آیه ۱۸ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۱۸ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۱

لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَىٰ وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ أُولَٰئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

برای آنها که دعوت پروردگارشان را اجابت کردند، (سرانجام و) نتیجه نیکوتر است؛ و کسانی که دعوت او را اجابت نکردند، (آنچنان در وحشت عذاب الهی فرو می‌روند، که) اگر تمام آنچه روی زمین است، و همانندش، از آن آنها باشد، همه را برای رهایی از عذاب می‌دهند! (ولی از آنها پذیرفته نخواهد شد!) برای آنها حساب بدی است؛ و جایگاهشان جهنم، و چه بد جایگاهی است!

معنی کلمات و عبارات
«الْحُسْنَی»: عاقبت نیک. سرانجام پسندیده. پاداش خوب. مبتدای مؤخّر است، و صفت به جای موصوف نشسته است و تقدیر چنین است: الْعَاقِبَةُ الْحُسْنَی. الْمَثُوبَةُ الْحُسْنَی. «أَلَّذِینَ»: مبتدا و جمله (لَوْ أَنَّ لَهُمْ ... تا ... سُوءُ الْحِسَابِ) خبر آن است.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱- نیک بختى و سعادت تنها از آنِ اجابت کنندگان دعوت خداوند است. «للذین استجابوا لربهم الحسنى» ۲- موحّدان و مؤمنان به پیامبر(ص) و باورداران به قیامت ، اجابت کنندگان دعوت الهى اند. «للذین استجابوا لربهم الحسنى» آیات گذشته بیانگر این است که مراد از «الذین استجابوا» موحدان و مؤمنان به پیامبر(ص) و باورداران به قیامت مى باشد. ۳- باور به ربوبیت خدا و توجه به آن ، زمینه ساز پذیرش دعوت اوست. «للذین استجابوا لربهم» ۴- اجابت کنندگان دعوت خدا ، از حسابرسى روز قیامت رنجى نمى برند و بر آنان سخت گرفته نمى شود. «للذین استجابوا لربهم الحسنى» مقصود از«الحسنى» به قرینه مقابله آن - در ذیل آیه - با فرجام روى گردانان از دعوت خدا ، معنایى مقابل «سوء الحساب» و نیز مقابل «جهنم» است. بنابراین مراد از «الحسنى» حساب آسان و نیز بهشت مى باشد. ۵- بهشت ، جایگاه اجابت کنندگان دعوت خداوند است. «للذین استجابوا لربهم الحسنى» ۶- مشرکان و منکران روز قیامت و کافران به پیامبر(ص) و قرآن ، روى گردانان از دعوت الهى اند. «والذین لم یستجیبوا له» آیات گذشته شاهد بر این است که مقصود از «الذین لم یستجیبوا له» مشرکان و منکران رسالت پیامبر(ص) و ناباوران به قیامت مى باشد. ۷- مشرکان و کافران ، در روز قیامت حاضرند در صورت دارا بودن حتى دو برابر ثروت زمین ، آن را براى رهیدن از عذاب فدیه دهند. «والذین لم یستجیبوا له لو أن لهم ما فى الأرض جمیعًا و مثله معه لافتدوا به» «إفتداء» (مصدر افتدوا) به معناى بخشیدن چیزى است براى رها شدن و خلاصى یافتن از اسارت. ۸- روى گردانان از دعوت خدا ، در قیامت به حسابى سخت و ناگوار گرفتار خواهند بود. «و الذین لم یستجیبوا له ... أُولئک لهم سوء الحساب» «سوء» به هر چیزى که مایه ناراحتى و رنج باشد گفته مى شود. اضافه «سوء» به «الحساب» اضافه صفت به موصوف است. بنابراین «سوء الحساب» ; یعنى: «الحساب السوء». ۹- قیامت صحنه حسابرسى از انسانهاست. «أُولئک لهم سوء الحساب» ۱۰- دوزخ جایگاه روى گردانان از دعوت خداوند است. «أُولئک ... مأویهم جهنم» ۱۱- دوزخ بسترى بد و ناگوار است. «مأویهم جهنم و بئس المهاد» «مهاد» به معناى بستر گسترده است. ۱۲- در قیامت هیچ گونه فدیه اى از مستحقان عذاب پذیرفته نمى شود. «لو أن لهم ما فى الأرض ... لافتدوا به أُولئک لهم سوء الحساب و مأویهم جهنم و بئس المهاد» بیان فرجام روى گردانان از دعوت خدا (اُولئک لهم ...) پس از جمله «لو أن لهم ... لافتدوا به» مى رساند که آن فدیه بر فرض وجودش از آنان پذیرفته نخواهد شد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۳- «فى مجمع البیان فى قوله: «أُولئک لهم سوء الحساب»... هو أن لایقبل لهم حسنة و لایغفر لهم سیئة ... روى ذلک عن أبى عبدالله(ع)  ; [منبع: مجمع البیان، ج ۵، ص ۴۴۲ ; نورالثقلین، ج ۲، ص ۴۹۳، ح ۷۶.] در مجمع البیان درباره سخن خدا: «أُولئک لهم سوء الحساب»... از امام صادق(ع) روایت شده: مراد از «سوء الحساب» این است که هیچ حسنه اى از آنان پذیرفته نمى شود و هیچ گناهى از آنان آمرزیده نمى گردد».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۲ آیه
  • تهدید کافران به اتش جهنّم، از جانب خدا+۱ آیه
  • جهنّم، جایگاهی بس شوم و بد برای دوزخیان+۱ آیه
  • اعراضکنندگان از دعوت پروردگار، مورد تهدید به عذاب دوزخ
  • ارزوی اجابتنکنندگان دعوت خداوند، برای خلاصی از عذاب، با پرداخت فدیه
  • پذیرفته نشدن هیچگونه فدیهای، از دوزخیان+۳ آیه
  • اعراض از حق، موجب گرفتاری به جهنّم+۱ آیه
  • حسابرسی اسان، از اجابتکنندگان دعوت خدا، در قیامت
  • رویگردانان از دعوت حق، گرفتاران حسابرسی سخت
  • اجابت نکردن دعوت پروردگار، موجب حسابرسی سخت
  • وجوب اطاعت از فرمانهای خدا+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند نسبت به انسانها و تدبیر امور انان، مقتضی اطاعت انسان از او+۱ آیه
  • رویگردانان از دعوت حق، گرفتار حسابرسی سخت
  • اجابت نکردن دعوت پروردگار، موجب حسابرسی سخت
  • پذیرفته نشدن فدیه برای رهایی از عذاب روز قیامت+۷ آیه
  • غیر ممکن بودن رهایی از عذاب با پرداخت فدیه+۱۰ آیه
  • مشرکان، حاضر به فدیه دو برابر ثروت زمین در قیامت (در صورت دارا بودن) برای نجات از عذاب+۱ آیه
  • عدم پذیرش هیچ گونه فدیه ای از مشرکان در قیامت، برای نجات از جهنّم+۱ آیه
  • پذیرفته نشدن فدیه و عوض (برای بازخرید خود در قبال عذاب)، از ویژگیهای قیامت+۱۲ آیه
  • وجوب اطاعت از اوامر خدا+۱ آیه
واژه‌ها