سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۴۸ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۳
وَمَا نُرِيهِم مِّنْ آيَةٍ إِلَّا هِيَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِهَا وَأَخَذْنَاهُم بِالْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
ما هیچ آیه (و معجزهای) به آنان نشان نمیدادیم مگر اینکه از دیگری بزرگتر (و مهمتر) بود؛ و آنها را به (انواع) عذاب گرفتار کردیم شاید بازگردند!
معنی کلمات و عبارات
«هِیَ أَکْبَرُ مِنْ أُخْتِهَا»: این از آن بزرگتر و آن از این مهمّتر بود. یعنی همه معجزات بزرگ و مهم بودند. «الْعَذَابِ»: مراد بلایای مذکور در آیه سوره اعراف است. «أُخْت»: خواهر. مراد همردیف و همسنخ است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - معجزات موسى(ع) از نظر اهمیت، داراى مراتب و هر یک مهم تر از معجزه قبلى او بود. «و ما نریهم من ءایة إلاّ هى أکبر من أُختها»
۲ - معجزات موسى(ع)، هر یک به تنهایى آیتى بزرگ و کافى براى اثبات حقانیت رسالت آن حضرت* «و ما نریهم من ءایة إلاّ هى أکبر من أُختها»
جمله «هى أکبر من أختها» ممکن است کنایه از اهمیت و بزرگى هر یک از معجزات باشد (بدون در نظر گرفتن ترتیب در بزرگى); چنان که در فارسى نیز براى بیان کامل بودن افراد گفته مى شود: «یکى از دیگرى برتر».
۳ - نقش اساسى اراده الهى، در ارائه معجزات از سوى پیامبران «و ما نریهم من ءایة»
اسناد «ارائه» به خداوند (نُریهم)، مطلب یاد شده را مى رساند.
۴ - لجاجت و عناد شدید فرعونیان، در مخالفت با پیام موسى(ع) «و ما نریهم من ءایة إلاّ هى أکبر من أُختها»
از این که خداوند براى هدایت فرعونیان، معجزاتى پیاپى و یکى از دیگرى مهم تر نشان داد، لجاجت آنان استفاده مى شود.
۵ - خداوند و پیامبران، خواستار هدایت تمامى انسان ها و اتمام حجت بر آنان «و ما نریهم من ءایة إلاّ هى أکبر من أُختها»
از این که خداوند، آیات و معجزات متعددى را به دست پیامبران ارائه مى کند و در اثبات حقانیت پیامبران و هدایت مردم به یک معجزه اکتفا نمى کند، مطلب بالا استفاده مى شود.
۶ - ابتلاى فرعونیان، به عذابى سخت و دردناک، در پى انکار لجاجت آمیز دلایل و معجزات موسى(ع) از سوى آنان «و أخذنهم بالعذاب »
۷ - مجازات هاى دنیوى حق ستیزان از سوى خداوند، به منظور هدایت و اصلاح آنان است; نه انتقام. «و أخذنهم بالعذاب لعلّهم یرجعون»
۸ - عذاب هاى الهى بر کافران، پس از اتمام حجت و ارائه آیات به ایشان «و ما نریهم من ءایة ... و أخذنهم بالعذاب»
۹ - استهزا و تمسخر آیات الهى، درپى دارنده عذاب ها و گرفتارى هاى دنیایى «إذا هم منها یضحکون ... و أخذنهم بالعذاب»
۱۰ - ابتلاى فرعونیان به گرفتارى ها و عذاب هاى دنیایى، نمودى از آیات و نشانه هاى خداوند در حق آنان «و ما نریهم من ءایة ... و أخذنهم بالعذاب»
از ارتباط صدر و ذیل آیه شریفه، مطلب بالا قابل برداشت است.
۱۱ - ابتلا به مصائب و سختى ها، زمینه ساز توبه و بازگشت انسان ها به سوى حق «و أخذنهم بالعذاب لعلّهم یرجعون»
۱۲ - فطرت اولیه انسان ها، توحید، خداپرستى و حق پذیرى است. «لعلّهم یرجعون»
از سیاق آیات پیشین - که درباره توحید و شرک است - و نیز از واژه «رجوع» استفاده مى شود که انسان ها به توحید گرایش فطرى دارند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار امتحان با سختیآثار امتحان با مصیبتاهمیت معجزات موسیفلسفه کیفرهای دنیوی حق ستیزانمراتب معجزات موسیمنشأ عذاب فرعونیانمنشأ مشکلات فرعونیانویژگیهای معجزات موسیکیفر تکذیب معجزات موسیزمینه هدایت حق ستیزانکیفر استهزای آیات خداحقانیت رسالت موسیمخالفت با موسیدشمنی فرعونیانفطریت حق پذیریعذاب فرعونیاناتمام حجت بر انسان هافطریت توحیدلجاجت فرعونیانزمینه بازگشت به خداعذاب سختزمینه توبهقانونمندی عذابهای خداموجبات عذاب دنیویمنشأ معجزهاتمام حجت بر کافرانهدایتگری انبیاهدایتگری خدافطریات انسانآثار اتمام حجتعذاب کافراناتمام حجت خداآثار اراده خدامراتب عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
- معجزات، ایات خدا برای مردم+۱ آیه
- ارایه عملی معجزات و ایات از سوی موسی(علیه السلام)بهمردم+۱ آیه
- بهانهجوییها و رفتار تحقیرامیز و مستبدّانه فرعون، در برابر دعوت موسی(علیه السلام)+۵ آیه
- استعانت فرعونیان از موسی(علیه السلام) برای نجات از عذاب+۳ آیه
- گرفتار شدن به عذابهای دنیایی، کیفر استهزاگران ایات الهی+۱ آیه
- مجازات انسانها در برابر برخی اعمال از سوی خدا، به امید باز ایستادن انان از انجام دوباره ان+۲ آیه
- عذابهای الهی در دنیا، زمینهساز توبه در پیشگاه خداوند+۳ آیه
- درخواست فرعون و اشرافیان قوم او از موسی(علیه السلام)، جهت دعا برای نجات انان از عذاب نازل شده+۳ آیه
- رایی / اسماوصفات+۲ آیه
- ابتلا به مصایب و سختیها، زمینه ساز توبه و بازگشت انسانها به سوی حق
- سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۴ آیه
- گرفتاری انسان به رنج و مشکلات، انگیزه دعای وی در پیشگاه خداوند+۳ آیه
- رسالت موسی(علیه السلام)، دشوار و نیازمند ایات و دلایل و تاییدهای متعدّد خداوند+۵ آیه
- کیفرهای الهی، برای اصلاح و بازگشت انسانها به خداوند+۴ آیه
- تعهّد فرعونیان در پیروی از حق در پرتو هدایت موسی(علیه السلام)، در صورت رفع عذاب از انان+۳ آیه
- پیمان شکنی فرعونیان در تعهّد به پیروی از حق، پس از رفع عذاب از انان+۴ آیه
- دعای موسی(علیه السلام)، سبب رفع عذاب از فرعونیان+۵ آیه
- استعانت فرعون از موسی(علیه السلام) برای نجات از عذاب+۲ آیه
- اولویّت دادن به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ و اصلاح انها، امری ارزشمند+۴ آیه
- ابتلای اشراف فرعون به عذابی سخت و دردناک در پی انکار لجاجتامیز دلایل و معجزات موسی علیه السلام از سوی انان+۱ آیه
- لجاجت و عناد شدید اشراف فرعون، در مخالفت با پیام موسی علیه السلام+۱ آیه
- ارایه معجزات برای مردم، همگی از ایات و نشانههای یگانه پروردگار هستی+۱ آیه
- نقش اساسی اراده الهی، در ارایه معجزات، به وسیله هر پیامبرش+۲ آیه
- استعانت فرعونیان از موسی علیه السلام برای نجات از عذاب+۳ آیه
- تعدد معجزات موسی علیه السلام برای تذکر و توبه و بازگشت فرعونیان به خدا+۱ آیه
- وجوب ایمان به ایات الهی+۳ آیه