سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۴ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۸۹
وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ
و آن در «امّالکتاب» [= لوح محفوظ] نزد ما بلندپایه و استوار است!
معنی کلمات و عبارات
«أُمِّ الْکِتَابِ»: اصل هر کتابی، مراد لوح محفوظ است (نگا: رعد / ، بروج / ). «عَلِیٌّ»: والا. در بالاترین مرتبه اعجاز است و ناسخ همه کتابهای آسمانی بوده و مقدّم بر جملگی آنها است. «حَکِیمٌ»: مستحکم و خللناپذیر (نگا: هود / . پرحکمت. حاکم.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - قرآن، داراى حقیقتى متعالى و مکتوب در «لوح محفوظ»، قبل از نزول به زبان عربى «إنّا جعلنه قرءانًا عربیًّا ... و إنّه فى أُمّ الکتب لدینا»
مراد از «اُمّ الکتاب » لوح محفوظ است.
۲ - لوح محفوظ در نزد خداوند است. «أُمّ الکتب لدینا»
۳ - لوح محفوظ، «اُمّ الکتاب» (ریشه و اصل کتاب هاى آسمانى) است. «و إنّه فى أُمّ الکتب لدینا»
«ال» در «اُمّ الکتاب»، «ال» جنس و مفید استغراق است; یعنى، مادرِ همه کتاب ها.
۴ - حقیقت ملکوتى قرآن، فراتر از حد درک و دریافت عادى بشر «و إنّه فى أُمّ الکتب لدینا لعلىّ»
جمله «إنّه فى اُمّ الکتاب لدینا لعلىّ» تأکیدى براى عبارت پیشین است; یعنى، قرآن داراى چنان مرتبه بلندى است که اگر ما آن را از «اُم الکتاب » به زبان عربى بر نمى گرداندیم و براى زمینیان نازل نمى کردیم، دستیابى به معارف آن براى هیچ انسانى مقدور نبود.
۵ - قرآن، در اُم الکتاب (لوح محفوظ)، داراى حقیقتى واحد و بسیط «و إنّه فى أُمّ الکتب ... حکیم»
«حکیم» به معناى محکم است و «محکم» به مصنوعى گفته مى شود که عناصر و اجزاى تشکیل دهنده آن، باهم پیوندى ناگسستنى داشته باشند. توصیف قرآن موجود در اُمّ الکتاب به «محکم» - با توجه به این که قرآن نازل شده داراى کلمات، آیات و سوره هاى مفصل و مجزا از یکدیگر است - اشاره به این نکته دارد که قرآن موجود در اُمّ الکتاب، حقیقتى واحد، بدون تجزیه و تفصیل و داراى هویتى بسیط است.
۶ - حقیقت قرآن، نزد خداوند است و بشر تنها بهره مند از جلوه هاى آن حقیقت ملکوتى است. «و إنّه فى أُمّ الکتب لدینا لعلىّ حکیم»
۷ - نزول قرآن در قالب واژگان عرب، متکى به حکمت خداوند است. «إنّا جعلنه قرءانًا عربیًّا ... لعلىّ حکیم»
۸ - پایین آمدن مفاهیم عالى وحى از مرتبه «اُمّ الکتاب» تا «زبان عرب»، نمودى از حکمت الهى است. «إنّا جعلنه قرءانًا عربیًّا ... و إنّه فى أُمّ الکتب لدینا لعلىّ حکیم»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
جایگاه لوح محفوظحقیقت وحیوحدت قرآنمنشأ عربیت قرآنمنشأ کتب آسمانیقرآن در لوح محفوظنزول وحینقش لوح محفوظمحدوده فهم انسانمحدوده علم انسانحقیقت قرآنعربیت قرآننشانه های حکمت خداآثار حکمت خداعظمت قرآنویژگیهای قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۷)
- برگرفته شدن قران (ملفوظ) از امالکتاب (لوح محفوظ)+۱ آیه
- عدم تفصیل و تفکیک قران در «امّالکتاب» پیش از نزول ان+۱ آیه
- قران، کتاب اسمانی و حاوی حکمتهای الهی+۴ آیه
- اتقان قران و روشنی ایات ان، جلوه ای از حکمت خداوند+۵ آیه
- قران، کتاب حکیم (استوار و حکمت امیز)+۶ آیه
- قران دارای مقامی علیّ (والا) در نزد پروردگار+۱ آیه
- محتوای قران نازل شده از لوح محفوظ و مطابق با ان+۳ آیه
- لوح محفوظ، کتابی محفوظ و مصون از تغییر و نابودی+۲ آیه
- لوح محفوظ، جامع تمامی کتابهای اسمانی
- لوح محفوظ، کتاب حکیم و دارای حکمت
- لوح محفوظ، کتابی عالی و برتر از احتمال
- لوح محفوظ، کتابی عالی و برتر از همه کتابها
- لوح محفوظ، کتابی با عظمت در نزد خدا+۴ آیه
- لوح محفوظ، ریشه و اصل کتابهای اسمانی (امّالکتاب)+۱ آیه
- لوح محفوظ، جلوه علم الهی+۴ آیه
- حقیقت قران، در لوح محفوظ+۴ آیه
- قران، دارای حقیقتی متعالی و مکتوب در لوح محفوظ، پیش از نزول به زبان عربی+۱ آیه