الهی، مقتضی دعوت انسانها به راه خداوند+۲ آیه
  • حسابرسی اختلاف مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله) در قیامت+۲ آیه
  • شرایع گوناگون اسمانی، برای امّتهای مختلف+۱ آیه
  • قربانی در راه خدا و مراسم خاصّ ان، از احکام موجود در تمامی شرایع اسمانی+۱ آیه
  • دعوت گمراهان به صراط مستقیم، وظیفه ره یافتگان و سالکان ان
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، از سالکان ره یافته به صراط مستقیم الهی+۳ آیه
  • پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)، هدایتگر انسانها به صراط مستقیم الهی+۳ آیه
  • وجود روحیّه پرستش و عبادت، از دیر باز در انسانها+۱ آیه
  • خداوند، تشریع کننده عبادت خاصّ، برای هر یک از امّتها+۱ آیه
  • خداوند، تعیین کننده اماکنی مخصوص، برای عبادت هر یک از امّتها+۱ آیه
  • بیان چگونگی عبادت، از شیون خداوند+۱ آیه
  • خداوند، تعیین کننده اماکنی مخصوص، برای عبادت هر یک از امّتها+۱ آیه
  • تشریعِ قربانی برای همه اُمّتها، از سوی خداوند+۱ آیه
  • قرار داده شدن قربانی، برای همه امّتها+۱ آیه
  • قرار داده شدن مکان خاص، جهت اجرای قربانی، برای همه اُمّتها، از سوی خداوند+۱ آیه
  • مراسم قربانی مسلمانان، مورد اعتراض ستیزه جویانه مشرکان صدر اسلام
  • برحذر داشتن مشرکان، از منازعه با پیامبر(صلی الله علیه واله)درباره قربانی، از ناحیه خداوند
  • ردّ دعوت پیامبر صلی الله علیه و اله (دعوت به یکتاپرستی) از سوی مشرکان و پافشاری انان بر شرک و بتپرستی+۱ آیه
  • دعوت مشرکان به توحید، از جانب محمّد صلی الله علیه و اله+۴ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
  • جدال مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره اختلاف مناسک شریعت پیامبر صلی الله علیه و اله با شرایع پیشین+۱ آیه
  • جدال بُشر بن سفیان با پیامبر صلی الله علیه و اله در ذبح قربانی
  • «ادعُ»+۲ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله، هدایتگر انسانها به صراط مستقیم الهی+۵ آیه
  • خداوند، برحذر دارنده مشرکان از ستیزهجویی با محمّد صلی الله علیه و اله در امر قربانی
  • نهی شدن کافران از مشاجره با محمّد صلی الله علیه و اله درباره دین
  • حسابرسی اختلاف مشرکان با پیامبر صلی الله علیه و اله در قیامت+۲ آیه
  • هدایت و راهنمایی انسانها، مسیولیّتی الهی برعهده پیامبر صلی الله علیه و اله
  • توحید و یکتاپرستی، از اثار هدایتیافتگی+۱ آیه
  • دعوت از گمراهان به راه هدایت و صراط مستقیم، ماموریت پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، هدایتگر مردم به صراط مستقیم+۵ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله انسانی هدایت یافته بر صراط مستقیم، به عنایت الهی+۲ آیه
واژه‌ها