سوره دخان(الدخان)، آیه ۳۵ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۷
إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ
«مرگ ما جز همان مرگ اول نیست و هرگز برانگیخته نخواهیم شد!
معنی کلمات و عبارات
«هِیَ»: مرجع این ضمیر میتواند (الْمَوْتَةُ) باشد که از سیاق کلام استفاده میشود. یعنی: مَا الْمَوْتَةُ إِلاّ مَوْتَتُنَا الأُولی. یا (عاقِبَة) و یا (نِهایَة) باشد. یعنی: مَا عَاقِبَةُ أَمْرِنَا إِلاَّ الْمَوْتَةُ الأُولی. «مَوْتَتُنَا الأولی»: مرگ اوّل ما. مراد از واژه (أَوّل) یا مؤنّث آن (أُولی)، یک بار است؛ نه این که مراد یکم است که دوم و سوم و ... به دنبال داشته باشد. معنی این آیه با آیه سوره انعام برابر است: وَ قَالُوا إِنْ هِیَ إِلاّ حَیَاتُنَا الدُّنْیَا وَ مَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِینَ. «بِمُنشَرِینَ»: زنده شدگان. برانگیخته شدگان.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- مرگ، پایانى ابدى بر حیات انسان، در بینش مشرکان مکه «إنّ هؤلاء لیقولون . إن هى إلاّ موتتنا الأُولى و ما نحن بمنشرین»
۲- مسأله معاد، از محورهاى اختلاف مشرکان مکه با پیامبر(ص) «إنّ هؤلاء لیقولون . إن هى إلاّ موتتنا الأُولى»
۳- دین ستیزى و انکار آیات الهى، داراى ریشه در نوع نگرش انسان به زندگى و مرگ «إن هى إلاّ موتتنا الأُولى»
۴- معاد و اعتقاد به حیات اخروى، از نخستین تعالیم پیامبر(ص) «إنّ هؤلاء لیقولون . إن هى إلاّ موتتنا الأُولى»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اختلاف درباره معاداختلاف مشرکان مکه با محمدمنشأ مبارزه با دیننقش عقیدهمنشأ تکذیب آیات خداعقیده به معادبینش مشرکان مکهاهمیت معاداصول دینحقیقت مرگ
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
- اگاهی اقلّیّتی از مشرکان به حکیمانه بودن افرینش اسمانها، زمین و حقّانّیت معاد+۳ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۳ آیه
- جهل مشرکان کافر به حقّانیّت جهان هستی، عامل انکار معاد از سوی انان+۵ آیه
- نااگاهی اکثر کافران، بر هدفمندی جهان افرینش+۳ آیه
- زنده کردن پدران مشرکان به وسیله مؤمنان، دلیل بر راستگویی انان درباره حیات مجدّد مردگان، از دیدگاه مشرکان+۳ آیه
- نیرومندتر بودن منکران معاد و مشرکان صدر اسلام یا اقوام هلاکت شده، پرسش خدا از منکران معاد، برای اقرار انان به قدرت او بر هلاکت انان+۱ آیه
- عزّتها و شرافتهای پنداری در دنیا، در پی دارنده کیفر اخرتی+۲ آیه
- اگاهی اقلّیّتی از مشرکان به معاد و افرینش اسمانها و زمین+۳ آیه
- پیشنهاد احیای اجداد مرده، از طرف کافران به محمّد صلی الله علیه و اله، برای اثبات معاد+۱ آیه
- مشرکان، خواهان زنده شدن نیاکان خود، به وسیله پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- تکذیب معاد، موجب بیهوده دانستن و پوچ پنداری افرینش جهان+۳ آیه
- حقّانیّت معاد از نظر مشرکان، منوط به احیای نیاکان انان در برابر دیدگانشان+۳ آیه
- مشرکان، خواستار زنده شدن نیاکانشان به فرمان پیامبر صلی الله علیه و اله برای پذیرش درستی معاد+۲ آیه