سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۵۵ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۳
فَلَمَّا آسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ
امّا هنگامی که ما را به خشم آوردند، از آنها انتقام گرفتیم و همه را غرق کردیم.
معنی کلمات و عبارات
«آسَفُونَا»: ما را خشمگین کردند. این نکته قابل توجّه است که نه خشم و کین درباره خداوند مهربان مفهومیدارد، و نه رضایت و خوشنودی خدا بدان معنی که در میان ما معروف است. بلکه خشم و کین او به معنی اراده مجازات، و رضایت و خوشنودی او به معنی اراده اجر و ثواب است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فرعونیان با اطاعت کورکورانه از فرعون، خشم و عذاب الهى را براى خویش فراهم آوردند. «فلمّا ءاسفونا انتقمنا منهم»
۲ - پیروى از جباران و ستم پیشگان، درپى دارنده خشم و عذاب الهى است. «فأطاعوا ... فلمّا ءاسفونا انتقمنا منهم»
۳ - خشم و انتقام خداوند از انسان ها، ناشى از عملکرد خود آنان است. «فأطاعوا ... فلمّا ءاسفونا انتقمنا منهم»
۴ - پیروان ستمگران، همانند آنان مستحق عذاب الهى اند. «فلمّا ءاسفونا انتقمنا منهم فأغرقنهم أجمعین»
۵ - غرق شدن و نابودى تمامى فرعونیان، در پى انتقام الهى از ایشان «فأغرقنهم أجمعین»
۶ - مایه افتخار و اقتدار فرعونیان، عامل هلاکت و نابودى ایشان «و هذه الأنهر تجرى من تحتى ... انتقمنا منهم فأغرقنهم»
۷ - عوامل طبیعى در خدمت تحقق اراده الهى «و هذه الأنهر تجرى من تحتى ... فأغرقنهم أجمعین»
۸ - عذاب الهى، بر جوامع حق ستیز فراگیر و گسترده است. «فأغرقنهم أجمعین»
۹ - هلاکت و نابودى، فرجام ملت هاى ذلت پذیر و پیرو کفر و ستم «فاستخفّ قومه ... فأغرقنهم أجمعین»
از این که فرعونیان با ضعف و زبونى در برابر دستگاه جبار فرعونى سرانجام به هلاکت رسیدند، مطلب بالا استفاده مى شود.
تفسیر (۶)
روایات و احادیث
۱۰ - «(عن) أبى عبداللّه(ع) فى قول اللّه عزّوجلّ «فلمّا آسفونا انتقمنا» قال: إنّ اللّه تبارک و تعالى لایأسف کأسفنا و لکنّه خلق أولیاء لنفسه یأسفون و یرضون ...فجعل رضاهم لنفسه رضىً و سخطهم لنفسه سخطاً...; [منبع: توحید صدوق، ص ۱۶۸، ب ۲۶، ح ۲; معانى الأخبار، ص ۱۹، ح ۲.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ «فلمّا آسفونا انتقمنا» روایت شده که فرمود: خداوند مثل ما انسان ها تأسف ندارد و لکن او براى خود اولیایى خلق نموده که حالات تأسف و رضایت دارند و ... و خشم و رضایت آنان را خشم و رضایت خود قرار داده است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اطاعت از ظالمانتأسف خداتقلید کورکورانه فرعونیانعذاب پیروان ظالمانعوامل تفاخر فرعونیانفرجام ذلت پذیرانهلاکت ذلت پذیرانوسعت عذابهای خداعذاب حق ستیزانزمینه انتقام خدازمینه عذابهای خداعوامل هلاکت فرعونیانفرجام ظالمانغرق فرعونیانانتقام خدازمینه غضب خداآثار تقلید کورکورانههلاکت فرعونیانهلاکت ظالمانعذاب ظالمانهلاکت کافرانفرجام کافرانمجاری اراده خدانقش عوامل طبیعیاهل عذابموجبات عذابآثار عمل
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
- کیفر فرعونیان با غرق کردن انان در اب، به سبب به خشم اوردن خدا+۱ آیه
- غرق شدن فرعون و فرعونیان در اب دریا+۴ آیه
- انتقام خداوند از فاسقان با عذاب کردن انان+۲ آیه
- انتقام خدا از فرعونیان، به سبب اطاعت از فرعون و به خشم دراوردن خدا+۲ آیه
- انتقام خداوند از فرعونیان فاسق، درس عبرتی برای دیگران+۳ آیه
- به خشم اوردن خداوند ازسوی فرعون و فرعونیان، سبب انتقامگیری خدا از انان+۱ آیه
- انتقامگیری خدا از فرعونیان، در پی پیمانشکنی انان+۳ آیه
- فسق از موجبات انتقام الهی+۲ آیه
- انتقام خدا از فرعونیان با غرق ساختن انان در دریا+۴ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۵ آیه
- غرق شدن فرعونیان، در اب دریا+۹ آیه
- غرق شدن فرعون در رود نیل+۳ آیه
- غرق شدن فرعونیان در رود نیل پس از عبور بنی اسراییل از ان+۹ آیه
- رسالت موسی(علیه السلام)، دشوار و نیازمند ایات و دلایل و تاییدهای متعدّد خداوند+۶ آیه
- فرجام هلاکت فرعونیان در دریا، مایه پند و عبرت+۶ آیه
- کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها+۱ آیه
- انتقام خداوند از فرعونیان، با غرق کردن انان در دریا+۳ آیه
- پیمان شکنی فرعونیان، عامل غرق شدن انها در دریا+۶ آیه
- فسق فرعونیان، از عوامل غرق شدن انان به انتقام الهی+۲ آیه
- فرعون، گرفتار خشم و غضب خدا+۱ آیه
- فرعونیان، مورد خشم و غضب الهی+۱ آیه
- انتقام خداوند از فرعون و فرعونیان، درس عبرتی برای دیگران+۳ آیه
- به خشم اوردن خداوند از سوی فرعون و فرعونیان، سبب انتقام گیری خدا از ایشان، با غرق نمودن انان+۱ آیه
- فروپاشی حکومت فرعون و فرعونیان، به فرمان خداوند+۳ آیه
- غرق شدن فرعون، در اب دریا+۷ آیه
- غرق شدن فرعون در دریا، پس از خشم الهی و انتقام گیری از وی+۲ آیه
- پیمان شکنی فرعون، موجب غرق شدن انان به امر خداوند+۳ آیه
- فسق فرعون، موجب غرق شدن او در دریا+۲ آیه
- فرجام هلاکت بار فرعون، هشداری به اشراف و مستکبران مکّه+۲ آیه
- خشم خداوند نسبت به فرعون، در پی فسق وی+۲ آیه
- گرفتاری فاسقان، به عذاب و کیفر الهی+۳ آیه
- فاسقان، دارای معاشرت ناپسند با مردم+۱ آیه
- قدرت فرعون، با حکومت مطلقه بر سرزمین مصر+۲ آیه
- لجاجت اشراف فرعون در برابر ایات الهی، موجب گرفتاری انان به هلاکت+۴ آیه
- مُغْرِق/ اسماوصفات+۵ آیه
- منتقم/ اسماوصفات+۱ آیه