سوره دخان(الدخان)، آیه ۱۷ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۶
وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءَهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ
ما پیش از اینها قوم فرعون را آزمودیم و رسول بزرگواری به سراغشان آمد،
معنی کلمات و عبارات
«فَتَنَّا»: آزمایش کردیم (نگا: انعام / ، طه / ، عنکبوت / ص / ). «کَرِیمٌ»: بزرگوار.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- آزمون الهى از انسان ها، سنتى مستمر و داراى پیشینه دور در تاریخ امت ها «و لقد فتنّا قبلهم»
۲- قوم فرعون، از جمله امت هاى آزموده شده از سوى خداوند و داراى سرنوشتى عبرت آموز «و لقد فتنّا قبلهم قوم فرعون»
«فتنة» (مصدر «فتنّا») در اصل به معناى گداختن در آتش است و مقصود از آن در آیه بالا، آزمودن مى باشد.
۳- وجود نوعى مشابهت در عملکرد، میان مشرکان مکه و فرعونیان در حق ستیزى و مقابله با رسول الهى «و لقد فتنّا قبلهم قوم فرعون و جاءهم رسول کریم»
تعبیر «قبلهم»، نوعى ارتباط و همگونى میان مشرکان مکه و فرعونیان را مى رساند.
۴- آمدن رسول الهى، زمینه آزمون امت ها و ظهور میزان خالص بودن و ناخالصى آنان «و لقد فتنّا ... و جاءهم رسول»
ارتباط میان «فتنّا» و «جاءهم رسول» و ریشه لغوى واژه «فتنة» - که به معناى گداختن در کوره، براى جدا ساختن ناخالصى ها است - گویاى برداشت یاد شده است.
۵- موسى(ع)، پیامبرى با کرامت و ارجمند در پیشگاه خداوند «و جاءهم رسول کریم»
۶- موسى(ع)، پیامبرى برخوردار از اخلاق و اعمالى شایسته و ارزشمند «و جاءهم رسول کریم»
وصف کَرَم هنگامى که در توصیف خداوند به کار رود، به معناى احسان و انعام آشکار او است و چون در مقام توصیف انسان به کار رود، به معناى اخلاق و افعال شایسته او است(مفردات راغب).
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
حق ستیزی فرعونیانحق ستیزی مشرکان مکهخوش اخلاقی موسیعمل صالح موسیهماهنگی مشرکان مکه و فرعونیانکرامت موسیعبرت از فرعونیانامتحان فرعونیانامتحان امتهازمینه امتحان امتهاتقرب موسیفلسفه امتحانهای خدامخالفت با انبیاسنت امتحانتاریخ امتهافضایل موسیامتحانهای خدانقش انبیاسنتهای خداعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۶)
- برخورداری فرعونیان از چشمهسارها و باغها+۲ آیه
- چشمههای جاری در کنار باغها، میراث فرعونیان برای بنیاسراییل+۵ آیه
- موسی(علیه السلام)، خواستار ازادی بنیاسراییل از بند فرعونیان+۵ آیه
- موسی(علیه السلام)، خواهان ازادی بنیاسراییل از سوی فرعونیان+۵ آیه
- حقناپذیری فرعونیان در برابر اتمام حجّت موسی(علیه السلام)، سبب عذاب و نابودی انان+۲ آیه
- اتمام حجّت موسی(علیه السلام) بر فرعونیان با ارایه ایات الهی و معجزات+۲ آیه
- برخوردهای مستبدّانه فرعونیان با بنیاسراییل+۴ آیه
- پناه بردن موسی(علیه السلام) به خدا از نسبتهای ناروای فرعونیان+۲ آیه
- پناه بردن موسی(علیه السلام) به خدا، از سنگسار شدن بهوسیله فرعونیان+۲ آیه
- پناهبردن موسی(علیه السلام) به خدا از سنگسار شدن بهوسیله فرعونیان+۱ آیه
- استعاذه موسی(علیه السلام) به خدا از نسبتهای ناروای فرعونیان+۱ آیه
- موسی(علیه السلام)، شخصیتی امانتدار در انجام رسالت اسمانی خود+۱ آیه
- امتحان شدن فرعونیان با امدن پیامبری برای انان
- فرعونیان، دارای باغها و چشمهساران گوناگون+۳ آیه
- بنیاسراییل، وارث باغهای فرعونیان+۴ آیه
- درخواست ازادی بنیاسراییل از سوی موسی(علیه السلام)نشات گرفته از رسالت ان حضرت+۳ آیه
- بنیاسراییل، وارث سرزمین مصر پس از نابودی فرعونیان+۶ آیه
- تعقیب بنیاسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۷ آیه
- بهرهمندی بنیاسراییل از چشمهسارهای فرعونیان، پس از خروج انان از مصر+۵ آیه
- موسی(علیه السلام) رهبری پذیرفته شده و مورد اطاعت بنیاسراییل+۳ آیه
- بنیاسراییل، وارث چشمهسارهای فرعونیان، پس از خارج شدن انان از مصر+۵ آیه
- کوچ دادن شبانه بنیاسراییل از مصر و گذراندن انان از دریا به سرپرستی موسی(علیه السلام) و به فرمان خداوند+۳ آیه
- ممانعت حکومت فرعون از مهاجرت بنیاسراییل از سرزمین مصر+۴ آیه
- درخواست موسی(علیه السلام) از فرعون، برای ازاد گذاردن بنیاسراییل در مهاجرت با ان حضرت+۲ آیه
- تکرار تاریخ با تکرار حوادث مشابه، برای امتحان انسانها
- بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۱۰ آیه
- بنیاسراییل، وارث چشمههای جاری و باغهای فرعونیان+۶ آیه
- بهرهمندی فرعونیان از چشمهسارها و خارج شدن انها از دست انان+۳ آیه
- موسی(علیه السلام) موظّف به هجرت و کوچ شبانه بنی اسراییل، برای نجات از فرعونیان+۳ آیه
- خبر غیبی خدا به موسی(علیه السلام)، برای هلاکت و غرق شدن فرعونیان+۱ آیه
- نابودی فرعونیان و جانشین شدن بنی اسراییل به جای انان، از جانب خداوند+۱۱ آیه
- غرق شدن فرعونیان، در اب دریا+۴ آیه
- تصمیم فرعونیان بر رجم موسی(علیه السلام)، پس از شنیدن پیام رسالت او+۱ آیه
- پناه بردن موسی(علیه السلام) به خدا، از رجم، به وسیله فرعونیان+۱ آیه
- گریه نکردن زمین، هنگام هلاکت و نابودی فرعونیان
- فرعونیان، غرق در نعمتها و سرور+۱ آیه
- ازمایش انسانها، از سنّتهای فراگیر الهی در هر زمان
- سفر شبانه موسی(علیه السلام) و بنی اسراییل، جهت خروج از مصر، با امر خدا+۳ آیه
- برخورد خشونت امیز مشرکان، در برابر مخالفان خود+۱ آیه
- شکوه موسی(علیه السلام) به درگاه الهی، از رفتار فرعونیان+۱ آیه
- هلاکت فرعونیان، از جانب خداوند، با غرق انها+۷ آیه
- بهره مندی فرعون، از چشمه سارها و باغات+۸ آیه
- تعقیب بنی اسراییل از سوی فرعون و سپاه وی، هنگام کوچ از مصر+۸ آیه
- غرق سپاه فرعون، به همراه خودش در دریا+۳ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۱۰ آیه
- نابودی ملّتی و جایگزینی مردمی جدید به جای انان، از جلوه های قدرت خدا+۱۰ آیه
- موسی(علیه السلام)، پیامبری ارجمند و با کرامت، در پیشگاه خداوند
- سرزمین مصر در دوران فرعون، دارای کشتزارهای فراوان+۲ آیه
- سرزمین مصر، محلّی مناسب برای کشاورزی و تولید غلاّت+۲ آیه
- غرق شدن در اب، کیفر فرعونیان+۳ آیه
- نفرین موسی(علیه السلام) علیه گناهکاران+۱ آیه
- فرعونیان، مردمانی مترف و برخوردار از امکانات مادّی+۶ آیه
- نقش مهم باغداری، در اقتصاد مصریان+۴ آیه
- برخورداری فرعونیان مصر، از تمدّن مادی+۶ آیه
- بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۵ آیه
- توسعه کشاورزی، از نشانههای تمدّن در مصر+۵ آیه
- باغها و چشمهساران، در سرزمین مصر+۳ آیه
- مصر، سرزمین اباد، در عصر فرعون (رامسیس دوم)+۶ آیه
- سرزمین مصر در دوران فرعون، دارای کشتزارهای فراوان+۲ آیه
- ارایه معجزات قاهر و روشن موسی علیه السلام برای فرعون و فرعونیان برای اثبات نبوت خود+۴ آیه
- موسی علیه السلام، خواستار ازادی بنیاسراییل از بند فرعونیان+۵ آیه
- حقناپذیری فرعونیان در برابر اتمامحجّت موسی علیه السلام، سبب عذاب و نابودی انان+۲ آیه
- پناه بردن موسی علیه السلام به خدا، از سنگسار شدن به وسیله فرعونیان+۱ آیه
- استعاذه موسی علیه السلام به خدا، از نسبتهای ناروای فرعونیان+۱ آیه
- رسالت موسی علیه السلام، توام با ارایه برهان و دلیل روشن+۴ آیه
- تعقیب موسی علیه السلام و بنیاسراییل، از سوی فرعونیان+۵ آیه
- تهدید موسی علیه السلام به سنگسار شدن، از جانب فرعونیان+۱ آیه
- شکوه موسی علیه السلام به درگاه خدا، از رفتار فرعونیان+۱ آیه
- فرار شبانه موسی علیه السلام و بنیاسراییل، از مصر و شرّ فرعونیان+۴ آیه
- موسی علیه السلام، شخصیتی امانتدار در اجرای رسالت اسمانی خود+۱ آیه
- موسی علیه السلام، پیامبری گرامی و دارای کرامت
- امانتداری موسی علیه السلام در انجام دادن رسالت الهی+۱ آیه
- ازادی و نجات بنیاسراییل از ستم و سرکشی فرعون و فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۶ آیه
- فرعون، در حیطه رسالت موسی علیه السلام+۲ آیه
- رسالت موسی علیه السلام، در برگیرنده فرعونیان و اشراف قبطی+۲ آیه
- موسی علیه السلام، صاحب رسالت و پیامبری دارای معجزات و دلایل روشن+۳ آیه
- شکافتن دریا با ضربه عصا برای غرق فرعونیان و نجات بنیاسراییل، معجزهای از موسی علیه السلام+۶ آیه
- نجات و ازادی بنیاسراییل از شکنجه و ستم، خواسته موسی علیه السلام از فرعون+۳ آیه
- نفرین موسی علیه السلام علیه فرعونیان و اجابت ان از جانب خدا+۲ آیه
- شادمانی قوم فرعون، از نعمتهای داده شده به انان+۱ آیه
- انتقال نعمتها و امکانات گسترده فرعونیان به قومی دیگر، بر اساس اراده الهی+۲ آیه
- برخورداری قوم فرعون، از نعمتهای فراوان و گوناگون الهی+۱ آیه
- تباهی اموال و بهره نبردن از انها، پیامد نفرین موسی علیه السلام علیه فرعونیان+۵ آیه
- نفرین موسی علیه السلام به درگاه پروردگار، پس از ناامیدی از هدایت فرعونیان+۱ آیه
- اجابت نفرین موسی و هارون علیهما السلام علیه فرعونیان با نابودی انان+۵ آیه
- موسی علیه السلام موظّف به هجرت و کوچ شبانه بنیاسراییل، برای نجات از فرعونیان+۳ آیه