آیه ۲۲ سوره رعد

سوره رعد(الرعد)، آیه ۲۲ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۵۲

وَ الَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ أَقَامُوا الصَّلاَةَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَ عَلاَنِيَةً وَ يَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولٰئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ

و آنها که بخاطر ذات (پاک) پروردگارشان شکیبایی می‌کنند؛ و نماز را برپا می‌دارند؛ و از آنچه به آنها روزی داده‌ایم، در پنهان و آشکار، انفاق می‌کنند؛ و با حسنات، سیئات را از میان می‌برند؛ پایان نیک سرای دیگر، از آن آنهاست...

معنی کلمات و عبارات
«إِبْتِغَآءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ»: به خاطر ذات پروردگارشان. «سِرّاً وَ عَلانِیَةً»: در پنهان و آشکارا. یعنی در جائی که پنهان بهتر است پنهانی می‌بخشند، و در جائی که آشکارا بهتر است آشکارا می‌بخشند. حال ضمیر (و) در فعل (أَنفَقُوا) می‌باشد (نگا: بقره / . «یَدْرَؤُونَ»: دفع می‌کنند. از میان می‌برند. «عُقْبَی»: عاقبت نیک. سرانجام خوبی که به دنبال دنیا می‌آید که بهشت است (نگا: اعراف / هود / ، طه / . «عُقْبَی الدَّارِ»: سرانجام خوب دنیا که بهشت است. (عُقْبَیا) مصدر است و به فاعل خود (الدَّارِ) افزوده شده است.
نزول

سال ۱۹ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱۴ رویداد)
نکات آیه
۱- لزوم استقامت ورزیدن و صبر پیشه ساختن در اجراى احکام و فرمانهاى الهى «والذین صبروا» عبارت «ابتغاء وجه ربهم» (براى دستیابى به رضایت خدا) مى رساند که متعلق «صبروا» احکام و فرمانهاى خداست ; یعنى: «صبروا على ما أمرهم الله به و عمّا نهاهم عنه». ۲- ارجمندى صبر و شکیبایى در گرو جهت خدایى داشتن آن است. «والذین صبروا ابتغاء وجه ربهم» ۳- صبر و استقامت براى کسب رضایت خدا ، از ویژگیهاى خردمندان است. «إنما یتذکّر أُولُوا الألبب ... الذین صبروا ابتغاء وجه ربهم» ۴- لزوم برپایى نماز و محافظت بر آن «والذین ... أقاموا الصلوة» ۵- لزوم انفاق و دستگیرى از مستمندان «والذین ... أنفقوا» ۶- انفاق محدود به امکانات و داراییهاى خاصى نیست. «والذین ... أنفقوا مما رزقنهم» برداشت فوق با توجه به کلمه «ما» (آنچه) - که افاده معناى شمول و عموم دارد - استفاده شده است. ۷- امکانات و داراییهاى انسان رزقى است عطا شده از جانب خدا. «مما رزقنهم» ۸- باور به خدادادى بودن امکانات و داراییها ، زمینه ساز پیدایش روحیه انفاق گرى در انسان است. «الذین ... أنفقوا مما رزقنهم» هدف از یادآورى این حقیقت که داراییها خدادادى است ، آسان کردن امر انفاق و ایجاد روحیه انفاق گرى در انسان مى باشد. ۹- انفاق نکردن همه داراییها ، توصیه خداوند به انفاق کنندگان «و أنفقوا مما رزقنهم» برداشت فوق، بر این اساس است که «من» در «مما» (من ما) به معناى «بعض» باشد. بنابراین «الذین ... أنفقوا مما رزقناهم» ; یعنى، آنان که بخشى از داراییهاى خویش را انفاق مى کنند و این بدان معناست که خداوند نخواسته انسانها همه داراییهاى خویش را انفاق کنند. ۱۰- انفاق کردن خصلتى نیکوست چه پنهانى انجام گیرد و چه آشکارا. «أنفقوا مما رزقنهم سرًّا و علانیة» ۱۱- اقامه نماز و تلاش براى رفع نیاز نیازمندان از نشانه هاى خردمندان است. «إنما یتذکّر أُولُوا الألبب ... والذین صبروا ... وأقاموا الصلوة و أنفقوا مما رزقنهم» ۱۲- انجام دادن کارهاى شایسته به جبران بدیها و گناهان ، خصلتى نیکو و از ویژگیهاى خردمندان است. «إنما یتذکّر أُولُوا الألبب ... والذین ... یدرءون بالحسنة السیئة » «درأ» (مصدر یدرءون) به معناى دفع کردن و برطرف کردن است. مراد از «السیئة» مى تواند بدیها و گناهانى باشد که شخص نیکوکار مرتکب شده و محتمل است مقصود از آن بدیها و ستمهایى باشد که دیگران در حق او انجام داده اند، برداشت فوق ناظر به احتمال اول است. ۱۳- کارهاى شایسته از میان برنده گناهان و جبران کننده بدیهاست. «والذین ... یدرءون بالحسنة السیئة» ۱۴- خوبى کردن در پاسخ به بدیها و ستمهاى دیگران ، خصلتى ارزشمند و از ویژگیهاى خردمندان است. «إنما یتذکّر أُولُوا الألبب ... الذین ... یدرءون بالحسنة السیئة» برداشت فوق بر اساس دومین احتمال است که در توضیح برداشت شماره ۱۲ آورده شد. ۱۵- زندگى دنیا داراى عاقبت و فرجامى نیک (بهشت) مى باشد. «أُولئک لهم عقبى الدار» «ال» در «الدار» عهد حضورى است و لذا مراد از «الدار» حیات دنیاست. مقصود از فرجام نیک آن (عقبى الدار) به قرینه آیه بعد بهشت مى باشد. ۱۶- فرجام نیک حیات دنیا از آنِ خردمندان است. «إنما یتذکّر أُولُوا الألبب ... أُولئک لهم عقبى الدار» ۱۷- فرجام نیک از آنِ صبرپیشگان ، برپادارندگان نماز ، انفاق گران و جبران کنندگان اعمال بد با اعمال شایسته است. «والذین صبروا ... و یدرءون بالحسنة السیئة أُولئک لهم عقبى الدار» ۱۸- آنان که از خدا ترسانند و از حساب سخت و ناگوار قیامت هراس دارند ، به فرجامى نیک خواهند رسید. «و یخشون ربهم و یخافون سوء الحساب ... أُولئک لهم عقبى الدار» ۱۹- وفاداران به عهدهاى الهى و برقرار کنندگان پیوندهایى که خدا به آنها فرمان داده ، از فرجامى نیک بهره مند خواهند شد. «الذین یوفون بعهد الله ... والذین یصلون ما أمرالله به أن یوصل ... أُولئک لهم عقبى الدار»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲۰)
  • اخلاص در صبر، از صفات اولواالالباب+۱ آیه
  • اخلاص در شکیبایی، از ویژگیهای خردمندان+۱ آیه
  • اخلاص در صبر، درپیدارنده عاقبت نیک، و بهشت جاودان+۲ آیه
  • درود و سلام پیاپی فرشتگان بهشتی به صابران مخلص، از پاداشهای خداوند به انان+۱ آیه
  • شکیبان مخلص در جوار پدران، همسران و فرزندان صالح خویش در بهشت+۱ آیه
  • امور اقتصادی و معیشتی مردم، دارای جایگاهی مهمّ در حدّ مسایل اعتقادی و عبادی+۳ آیه
  • انفاقهای پیدا و پنهان، از عوامل نیک فرجامی
  • انفاق اشکار و پنهان از ویژگیهای شاخص خردمندان+۱ آیه
  • انفاق اشکار و پنهان امری ارزشمند و قابل ستایش+۴ آیه
  • انفاق از اموال حلال و مشروع، مورد توصیه و فرمان خدا+۴ آیه
  • نیک فرجامی و بهشت جاودان پاداش انفاق مال+۱ آیه
  • توجّه به پاداشهای الهی، زمینهساز اسانشدن انفاق مال بر ادمی+۴ آیه
  • توجّه به خدادادیبودن داراییها و امکانات، زمینهساز انفاق انسان+۳ آیه
  • محدودبودن انفاقِ شایسته به اموال حلال و مشروع+۴ آیه
  • محدود نبودن انفاق به امکانات و داراییهای خاص+۴ آیه
  • بهشت عدن پاداش خداوند به اولواالالباب+۲ آیه
  • سلام و درود فراوان فرشتگان بر اولواالالباب در بهشت به خاطر صبر انان+۳ آیه
  • فرجام نیک، پاداش خداوند به اولواالالباب+۲ آیه
  • برپا داشتن نماز، از جمله اوصاف صاحبان خرد+۱ آیه
  • اولواالالباب، انفاقکننده از روزیهای خدادادی در نهان و اشکار+۱ آیه
  • کوشش برای جلب رضایت خداوند، از ویژگیهای اولواالالباب+۱ آیه
  • شکیبایی اولواالالباب برای جلب خشنودی خدا+۲ آیه
  • خوبی کردن دربرابر بدیهای دیگران، از خصلتهای ویژه اولواالالباب+۱ آیه
  • انفاق عامل برخورداری از امنیّت و سلامت در بهشت+۲ آیه
  • بهشت، پاداش انفاقکنندگان در راه خدا+۴ آیه
  • بندگان ویژه خداوند، مورد استقبال و سلام فرشتگان بهشت+۲ آیه
  • راهیابی خایفان از قیامت، به بهشت الهی+۴ آیه
  • دستیابی صابران به بهشت، در پرتو صبر و جهاد+۳ آیه
  • اقامهکنندگان نماز، مورد استقبال و سلام ملایکه در بهشت+۲ آیه
  • تضمین بهشت، برای وفاکنندگان به عهد+۴ آیه
  • تضمین بهشت، برای احسانکنندگان در برابر بدی+۱ آیه
  • تضمین بهشت، برای وفاکنندگان به عهد+۴ آیه
  • تضمین بهشت، برای احسانکنندگان در برابر بدی+۱ آیه
  • انفاق در راه خدا در نهان و اشکار، از عوامل ورود به بهشت+۱ آیه
  • تضمین بهشت، برای خداترسان و بیمناکان، از بدی حساب+۲ آیه
  • خوف از قیامت، از موجبات راهیابی به بهشت+۴ آیه
  • صبر، از اسباب راهیابی به بهشت+۳ آیه
  • مراقبت بر نماز، از موجبات راهیابی به بهشت+۳ آیه
  • وفای به پیمانهای الهی، از موجبات بهشتی شدن+۲ آیه
  • اخلاص، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۴ آیه
  • انفاق، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۵ آیه
  • ترس از خدا، عامل بهرهمندی از بهشت الهی+۳ آیه
  • خوف از قیامت، موجب بهرهمندی از پاداش بهشت+۲ آیه
  • صبر، موجب بهرهمندی از ثواب الهی+۷ آیه
  • برپا داشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۶ آیه
  • وفای به عهد، موجب برخورداری از پاداش بهشت الهی+۵ آیه
  • بودن پدران و همسران و فرزندان در بهشت، از الطاف الهی در حق صابران و برپادارندگان نماز و انفاقگران+۱ آیه
  • برخورداری اولواالالباب، از تربیت خاصّ الهی+۴ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • ترس از حسابرسی سخت اخرت، درپیدارنده فرجام نیک+۱ آیه
  • کارهای شایسته، از میان برنده گناهان و جبرانکننده بدیها+۲ آیه
  • حسنه و نیکی، سبب دفع بدیهای دیگران+۱ آیه
  • نیکی در برابر بدی دیگران، خصلتی نیکو+۲ آیه
  • دفع بدیها (معاصی و اعمال بد) با حسنه، از ویژگیها و شیوههای مستمرّ صاحبان خرد+۱ آیه
  • دفع بدیهای دیگران با رفتار و کردار نیک، امری شایسته و ارزشمند+۱ آیه
  • لزوم اخلاص و قصد تقرّب به خدا، در انفاق مال+۱ آیه
  • انفاق مال در راه خدا، امری مطلوب و مورد توصیه خداوند+۲ آیه
  • جواز انفاق، به صورت اشکار و پنهان+۴ آیه
  • شایسته بودن ترس از (فراهم کردن موجبات گرفتاری به سختیهای) قیامت+۲ آیه
  • لزوم صبر و تحمّل، در برابر مشکلات و مصایب+۱ آیه
  • انفاق از اموال حلال و مشروع، مورد توصیه و فرمان خدا+۴ آیه
  • جواز انفاق اشکار+۴ آیه
  • جواز انفاق پنهانی+۴ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، برانگیزنده انسان به اخلاص، در اعمال خود
  • سرای باقی، پاداش عاقلان خایف از عظمت و هیبت خدا و قیامت+۲ آیه
  • خوف از حسابرسی قیامت، سبب نیک فرجامی+۱ آیه
  • خوف و خشیت از خدا، عامل نیک فرجامی+۱ آیه
  • بهره مند شدن از سرای باقی، پاداش خداترسان+۱ آیه
  • توصیه و فرمان خدا به انفاق از اموال حلال و مشروع+۴ آیه
  • انفاق اولواالالباب، از روزیهای الهی به ایشان+۱ آیه
  • خداوند، فراهم اورنده رزق و روزی انسانها+۵ آیه
  • صبر زمینه ساز اقامه نماز و مواظبت بر ان+۳ آیه
  • امکان انفاق در سایه صبر و شکیبایی+۱ آیه
  • صبر از اسباب نیک فرجامی+۱ آیه
  • صبرپیشگی عامل نیکی در برابر بدی دیگران+۲ آیه
  • صبرپیشگی به انگیزه رسیدن به خشنودی خدا درپی دارنده سعادت و ستایش الهی+۲ آیه
  • صبر خالصانه سبب ورود به بهشت عدن به همراه پدران، همسران و فرزندان صالح+۱ آیه
  • صبر خالصانه درپی دارنده سلام و ستایش فرشتگان در بهشت عدن+۱ آیه
  • صبر و استقامت برای کسب رضایت خدا از ویژگیهای خردمندان+۱ آیه
  • اخلاص در صبر ملاک ارزشمندی ان
  • بهشت صابران دارای درهای متعدّد+۱ آیه
  • بهشت عدن پاداش صابران مخلص+۲ آیه
  • همراهی پدران صالح صابران با انان در بهشت عدن+۱ آیه
  • همراهی فرزندان صالح صابران با انان در بهشت عدن+۱ آیه
  • نیکی در برابر بدی دیگران از اخلاق انسانهای صبور+۴ آیه
  • صابران بهره مند از امنیّت در بهشت+۲ آیه
  • صابران دارای اگاهی و بصیرت ویژه+۲ آیه
  • صابران، انسانهایی پنداموز و اهل تذکّر+۱ آیه
  • صبرپیشگان مخلص دارای فرجام نیک+۱ آیه
  • خردمندان انسانهایی صابر و شکیبا+۳ آیه
  • ورود ملایکه بر صابران مخلص در بهشت عدن از درهای متعدّد برای عرض سلام و درود بر انان+۳ آیه
  • صبرپیشگی صابران مخلص مورد تحسین و تقدیر ملایکه در بهشت عدن+۲ آیه
  • همراهی همسران صالح صابران با انان در بهشت عدن+۱ آیه
  • بصیرت و درک عمیق از عوامل صبر و شکیبایی+۱ آیه
  • خردمندی از عوامل شکیبایی+۱ آیه
  • وفای به عهد با خداوند، از عوامل فرجام نیک+۱ آیه
  • وفای به عهد الهی، موجب برخورداری از پاداش بهشت+۵ آیه
  • نیک فرجامی، ثمره وفای به عهد انسان+۱ آیه
  • ملحق شدن فرزندان صالح و مؤمن به پدرانِ خدا خواه و با ایمان خود، در بهشت+۱ آیه
  • برخورد نیکو در مقابل بدیهای دیگران، سبب کرامت و بزرگی+۲ آیه
  • برخورد نیک در مقابل برخوردهای گناه الود، از توصیه های خدا+۲ آیه
  • اموال و داراییها، رزقی از جانب خدا و عطای او به انسانها+۴ آیه
  • خوبی کردن در برابر بدیهای دیگران، از ویژگیهای معاشرتی اولواالالباب+۱ آیه
  • نقش نماز، در انفاق مالی نسبت به دیگران+۲ آیه
  • اقامه نماز، زمینهساز عاقبت به خیری و فرجام نیک انسان+۱ آیه
  • صبر، زمینهساز اقامه نماز و مراقبت بر ان+۳ آیه
  • بهپاداشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۶ آیه
  • اقامه نماز، درپیدارنده دشواریها و نیازمند صبر و شکیبایی+۳ آیه
  • اولواالالباب، از برپاکنندگان نماز+۱ آیه
  • وجوب صبر و تحمل در برابر مشکلات و مصایب+۱ آیه
  • صابران، طلبکننده وجهاللّه+۱ آیه
  • ارزشمندی اعمال در پیشگاه خداوند، مشروط به داشتن قصد وجهاللّه+۱ آیه
  • صبر و استقامت برای کسب وجه و رضای پروردگار، از ویژگیهای خردمندان+۱ آیه
  • فرجام نیک، از انِ طالبان وجه پروردگار و نمازگزاران و انفاقگران
  • صبر و شکیبایی، به قصد وجه و رضایت پروردگار، مورد تقدیر خداوند
  • بهشت عدن، پاداش صابرانِ طالب وجه پروردگار+۱ آیه
  • الحاق پدران، همسران و فرزندان صالح به طالبان وجه پروردگار، در بهشت+۱ آیه
  • حضور یافتن فرشتگان از هر سو نزد طالبان وجه الهی، در بهشت+۱ آیه
  • صابرانِ طالب وجه الهی، مورد تفقّد، سلام و تحیّت فرشتگان، در بهشت+۱ آیه
  • صابرانِ طالب وجه پروردگار، دارای جایگاه نیکو، در قیامت+۱ آیه
واژه‌ها