سوره روم(الروم)، آیه ۴۱ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۸
ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
فساد، در خشکی و دریا بخاطر کارهایی که مردم انجام دادهاند آشکار شده است؛ خدا میخواهد نتیجه بعضی از اعمالشان را به آنان بچشاند، شاید (بسوی حق) بازگردند!
معنی کلمات و عبارات
«ظَهَرَ»: پدیدار گشته است. فراوان شده است. «الْفَسَادُ»: تباهی. مراد بلاها و مصیبتهائی چون خشکسالی و امراض و از میان رفتن خیرات و برکات است. «بِما کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ»: مراد گناهان و بزهکاریهای مردمان است. «لِیُذِیقَهُم بَعْضَ الَّذِی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ ...»: (نگا: اعراف / و ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - عمل ناشایست انسان ها، عامل رواج فساد و تباهى در پهنه گیتى است. «ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
«بَرّ» (خشکى) و «بحر» (دریا)، کنایه از کره زمین است. لازم به ذکر است که «باء» در «بما» سببى است.
۲ - فساد عمومى، درپى دارنده تباهى محیط زیست است. «ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
«ال» در «الناس» براى جنس و دلالت بر عموم مردم مى کند و احتمال دارد تعبیر به «الناس» به جاى «العاصین» و امثال آن، به خاطر اشاره به نکته بالا باشد.
۳ - شرک، فساد آفرین و عاملِ تباهى کره زمین است. «سبحنه و تعلى عمّا یشرکون . ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
ممکن است مراد از «ما کسبت ...» شرکى باشد که در آیه قبل، از آن سخن گفته شده است.
۴ - گناه و معصیت انسان ها، زمین ها و دریاها را از بازدهى و سودبخشى ساقط مى کند. «ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
۵ - عمل آدمى، در پیدایش مصائب و بلایا، داراى تأثیر است. «ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
مراد از فساد در دریا و خشکى، به تناسب موقعیت، ممکن است بلایاى طبیعى و آسیب دیدن روند طبیعت باشد.
۶ - عمل انسان ها، در تحولات عالَم طبیعت، مؤثر است. «ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
۷ - تمامى پدیده هاى خشکى و دریا، گرفتار آثار گناه آدمیان است. «ظهر الفساد فى البرّ و البحر بما کسبت أیدى الناس»
۸ - ابتلائات و مصائب فراوان، تنها کیفرِ بخشى از گناهان انسان ها است. «ظهر الفساد ... لیذیقهم بعض الذى عملوا»
۹ - بهره بردارى ازحوادث ناگوار طبیعى، براى تنبّه انسان ها، امرى شایسته است. «ظهر الفساد ... لیذیقهم ... لعلّهم یرجعون»
۱۰ - خداوند، به منظور تنبّه انسان ها، تنها بخشى از گناهان را کیفر مى هد. «ظهر الفساد فى البرّ ... لیذیقهم بعض الذى عملوا لعلّهم یرجعون»
۱۱ - ابتلائات و مصائب، در رویکرد انسان ها به خداوند، نقش اساسى دارند. «لیذیقهم ... لعلّهم یرجعون»
۱۲ - در تنبیهى که براى تنبّه است، شایسته است که تنها، به مجازات بخشى از خطاها اکتفا شود. «ظهر الفساد فى البرّ ... لیذیقهم بعض الذى عملوا لعلّهم یرجعون»
۱۳ - فلسفه از دست رفتن امکانات دنیوى، در پى گناه، تنبیه گناهکاران جهت بازگشت از خطا به صراط مستقیم است. «ظهر الفساد فى البرّ ... لیذیقهم بعض الذى عملوا»
«لام» در «لیذیقهم» لام عاقبت است و «لعلّ» معناى تعلیل دارد و مراد از «فساد» براساس ریشه لغوى آن، یعنى خروج شىء از اعتدال (تباه شدن)، قابل بهره بردارى نبودن امکانات و یا از دست دادن آنها است. بنابراین، خداوند، در پى آلوده شدن انسان ها، به گناه، آنان را مبتلا مى کند تا به این صورت، بیدارشان سازد.
۱۴ - گناه، عامل دورى معنوى انسان از خدا است. «لعلّهم یرجعون»
۱۵ - کیفرهاى دنیوى الهى، براى اصلاح انسان ها است. «لیذیقهم بعض الذى عملوا لعلّهم یرجعون»
۱۶ - بازگشت انسان هاى گناهکار، به صراط مستقیم، حتى پس از تنبّه دادن شان قطعى نیست. «لیذیقهم بعض الذى عملوا لعلّهم یرجعون»
«لعلّ» از حروف شبیه به فعل و براى انشا و توقع است; یعنى مى خواهد بگوید: «امید است که بازگردند.».
۱۷ - در مجازات مجرمان، باید به جهت هاى اصلاحى و تربیتى، توجّه شود. «لیذیقهم ... لعلّهم یرجعون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۰–۵۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۴۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۴۱–۴۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴۱
روایات و احادیث
۱۸ - «قال الصادق(ع): حیاة دوابّ البحر بالمطر، فإذا کُفّ المطر ظهر الفساد فى البرّ و البحر و ذلک إذا کثرت الذنوب و المعاصى...; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۱۶۰; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۹۰، ح ۸۱.] امام صادق(ع) فرمود: حیات جنبدگان دریا، وابسته به باران است و اگر باران نبارد، در خشکى و دریا، فساد آشکار مى شود. آن، هنگامى است که گناه و معصیت ها زیاد شود».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اصلاح در کیفربازگشت به صراط مستقیمروش تنبیهعبرت از بلایای طبیعیعوامل مؤثر در تحولات طبیعتعوامل مؤثر در موجوداتفلسفه سلب نعمتفلسفه کیفر های دنیویموانع بارش بارانموانع ثمردهی دریاموانع ثمردهی زمینهدایت گناهکارانآسیب شناسی محیط زیستزمینه بلایای طبیعیعوامل دوری از خداعوامل اصلاحنقش بلایای طبیعیزمینه ایمان به خداعوامل فسادآثار فسادکیفر گناهکارانعوامل تنبهکیفر گناهآثار عمل ناپسندآثار شرکروش تربیتآثار گناهعمل پسندیدهآثار عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
- مجازات انسانها در برابر برخی اعمال از سوی خدا، به امید باز ایستادن انان از انجام دوباره ان+۲ آیه
- عذابهای الهی در دنیا، زمینهساز توبه در پیشگاه خداوند+۳ آیه
- فساد (ابتلایات و مصایب) در خشکی، تنها کیفر بخشی از گناهان انسانها
- گناه و معصیت انسانها، عامل فساد و تباهی در خشکی
- اعمال ناشایست انسانها، عامل فساد و تباهی در دریاها
- اعمال ناشایست انسانها، عامل فساد و از بین رفتن حیات موجودات دریایی
- کسب و دست اورد دستان، کنایه از اعمال انسان+۱ آیه
- دست، وسیله اصلی و محوری برای انجام دادن کارهای انسان+۱ آیه
- گسترش فساد در زمین، پیامد شرکورزی به خدا+۱ آیه
- کیفرهای الهی، برای اصلاح و بازگشت انسانها به خداوند+۵ آیه
- گناه، عامل تخریب محیط زیست و مایه نابودی بلاد
- فساد عمومی، درپی دارنده تباهی محیط زیست
- شرک، فسادافرین و عامل تباهی زمین و جامعه+۱ آیه
- گناه و معصیّت مردم، عامل فساد در دریا و خشکی
- زمین، جایگاهی برای فسادانگیزی انسانها+۴ آیه
- فساد فراگیر، موجب عذاب استیصال
- توجّه به پیامدهای ناگوار فساد در خشکیها و ابها، مانع فسادانگیزی
- توحید، تنها راه نجات بشر، از فساد و تباهی+۱ آیه
- فساد، قبیح از نظر عقل+۶ آیه
- گناه، موجب تخریب محیط زیست و مایه نابودی سرزمینهای اباد
- گناه، موجب گسترش فساد در خشکی
- گناه و اعمال ناشایست، عامل فساد و تباهی در دریا
- الوده شدن به گناه، موجب ابتلا به مصایب و گرفتاریها+۱ آیه
- بازگشت گناهکاران به خدا و راه صواب، علت ابتلای انان به بازتاب گناهان شان