تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ الْکِتابِ الْمُبِينِ «2» إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَکَةٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرِينَ «3» فِيها يُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِيمٍ «4» أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِينَ «5» رَحْمَةً مِنْ رَبِّکَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ «6» رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ کُنْتُمْ مُوقِنِينَ «7» لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيِي وَ يُمِيتُ رَبُّکُمْ وَ رَبُّ آبائِکُمُ الْأَوَّلِينَ «8» بَلْ هُمْ فِي شَکٍّ يَلْعَبُونَ «9» فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ «10» يَغْشَى النَّاسَ هذا عَذابٌ أَلِيمٌ «11» ترجمه‌ سوگند بکتاب واضح روشن‌ همانا ما فرستاديم آنرا در شب با برکت و خيرى همانا ما بوديم بيم دهندگان‌ در آن تقدير شود هر کار درستى‌ بفرمانى از نزد ما همانا ما بوديم فرستندگان‌ براى بخشش از پروردگار تو همانا او است آن شنواى دانا پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو است اگر هستيد يقين کنندگان نيست‌ معبودى جز او زنده ميکند و ميميراند پروردگار شما و پروردگار پدران شما که پيشينيانند ولى آنها در شک ببازى مشغول ميباشند پس انتظار کش روزى را که مى‌آورد آسمان دود آشکارى را که فرا ميگيرد مردمان را اينست عذاب دردناک. تفسير خداوند متعال بعد از افتتاح سوره بلفظ حم که بيان آن در سور سابقه شد قسم ياد فرموده بقرآن که نوشته آشکار خدا و بيان کننده معارف حقّه حقيقيّه است که ما نازل نموديم آنرا در شب با خير و برکتى که آن شب قدر است يکجا در بيت المعمور که مسجد ملائکه است در آسمان و بتدريج در ظرف مدّت بيست سال بر پيغمبر خود محمّد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و اله و سلّم چون بناى ما بر اين بوده که ميترسانديم بندگان خود را از اموريکه بايد از آن اجتناب نمايند از فعل‌ جلد 4 صفحه 621 حرام و ترک واجب و در آن شب خداوند تقدير ميفرمايد هر امرى را از خير و شرّ و خوب و بد و هر چه واقع شود در مدّت يک سال و از براى او است تغيير و تبديل و تقديم و تأخير در اجلها و روزيها و بلاها و مرضها و عوارض ديگر و زياد ميکند و کم مينمايد بر حسب مشيّت و اراده خود هر چه را بخواهد و بتوسط ولىّ زمان در خارج تحقّق مى‌يابد چنانچه از روايت مجمع از صادقين عليهما السّلام و روايت قمّى ره از آن دو و از امام کاظم عليه السّلام استفاده ميشود و در روايت کافى از امام باقر عليه السّلام امر حکيم که در شب قدر نازل ميشود بيک حکم محکم که اختلاف در آن بهيچ وجه روى ندهد تفسير شده و خدا ميفرمايد مقدّر ميشود هر امر محکمى در حاليکه امرى است از نزد ما چون بناى ما بر ارسال رسل و انزال کتب بوده و هست براى بخشش و بخشايش از جانب پروردگار بر بندگان و خداوند او است که تمام ادعيه و اقوال مردم را ميشنود و بتمام حوائج و اعمال آنها دانا و خبير است او خالق و مربّى و نگهدار آسمانها و زمين و تمام موجودات ما بين آنها است و اگر مردم اهل تحصيل معرفت و يقين باشند باين تصديق نائل خواهند شد و کلمه رب در ربّ السّموات يا بدل است از رب در ربّک يا خبر است از مبتداء محذوف که هو باشد و لذا برفع نيز قرائت شده و آن احسن است و معبود بحق منحصر در خدا است که هميشه مى‌بينيد در کار است زنده ميکند و ميميراند چنانچه پيشينيان و پدران شما را بوجود آورد و ميراند و شما را پديد آورد و ميميراند ولى افسوس که مردم نادان در شک و ترديد بسر ميبرند و در مقام تحصيل علم و معرفت نيستند و سرگرم بدنياى دو روزه و لهو و لعب کودکانه آن شده‌اند و از آخرت و عاقبت امرشان بى‌خبرند پس منتظر باش و بگو منتظر باشند روزى را که در آسمان دودى آشکار گردد که بين مشرق و مغرب را پر کند و چهل شبانه روز بماند و از آن دود مؤمن حالتى مانند زکام پيدا کند و کافر مانند مست گردد و دود از راه بينى و گوش و نشيمنش بيرون آيد و اين اوّلين علامت از علائم قيامت است که در حديث نبوى ذکر شده و قريب به اين معنى را از امير المؤمنين عليه السّلام در جوامع نقل نموده و قمّى ره نقل فرموده اين وقتى است که بيرون آيند از قبرها در رجعت فرو گيرد آنها را تاريکى پس گويند اين عذابى است دردناک و فرق در لغت حکم کردن و جدا جلد 4 صفحه 622 نمودن است و اينجا تقدير و تفصيل اراده شده.