آیه ۸ سوره حشر

سوره حشر(الحشر)، آیه ۸ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۴۶

لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِن دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا وَيَنصُرُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَٰئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ

این اموال برای فقیران مهاجرانی است که از خانه و کاشانه و اموال خود بیرون رانده شدند در حالی که فضل الهی و رضای او را می‌طلبند و خدا و رسولش را یاری می‌کنند؛ و آنها راستگویانند!

معنی کلمات و عبارات
«یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللهِ وَ رِضْوَاناً»: (نگا: مائده / فتح / ). «الصَّادِقُونَ»: راستان. مؤمنانی که واقعاً ایمان دارند و راست و درست هستند.
نزول
نکات آیه
۱ - مهاجرانِ نیازمند و تنگدست، از جمله سهم بران «فىء» «للفقراء المهجرین» در مورد کلمه «للفقراء» دو احتمال وجود دارد: ۱- بدل از «للّه» که مقصود فى سبیل اللّه است; ۲- بدل از «ذى القربى» و ما بعد آن. در هر دو صورت، برداشت یاد شده به دست مى آید. ۲ - مهاجرانِ فقیر، از موارد مصرف سهم خدا در فىء * «ما أفاء اللّه ... فللّه ... للفقراء المهجرین» عبارت «للفقراء المهاجرین» مى تواند بیان مصداقى از سهم خداوند در «فىء» باشد; زیرا روشن است که سهم رسول و ذى القربى، مصرف خاص دارد. اما «سهم اللّه» مصارف عامى دارد که خداوند در این آیه، به مصداقى از آن اشاره کرده است. ۳ - فقر و تنگدستى، شرط برخوردارى «ذوى القربى» از فىء * «و لذى القربى ... للفقراء المهجرین» برداشت یاد شده، بدان احتمال است که «للفقراء» بدل براى «و لذى القربى» باشد. ۴ - وضع اقتصادى مهاجران، دشوارتر از انصار به هنگام غزوه بنى نضیر «للفقراء المهجرین» از اختصاص به ذکر یافتن فقراى مهاجر، دشوارى فزون تر وضع اقتصادى آنان استفاده مى شود. ۵ - توجه اسلام، به رعایت حال محرومان جامعه و استحقاق هاى مادى و معنوى، دربخشش هاى مالى «للفقراء المهجرین الذین أُخرجوا من دیرهم » برداشت یادشده با توجه به این نکته است که خداوند، فقراى مهاجر رااختصاص به ذکر کرده و در فلسفه سهم براى آنان از «فىء»، تهى دستى آنان و نیز انگیزه هاى معنوى ایشان را متذکر شده است. ۶ - هجرت مسلمانان از مکه، تحت فشار دشمن بود; نه به اختیار و دلخواه آنان. «الذین أُخرجوا من دیرهم و أمولهم» ۷ - ناگزیرى مسلمانان به ترک اموال و خانه هاى خویش و اقدام به هجرت و رهایى از ستم مشرکان «أُخرجوا من دیرهم و أمولهم» از ماده «إخراج» و نیز مجهول آمدن فعل «أُخرجوا»، اضطرار و ناگزیرى استفاده مى شود. ۸ - روحیه خداجویى و دین یاورى، از ویژگى هاى بارز مهاجرانِ صدراسلام «المهجرین الذین ... یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا و ینصرون اللّه و رسوله » ۹ - برخوردار شدن از فضل و رحمت الهى، انگیزه مهاجران مسلمان «للفقراء المهجرین ... یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» ۱۰ - هجرت مسلمانان از مکه به مدینه، مایه یارى رساندن به خدا و پیامبر(ص) «الذین أُخرجوا من دیرهم ... و ینصرون اللّه و رسوله» ۱۱ - مهاجران تهى دست، چشم انتظار بهبود وضع اقتصادى خویش همراه با رضایت خداوند «یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا» «فضلاً من اللّه»، مى تواند اشاره به مسائل مادى و اقتصادى داشته باشد. ۱۲ - مهاجرانِ خداجو و دین باور صدراسلام، نمونه مؤمنان راستین «المهجرین الذین ... أُولئک هم الصدقون» ۱۳ - ارزش هجرت و گذشت از مال و زندگى، منوط به داشتن انگیزه الهى و دینى است. «المهجرین الذین ... یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا و ینصرون اللّه و رسوله أُولئک هم الصدقون» از توصیف مهاجران به صداقت و راستى - در پى بیان انگیزه هاى هجرت - استفاده مى شود که ارزش هجرت، در گرو انگیزه هاى یاد شده است. ۱۴ - وجود عناصرى ناخالص، در میان مهاجران صدراسلام * «المهجرین الذین ... یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا و ینصرون اللّه و رسوله أُولئک هم الصدقون» برداشت یادشده بدان احتمال است که فعل هاى «یبتغون...» و «ینصرون...» قیدهاى احترازى باشد; نه توضیحى. ۱۵ - جلب رضاى حق و آمادگى براى جهاد در راه خدا و رسول او، شرط ایمان راستین «یبتغون فضلاً من اللّه و رضونًا و ینصرون اللّه و رسوله أُولئک هم الصدقون»
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۶ - «عن الصادق(ع) : ...ثمّ قال [اللّه تعالى]: «للفقراء المهاجرین الذین اُخرجوا ...» فجعلها اللّه لمن هاجر من قریش مع النبى(ص) ... و أخرج ... عنهم المهاجرین مع رسول اللّه من العرب لقوله «الذین اُخرجوا من دیارهم و أموالهم» لأنّ قریشاً کانت تأخذ دیار من هاجر منها و أموالهم و لم تکن العرب تفعل ذلک بمن هاجر منها...; [منبع: تحف العقول، ص ۳۴۲; بحارالأنوار، ج ۹۳، ص ۲۰۶- و ۲۰۷، ح ۱.] از امام صادق(ع) روایت شده است: ...خدا فرموده [اموالى که بدون جنگ به دست آمده ]از آنِ فقراى مهاجر است که از خانه ها و اموال خود اخراج شده اند.[بااین دستور ]خدا آن اموال را براى مهاجران قریش - که در معیّت پیامبر(ص) بوده اند - قرار داده و مهاجران عرب را که - همراه آن حضرت بوده اند - از [شمول حکم] آنان خارج کرده است; زیرا فرموده :«الذین اُخرجوا من دیارهم و أموالهم» قریش خانه ها و اموال مهاجران خود را تصاحب مى کرده; ولى عرب با مهاجران خود این کار را نمى کرده [و اموال را براى خود آنان باقى مى گذاشته است]».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۹)
  • اوارگی به جهت طلب فضل الهی و خشنودی او و نصرت خدا و رسول، سبب قرار گرفتن در زمره راستگویان
  • اواره شدگان از وطن، مستحقّ استفاده از اموال فیء+۱ آیه
  • قرار گرفتن در زمره صادقان، از اثار مهاجرت مخلصانه
  • ستایش خداوند از مهاجران، به دلیل اخلاص انان در هجرت از مکّه+۱ آیه
  • امرزشخواهی مسلمانان پس از صدر اسلام برای پیشگامان صدر اسلام+۲ آیه
  • پیشگامی مهاجران و انصار در پذیرش اسلام+۳ آیه
  • تامین حقوق محرومان و نیازمندان، از مسایل اساسی اقتصاد+۲ آیه
  • امداد دین خدا از سوی عدهای از مهاجران فقیر نشانه صداقت انان در ادّعای ایمان
  • امداد کنندگان به دین خدا، انسانهایی صادق و راستگو
  • مهاجران، یاری دهندگان خدا و پیامبرش
  • مهاجران امدادگر، انسانهایی صادق و درستکار
  • مهاجران تهیدست، چشم انتظار بهبود وضع اقتصادی خویش همراه با رضایت خداوند
  • مهاجران تهیدست، چشم انتظار بهبود وضع اقتصادی خویش همراه با رضایت خداوند
  • مهاجران تهیدست، چشم انتظار بهبود وضع اقتصادی خویش همراه با رضایت خداوند
  • ستایش انصار ازسوی خداوند به جهت گذشت از حق خود در فیء+۱ آیه
  • سهیمبودن انصار در فیء+۲ آیه
  • گذشت انصار از حقّ خود در فیء به نفع مهاجران+۲ آیه
  • اوارهشدگان به ناحق از وطن، به سبب اخراج و تبعید، مستحقّ استفاده از اموال فیء+۱ آیه
  • انصار، دارای حق و سهم از «فیء»+۲ آیه
  • گذشت انصار از حق خود، در «فیء» به نفع مهاجران+۲ آیه
  • مهاجران نیازمند، از جمله صاحبان حق و سهم بران از «فیء»+۱ آیه
  • مطلوبیّت هجرت در راه خدا و از روی اخلاص+۱ آیه
  • مطلوبیّت ایثار مال، برای حمایت از پناهندگان و مهاجران+۱ آیه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی
  • اخلاص در عمل، از نشانه های راستگویی در ایمان
  • امداد و یاری خدا، نشانه راستگویی در ادعای ایمان
  • امداد و یاری رسول خدا(صلی الله علیه واله)، نشانه راستگویی در ادعای ایمان
  • جهاد در راه خدا و امادگی برای جانفشانی، نشانه راستگویی مؤمنان در ادعای ایمان خود
  • راستگویی مؤمنان در ادّعای ایمان خود، مقتضی محبّت و ایثار به سایر مؤمنان و رنجدیدگان در مسیر دین+۱ آیه
  • هجرت در راه خدا، نشانه راستگویی مؤمنان در ادّعای ایمان خود
  • ترک وطن و اموال، به علت خشنودی خدا، از نشانه های راستگویی مؤمنان
  • جلب رضای حق و امادگی برای جهاد در راه خدا و رسول او، نشانه راستگویی مهاجران
  • مهاجران فقیرِ اخراج شده از مکّه، در عصر بعثت، درصدد جلب رضایت خداوند
  • دست کشیدن مهاجران از اموال و ترک خانه، زمینه جلب رضایت الهی
  • جلب رضای خدا، از اوصاف مهاجران فقیر اخراج شده از مکّه در صدر اسلام
  • هجرت در راه خدا، زمینه جلب رضایت الهی+۴ آیه
  • مهاجران فقیر اخراج شده از مکّه در عصر بعثت، در صدد جلب رضای خداوند
  • سکونت مهاجران به مدینه در مکّه، قبل از هجرت شان به مدینه
  • سکونت مهاجران، در مدینه
  • کار و کسب، زمینه بهره مندی از فضل و رحمت الهی
  • فقر و تنگدستی، شرط برخورداری ذوی القربی از فیء+۱ آیه
  • فقرای انصار مانند مهاجران فقیر، از جمله سهم بران فیء+۲ آیه
  • انصار مورد ستایش خداوند، به سبب ایثار بر مهاجران، به رغم فقر خویش+۱ آیه
  • مهاجران فقیر، چشم انتظار بهبود وضع اقتصادی خویش، همراه با رضایت خداوند
  • امداد دین خدا از سوی عدّه ای مهاجران فقیر، نشانه صداقت انان در ادّعای ایمان
  • اعطای بخشی از فیء به فقرای مهاجران، از جانب پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • فقر و تنگدستی مهاجران، دشوارتر از فقر انصار به هنگام غزوه بنی نضیر+۱ آیه
  • معاشرت نیکوی انصار نسبت به فقرای مهاجر مورد ستایش خداوند+۱ آیه
  • معاشرت نیکوی انصار با مهاجران، نیازمند زمینه قرار گرفتن انان در زمره رستگاران+۱ آیه
  • مهاجران تنگدست و نیازمند، از جمله سهم بران فیء+۱ آیه
  • ناگزیری مسلمانان به ترک اموال و اقدام به هجرت و رهایی از ستم مشرکان
  • امداد خداوند و ملایکه به پیامبر صلی الله علیه و اله هنگام هجرت از مکّه
  • مهاجرت برای تحصیل رضایت خداوند، موجب مدح خداوند+۱ آیه
  • صداقت و درستی در ایمان، زمینه تمجید و مدح
  • نصرت و یاری دین خدا، از عوامل مدح مهاجران راه خدا+۲ آیه
  • هجرت در راه خدا، زمینه مدح و ستایش مهاجران+۱۱ آیه
  • مهاجران فقیر صدر اسلام، مورد ستایش و تمجید خداوند، به سبب یاری کردن دین خدا و صداقت انان در ایمان
  • سکونت مهاجران به مدینه، در مکه، قبل از هجرتشان
  • ایثارگری مؤمنان انصار برای حمایت از مهاجران، مورد تمجید خداوند+۱ آیه
  • مهاجران، یاریدهندگان خدا و پیامبرش
  • مهاجران امدادگر، انسانهایی صادق و درستکار
  • یاری دین خداوند، انگیزه مهاجران مسلمان
  • یاری پیامبر صلی الله علیه و اله، از اهداف مهاجران مسلمان
  • به دست اوری رضایت خداوند، از اهداف مهاجران مسلمان
  • برخوردار شدن از فضل و رحمت الهی، انگیزه مهاجران مسلمان
  • سهیم بودن مهاجران در فیء+۱ آیه
  • اخلاص از ویژگیهای مهاجران+۷ آیه
  • مهاجران، یاری کنندگان خداوند
  • مهاجران، یاریکنندگان پیامبر
  • مهاجران، انسانهایی صادق و درستکار
  • مهاجران، در پی به دست اوردن رضایت خداوند
  • استغفار مؤمنان دورانهای بعد برای مهاجران و پیشتازان در ایمان+۱ آیه
  • درخواست مؤمنان از خداوند، برای پاک ساختن دلهایشان از هر کینه و عداوت از مهاجران+۱ آیه
  • دعای مؤمنان به پیشگاه خداوند، برای امرزش مهاجران+۱ آیه
  • ارزش هجرت، منوط به در راه خدا بودن و جهت خدایی داشتن ان+۹ آیه
  • هجرت در راه دین، همراه مشکلات و زحمات بسیار و نیازمند به صبر و تحمل انها+۵ آیه
  • برخوردار شدن از فضل الهی، انگیزه مهاجران مسلمانان
  • ناگزیری مسلمانان به ترک اموال و خانههایشان و اقدام به هجرت برای رهایی از ستم مشرکان+۱ آیه
  • هجرت مسلمانان از مکّه بر اثر فشار دشمن، نه به اختیار مسلمانان
واژه‌ها