سوره دخان(الدخان)، آیه ۸ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۶
لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ
هیچ معبودی جز او نیست؛ زنده میکند و میمیراند؛ او پروردگار شما و پروردگار پدران نخستین شماست!
معنی کلمات و عبارات
«رَبُّکُمْ»: واژه رَبُّ، خبر مبتدای محذوف است. «آبَائِکُمُ الأوَّلِینَ»: (نگا: مؤمنون / و و، شعراء / و).
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- ربوبیت یگانه خداوند بر هستى، خود گواه الوهیت بى همتاى او است. «ربّ السموت و الأرض ... لا إله إلاّ هو»
۲- توحید ربوبى در سراسر نظام هستى، گواه توحید ذاتى و یکتایى خداوند «ربّ السموت و ... لا إله إلاّ هو»
۳- زندگى و مرگ، تنها در قلمرو اراده خداوند یکتا است. «یحیى و یمیت»
۴- زندگى و مرگ، هر دو در جهت تکامل انسان و داراى روندى همسو و نه متعارض «ربّ السموت و ... لا إله إلاّ هو یحیى و یمیت»
از ارتباط «هو یحیى و یمیت» با «ربّ» - که قبل و بعد از آن یاد شده است - استفاده مى شود که حیات و مرگ، هر دو در جهت تکامل انسان بوده و برخلاف تصور برخى مذاهب، مرگ امرى شرّ نیست و خاستگاهى جز اراده خداوند حیات آفرین ندارد.
۵- پروردگار هستى، داراى ربوبیتى بى شریک و یگانه در گستره تاریخ آفرینش «ربّکم و ربّ ءابائکم الأوّلین»
در آیات پیشین، سخن از این بود که گستره نظام وجود، جز یک پروردگار ندارد و در «عرض» او خدایى نیست. در این جا تعبیر «ربّکم و ربّ...»، بیانگر یگانگى ربوبیت خداوند در «طول» زمان هاى متمادى و ادوار آفرینش است.
۶- بنیادهاى علمى و عقلى توحید ربوبى، شایسته اعتماد و اتکا است; نه باورهاى موهوم فرهنگ شرک. «ربّکم و ربّ ءابائکم الأوّلین»
در آیات پیشین، دلایل علمى و عقلى توحید ربوبى مورد اشاره قرار گرفته است و از آن جا که یکى از بهانه هاى مشرکان در نفى توحید، استناد به شیوه و باور پیشینیان بوده است; تعبیر «ربّکم و ربّ آبائکم» - در پى آن استدلال هاى عقلى و علمى - مى تواند بیانگر مطلب یاد شده باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار ربویت خداآثار زندگیتوحیدربوبیشایسته اتکاشایسته اعتمادعقلانیت توحید ربوبینشانه های توحید ذاتیپوچی ایمان به شرکدلایل توحید ذاتیمنشأ زندگیاهمیت توحید ربوبیآثار توحید ربوبیآثار مرگخدا و شریکنشانه های توحید ربوبیبی منطقی شرکعوامل تکاملمنشأ مرگآثار اراده خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۹)
- پدیده حیات، ایه خدا+۶ آیه
- خداوند، اله حقیقی و یگانه+۴ آیه
- تربیت انسانها، از جانب خداوند
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
- تدبیر امور انسانها، از سوی پروردگار یگانه
- زنده کردن و میراندن انسانها، دلیلی بر توحید ربوبی+۲ آیه
- انحصار الوهیّت و معبود به حق، در ذات خدای یگانه+۴ آیه
- تدبیر انسانها با اماده ساختن علل و اسباب ان از ناحیه خدا، دلیل انحصار الوهیّت به خدا
- تدبیر جهان از سوی خدا، مقتضی یگانگی الوهیّت او+۲ آیه
- تدبیر خدا با احیا و اماته موجودات، نشانه یگانگی الوهیّت در هستی+۲ آیه
- قدرت خدا بر حیات و ممات موجودات، از نشانههای الوهیّت یگانه او+۱ آیه
- شک و تردید اقوام مشرک، در دعوت توحیدی انبیا+۵ آیه
- شکوفایی فطرت توحیدی انسانها، به هنگام گرفتاریها+۲ آیه
- مرگ و حیات، امری دایمی و مستمرّ+۱۰ آیه
- خداوند، پدیداورنده حیات+۱۰ آیه
- ربوبیّت خداوند بر انسان، منشا زنده کردن و میراندن ادمیان+۳ آیه
- خداوند تسلاّدهنده پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان فرجام تکذیب کنندگان و منکران رسالت انبیا+۱ آیه
- پندپذیری مشرکان حق ناپذیر پس از عذاب، مورد سؤال انکاری خدا+۵ آیه
- پندپذیری مشرکان حق ناپذیر پس از عذاب، مورد سؤال انکاری خدا+۵ آیه
- شک و تردید اقوام مشرک، در دعوتهای توحیدی انبیا و پیامهای الهی+۵ آیه
- وجود نداشتن هیچ گونه شریک برای خدا+۴ آیه
- غوطهور بودن در شک و مصمّم نبودن برای رسیدن به یقین، در امر توحید، مایه محرومیّت انسان از درک حقایق+۲ آیه
- شک و تردید اقوام مشرک، در دعوت توحیدی انبیا+۵ آیه
- غوطهور بودن در شک و مصمّم نبودن برای رسیدن به یقین در امر توحید، مایه محرومیّت انسان از درک حقیقت ان+۲ آیه
- تسلّا و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر تکذیب و مخالفتهای مشرکان
- خداوند، زمامدار مرگ و حیات+۲ آیه
- خداوند یکتا، پروردگار همه مردم و از جمله کافران به خدا و نیاکانشان+۱ آیه
- خداوند یکتا، زندهکننده و میراننده همه مردم، از جمله کافران و نیاکانشان+۲ آیه
- اهل یقین، دارای شناخت و توحید و یکتایی خداوند+۱ آیه