آیه ۱۳ سوره دخان

سوره دخان(الدخان)، آیه ۱۳ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۶

معنی کلمات و عبارات
«أَنَّی»: کی؟ چگونه؟ «الذِّکْری»: بیداری. پندپذیری (نگا: انعام / و و ، اعراف / هود / و . «مُبِینٌ»: روشن. روشنگر. «رَسُولٌ مُّبِینٌ»: پیغمبری که روشن بود که پیغمبر است. پیغمبری که رسالت او روشن و گویا بود. پیغمبری که حق و باطل را روشن و از هم جدا می‌کرد.
نزول
نکات آیه
۱- اظهار ایمان و التجا به خداوند، پس از مشاهده عذاب، اقدامى دیر هنگام و بى ثمر براى کافران «أنّى لهم الذکرى» برداشت بالا بنابراین نکته است که تعبیر «أنّى لکم الذکرى»، درصدد بى ثمر خواندن ایمان کافران باشد. ۲- ایمان آوردن به حق از روى منطق و دلیل، داراى ارزش و اعتبار است; نه اظهار ایمان از روى ناگزیرى و مشاهده عذاب. «ربّنا اکشف عنّا العذاب إنّا مؤمنون . أنّى لهم الذکرى و قد جاءهم رسول مبین» لحن توبیخى آیه شریفه مى رساند که ایمان انتخابى براساس دلایل روشن، سزاوار مقام انسانى است; نه اقرار به ایمان از روى ناگزیرى و مشاهده عذاب. ۳- بى ثمرى اظهار ایمان، پس از مشاهده عذاب، منوط به اتمام حجت قبل از آن «أنّى لهم الذکرى و قد جاءهم رسول مبین» ۴- اظهار ایمان کافران، در تنگناى عذاب ادعایى دروغین و غیر قابل اعتماد «أنّى لهم الذکرى» برداشت بالا بنابراین نکته است که تعبیر «أنّى لهم الذکرى» درصدد نفى اثر نباشد; بلکه در مقام تحلیل و تفسیر ادعاى ایمان کافران در شرایط عذاب باشد، به این که اینان هر چند مدعى ایمان مى شوند; اما آنان کجا و ایمان کجا؟ آنان راهى به سوى ایمان باز نگذاشته اند. ۵- رسالت فرستادگان الهى، همراه با دلایل روشن و قانع کننده «أنّى لهم الذکرى و قد جاءهم رسول مبین» «إبانة» (مصدر «مبین») دو کاربرد دارد: لازم و متعدى. «مبین» در کاربرد لازم به معناى روشن و در استعمال متعدى به معناى روشنگر است. برداشت یاد شده براساس احتمال اول است. ۶- ستیز کافران با منطق روشن رسولان الهى، گواه بى اساس بودن ایمان اضطرارى آنان «أنّى لهم الذکرى و قد جاءهم رسول مبین» در صورتى که «أنّى لهم الذکرى» در صدد بیان پوچى ادعاى ایمان کافران باشد; تعبیر «و قد جائهم...» بیانگر فلسفه پوچى ادعاى آنان خواهد بود; یعنى، آنان که منطق روشن رسولان را نپذیرفتند، چگونه با مشاهده عذابى، مى توانند به ایمان راستین رسیده باشند. ۷- نزول عذاب بر کافران، پس از اتمام حجت بر ایشان با دلایل روشن «یغشى الناس هذا عذاب ألیم ... و قد جاءهم رسول مبین»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
  • اتمامحجّت انبیا بر کافران در دنیا+۳ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله)، مستحقّ عذاب الهی+۳ آیه
  • اتمام حجّت محمّد(صلی الله علیه واله) بر کافران صدر اسلام+۳ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمام حجّت پیامبران، مستحقّ عذاب جهنّم+۶ آیه
  • پندپذیری مشرکان حق ناپذیر پس از عذاب، مورد سؤال انکاری خدا+۵ آیه
  • پندپذیری مشرکان حق ناپذیر پس از عذاب، مورد سؤال انکاری خدا+۵ آیه
  • تحقّق عذاب دردناک، سبب ایمان اکراهی و بی تاثیر+۴ آیه
  • بازگشت اظهارکنندگان ایمان (با مشاهده عذاب) به کفر و شرک در صورت رفع عذاب از انان+۵ آیه
  • بی تاثیری ایمان و دعا برای رفع عذاب، پس از برپایی قیامت+۳ آیه
  • اظهار ایمان به هنگام مشاهده عذاب و اثر نداشتن ان+۶ آیه
  • کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۱۰ آیه
  • بی ثمر بودن عبرت و پندپذیری انسان از مشاهده عذاب جهنّم، در قیامت+۳ آیه
  • کافران حقناپذیر در برابر اتمامحجّت محمّد صلی الله علیه و اله، مستحقّ عذاب الهی+۳ آیه
  • نسبت جنون به پیامبر صلی الله علیه و اله، از اتّهامات مشرکان به پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
  • مشرکان مکّه، مدّعی تاثیر پذیری و تعلیم دیدن محمّد صلی الله علیه و اله، از عوامل مرموز+۱ آیه
  • دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر اتّهام جنون به ان حضرت، از ناحیه مشرکان+۸ آیه
  • دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله در مقابل اتّهام جنون به او+۷ آیه
  • رسالت محمّد صلی الله علیه و اله
  • توطیه جنون و تحت تعلیم دیگران بودن به محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی کافران+۱ آیه
  • متّهم شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به جنون از سوی کافران مکّه+۳ آیه
  • تنزیه پیامبر صلی الله علیه و اله و سالم دانستن وی از بیماری جنون، از جانب خداوند+۹ آیه
  • پایان یافتن تردیدها و سست انگاریهای منکران وحی با تحقق وعدههای الهی در قیامت+۲ آیه
واژه‌ها