سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۱۸ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۰
أَوَمَن يُنَشَّأُ فِي الْحِلْيَةِ وَهُوَ فِي الْخِصَامِ غَيْرُ مُبِينٍ
آیا کسی را که در لابلای زینتها پرورش مییابد و به هنگام جدال قادر به تبیین مقصود خود نیست (فرزند خدا میخوانید)؟!
معنی کلمات و عبارات
«یُنَشَّأُ»: پرورش مییابد و بالیده میگردد. در رسمالخطّ قرآنی الف زائدی به دنبال دارد. «الْحِلْیَةِ»: زینت. زیور. «مَن یُنَشَّأُ فِی الْحِلْیَةِ ...»: مراد این است که زنان غالباً علاقه شدیدی به زینتآلات دارند، و به هنگام جرّ و بحث، به خاطر حیا و شرم و عطوفت زیاد، در اثبات مقصود و بیان منظور خود درمیمانند.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - زن، در فرهنگ جاهلیت پرورش یافته در زینت و تجمل، و فرودست در میدان جدال و درگیرى هاى کلامى «أوَ من ینشّؤا فى الحلیة و هو فى الخصام غیر مبین»
لحن آیه شریفه به گونه اى است که به اعتقاد و باور عرب جاهلى یا موقعیت زن در محیط و فرهنگ خاص آنان اشاره دارد.
۲ - شیفتگى به تجمل و زینت، علاقه طبیعى زنان «أوَ من ینشّؤا فى الحلیة»
تعبیر «ینشّؤا فى الحلیة» که به معناى پرورش یافتن در زینت است، اشاره به علاقه طبیعى و وابستگى زنان به آرایش و زیور دارد.
۳ - زن، اساساً براى کارهاى دشوار و خشن و جدال و درگیرى آفریده نشده است. «و هو فى الخصام غیر مبین»
برداشت یاد شده بنابراین نکته است که آیه شریفه به جهت مماشات و بازگویى باور مشرکان، این مطالب را مطرح نکرده باشد; بلکه به عنوان یک واقعیت بدان پرداخته باشد.
۴ - لطافت طبیعى زن و فرودستى او در میدان جدال و درگیرى، دو عامل آسیب پذیرى و دو نقیصه براى زن در فرهنگ خشن جاهلى «و هو فى الخصام غیر مبین»
در آیه قبل (و إذا بشّر أحدهم...) ناراحتى عرب جاهلى از داشتن دختر بیان شده است. این آیه مى تواند اشاره به علت آن ناراحتى داشته باشد; یعنى، این دو ویژگى از نظر عرب جاهلى، نقص زن به حساب مى آمد.
۵ - عرب جاهلى، خود بیزار از داشتن دختر; ولى معتقد به وجود دختر براى خداوند «أوَ من ... و هو فى الخصام غیر مبین»
۶ - بى رغبتى به زیورآلات، توان مندى و فرادستى در میدان بحث و درگیرى، خصلت هاى دیرینه مردان «أو من ینشّؤا فى الحلیة»
با توجه به قرینه مقابله، استفاده مى شود که مردان نوعاً داراى ویژگى هاى ذکر شده در آیه نسیتند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی رغبتی به زینتتجمل گرایی زنزمینه نزاع در مردزن و خشونتزن و کارهای سختصفات جسمی زنصفات مردطاقت فرسایی مردعلاقه به زینتعلایق زنعوامل آسیب پذیری زنقدرت مردلطافت زنمجادله زنویژگیهای جسمی زنحقیقت زننفرت از دخترعقیده به دخترداری خدازن در جاهلیتدختر در جاهلیتبینش مشرکان جاهلیتعقیده مشرکان جاهلیت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۶ آیه
- فرودستی زن، در میدان مجادله
- جواز استفاده از زیورالات+۳ آیه
- انتساب دختر داشتن به خداوند، از عقاید مشرکان صدر اسلام+۱۰ آیه
- انتساب دختر به خدا از ناحیه مشرکان جاهلی، فاقد هرگونه دلیل و برهان و غیر مستند به کتابهای اسمانی+۲ آیه
- علاقه طبیعی زنان، به زینت و ارایش
- زینت و ارایش دوستی زنان، باعث فرودستی و ضعف انان در صحنه جدال و درگیری
- تنافی طبیعت زن با درگیری و انجام دادن کارهای دشوار
- علاقه مندی زنان به ارایش و زینت، مایه عدم توانایی انان در میدان جنگ و جدال
- خشونت و درگیری، مخالف با طبیعت زن
- شیفتگی به تجمل و زینت، علاقه طبیعی زنان
- زیورالات از ابزارهای زیبایی و مورد استفاده انسان در زیبایی خود+۲ آیه
- انتخاب انسانی (دختر با عنوان فرزند خدا) پرورش یافته در زر و زیور و ناتوان از بیان مقصود خود، پرسش انکارامیز خدا از مشرکان+۱ آیه
- انتخاب انسانی (دختر با عنوان فرزند خدا) پرورش یافته در زر و زیور و ناتوان از بیان مقصود خود، پرسش انکار امیز خدا از مشرکان+۱ آیه
- در دیدگاه مشرکان عرب جاهلی، فرشتگان، دختران خدا+۶ آیه
- تفاوت قایل شدن بین دختران و پسران، از سوی مشرکان عرب جاهلی، قضاوتی زشت و ناروا+۶ آیه
- زن در فرهنگ عرب جاهلی، پرورش یافته در زینت و تجمّل، و فرو دست در میدان جدال و درگیریهای کلامی+۱ آیه
- انتساب فرشتگان با عنوان دختران خدا، از عقاید مشرکان جاهلی+۱۱ آیه
- توانایی و قدرت مرد، در میدان بحث و جدال و درگیری با خصم