سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۵۰ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۳
فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِذَا هُمْ يَنكُثُونَ
امّا هنگامی که عذاب را از آنها برطرف میساختیم پیمان خود را میشکستند!
معنی کلمات و عبارات
«فَلَمَّا کَشَفْنَا ...»: (نگا: اعراف / یونس / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پاسخ مثبت موسى(ع) به تقاضاى فرعونیان و دعاى او براى رفع عذاب از ایشان «ادع لنا ربّک ... فلمّا کشفنا عنهم العذاب»
از ارتباط این آیه با آیه قبل، استفاده مى شود که در آیه شریفه ایجاز و حذفى صورت گرفته است. بدین صورت که آنان از حضرت موسى(ع) درخواست دعا کردند و او خواسته آنها را اجابت نمود.
۲ - سعه صدر و پیگیرى حضرت موسى(ع)، در تبلیغ و هدایت مردم «ادع لنا ... فلمّا کشفنا عنهم العذاب»
برداشت یاد شده بر این اساس است که فرعونیان حضرت موسى(ع) را ساحر مى خواندند و پیام او را به مسخره و استهزا مى گرفتند; اما آن حضرت در راستاى هدایت آنان براى نجاتشان از عذاب دعا کرد.
۳ - اجابت دعاى موسى(ع) از سوى خداوند، در زمینه رفع عذاب از فرعونیان «ادع لنا ربّک ... فلمّا کشفنا عنهم العذاب»
۴ - نزول عذاب و نیز برطرف ساختن آن، تنها در اختیار خداوند است. «و أخذنهم بالعذاب ... فلمّا کشفنا عنهم العذاب »
۵ - پیمان شکنى سریع فرعونیان، پس از برطرف شدن عذاب و بلا از ایشان «فلمّا کشفنا عنهم العذاب إذا هم ینکثون»
«نکث» (مصدر «ینکثون» ) در اصل به معناى نقض و شکستن است که به صورت استعاره در مورد پیمان شکنى، به کار رفته است.
۶ - فرعون و فرعونیان، مردمانى پیمان شکن و فرصت طلب «فلمّا کشفنا عنهم العذاب إذا هم ینکثون»
۷ - پیمان شکنى، امرى نکوهیده «فلمّا کشفنا عنهم العذاب إذا هم ینکثون»
۸ - دعا به درگاه خداوند، داراى تأثیر در رهایى انسان از مشکلات و سختى ها «ادع لنا ربّک ... فلمّا کشفنا عنهم العذاب»
۹ - خداگرایى انسان، به هنگام سختى ها و شداید و خداگریزى وى در شرایط رفاه و آسایش «و أخذنهم بالعذاب ... ادع لنا ربّک ... إنّنا لمهتدون . فلمّا کشفنا عنهم العذاب إذا هم ینکثون»
۱۰ - انسان هاى مستکبر و حق ستیز، تأثیرناپذیر از آیات اعجازى و کیفرى «فلمّا جاءهم بایتنا إذا هم منها یضحکون . و ما نریهم من ءایة ... و أخذنهم بالعذاب ... فلمّا کشفنا عنهم العذاب إذا هم ینکثون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار رفع عذاب از فرعونیانحق ناپذیری مستکبراندرخواست رفع عذاب از فرعونیانعهدشکنی فرعونفرصت طلبی فرعونفرصت طلبی فرعونیانسرزنش عهدشکنیمنشأ رفع عذابرفع عذاب از فرعونیانعهدشکنی فرعونیانشرح صدر موسیزمینه اعراض از خداعوامل نجات از سختیخواسته های فرعونیانآثار آسایشمنشأ عذابتبلیغ موسیاجابت دعای موسیدعای موسیهدایتگری موسیزمینه ذکر خداآثار سختیآثار رفاهزمینه کفرآثار دعازمینه ایمانقصه موسیاختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
- کیفر فرعونیان با غرق کردن انان در اب، به سبب به خشم اوردن خدا+۱ آیه
- بهانهجوییها و رفتار تحقیرامیز و مستبدّانه فرعون، در برابر دعوت موسی(علیه السلام)+۸ آیه
- انتقامگیری خدا از فرعونیان، در پی پیمانشکنی انان+۳ آیه
- درخواست فرعون و اشرافیان قوم او از موسی(علیه السلام)، جهت دعا برای نجات انان از عذاب نازل شده+۳ آیه
- سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۵ آیه
- رسالت موسی(علیه السلام)، دشوار و نیازمند ایات و دلایل و تاییدهای متعدّد خداوند+۹ آیه
- پیمان شکنی فرعونیان در تعهّد به پیروی از حق، پس از رفع عذاب از انان+۴ آیه
- دعای موسی(علیه السلام)، سبب رفع عذاب از فرعونیان+۷ آیه
- کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها+۱ آیه
- عهدشکنی سریع فرعونیان با خدا، پس از برطرف شدن عذاب و بلا از ایشان+۵ آیه
- پیمان شکنی فرعونیان، عامل غرق شدن انها در دریا+۷ آیه
- فرعون، از جمله حاکمان پیمان شکن و فرصت طلب+۱ آیه
- غرق شدن فرعون در دریا، پس از خشم الهی و انتقام گیری از وی+۲ آیه
- پیمان شکنی فرعون، موجب غرق شدن انان به امر خداوند+۳ آیه
- اولویّت دادن به کانونهای اصلی قدرت، در تبلیغ و اصلاح انها، امری ارزشمند+۷ آیه
- کاشف / اسماوصفات+۴ آیه
- لجاجت اشراف فرعون در برابر ایات الهی، موجب گرفتاری انان به هلاکت+۴ آیه
- دعای موسی علیه السلام برای رفع عذاب، درخواست فرعونیان، از ان حضرت+۵ آیه
- اجابت دعای موسی علیه السلام در مورد رفع عذاب از فرعونیان+۵ آیه
- فرعونیان، خواستار امداد و دعای موسی علیه السلام برای رفع عذاب از انان+۴ آیه
- تعهد فرعونیان با موسی علیه السلام برای ایمان و هدایت، در صورت رفع عذاب از انان و عهدشکنی انان+۴ آیه
- مبارزه با مکذّبان ایات الهی، همچون فرعون و فرعونیان، از اهداف رسالت موسی علیه السلام+۳ آیه
- تکذیب رسالت موسی علیه السلام از سوی فرعونیان+۳ آیه