سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۵۴ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۳
فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ
(فرعون) قوم خود را سبک شمرد، در نتیجه از او اطاعت کردند؛ آنان قومی فاسق بودند!
معنی کلمات و عبارات
«إِسْتَخَفَّ»: سبکسر و فرومایه کرد. کم خرد و بیخبر نمود (نگا: روم / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فرعون با تبلیغات گمراه کننده، مردم مصر را تحمیق کرده، به اطاعت از خویش واداشته بود. «و نادى فرعون فى قومه ... فاستخفّ قومه»
«استخفّ» در آیه شریفه، به معناى سبک مغز ساختن است.
۲ - تأثیر حاکمان، در هدایت و گمراهى مردمان «و نادى فرعون ... فاستخفّ قومه»
۳ - سرسپردگى و اطاعت کورکورانه، داراى ریشه در کوته فکرى و سطحى نگرى انسان ها «و نادى فرعون ... فاستخفّ قومه فأطاعوه»
۴ - فقر فرهنگى، مایه ترویج و پایدارى حکومت هاى استبدادى «فاستخفّ قومه فأطاعوه»
۵ - تعقل و اندیشه، مانع از تأثیر تبلیغات سوء و گمراه کننده در انسان «فاستخفّ قومه فأطاعوه»
۶ - زبون ساختن انسان ها و ممانعت از رشد و تکامل اندیشه آنان، روش جباران و حکومت هاى فاسد در طول تاریخ «فاستخفّ قومه فأطاعوه»
۷ - تسلیم کورکورانه در برابر قدرت هاى ستم پیشه، نشانه خفت و سبک مغزى انسان است. «فاستخفّ قومه فأطاعوه»
از تفریع «فأطاعوه» بر «فاستخفّ»، مطلب بالا استفاده مى شود.
۸ - نقش اساسى و مؤثر تبلیغات در هدایت و گمراهى انسان ها «و نادى فرعون فى قومه ... فاستخفّ قومه فأطاعوه»
از این که فرعون توانست با تبلیغات خویش، قوم خود را به اطاعت وادارد، مطلب بالا استفاده مى شود.
۹ - فسق و فساد، داراى ریشه مستحکم و دیرینه در جامعه فرعونى «إنّهم کانوا قومًا فسقین»
واژه «کانوا» بیانگر آن است که قوم فرعون، داراى پیشینه دیرین فسق بوده اند.
۱۰ - فسق دیرینه جامعه فرعونى، زمینه ساز تأثیرپذیرى آنان از تبلیغات غلط و گمراه کننده «إنّهم کانوا قومًا فسقین»
«إنّهم» جنبه تعلیل براى قسمت اول آیه شریفه دارد.
۱۱ - گناه و فسق انسان ها، موجب گرفتار آمدن آنان به مخالفت با پیامبران و فرورفتن در منجلاب حکومت هاى طاغوتى «إنّهم کانوا قومًا فسقین»
۱۲ - پیروى از طاغوت، گناه و فسق است. «فأطاعوه ... إنّهم کانوا قومًا فسقین»
۱۳ - فسق پیشگى، زمینه ساز از بین رفتن توان تفکر و اندیشه در انسان «فاستخفّ قومه ... إنّهم کانوا قومًا فسقین»
چنانچه جمله «إنّهم کانوا قوماً فاسقین» تعلیل براى «فاستخفّ» باشد، به دست مى آید که فسق و فجور در انسان، مایه خفت و سبک مغزى مى گردد و توان تفکر و اندیشه را از او سلب مى کند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار سطحی نگرانیآثار فسق فرعونیاناطاعت مصریان باستانتبلیغ فرعونتقلید کورکورانه از ظالمانروش برخورد مستبدانزمینه زوال عقلزمینه گمراهی فرعونیانفساد در حکومت فرعونفسق در حکومت فرعونموانع تکامل فکرگمراهگری فرعونگناه اطاعت از طاغوتزمینه حکومت استبدادیاطاعت از فرعونمنشأ تقلید کورکورانهعوامل مخالفت با انبیانقش حاکماننشانه های ذلتنشانه های کم عقلیآثار بی فرهنگیآثار تبلیغآثار تقلید کورکورانهموارد فسقموانع گمراهیآثار فسقعوامل ذلتآثار تعقلعوامل هدایتعوامل گمراهیآثار گناه
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۷)
- غرق شدن فرعون و فرعونیان در اب دریا+۳ آیه
- فرعون، حاکمی مستبدّ و خودکامه+۱ آیه
- بهانهجوییها و رفتار تحقیرامیز و مستبدّانه فرعون، در برابر دعوت موسی(علیه السلام)+۴ آیه
- فریب و تحقیر مردم، زمینه استکبار فرعون+۲ آیه
- اطاعت بیچون و چرای قوم فرعون از او، در پی تحقیر انان از سوی وی+۱ آیه
- سابقه فسق در قوم فرعون، باعث اطاعت بیچون و چرای انان از او+۱ آیه
- انتقام خداوند از فاسقان با عذاب کردن انان+۲ آیه
- انتقام خدا از فرعونیان، به سبب اطاعت از فرعون و به خشم دراوردن خدا+۲ آیه
- انتقام خداوند از فرعونیان فاسق، درس عبرتی برای دیگران+۳ آیه
- فسق از موجبات انتقام الهی+۲ آیه
- انتقام خدا از فرعونیان با غرق ساختن انان در دریا+۳ آیه
- تحمیق مردم مصر، با تبلیغات گمراهکننده و فریبنده فرعون+۱ آیه
- تفاخر فرعون، موجب فریب خوردن و مرعوب شدن قومش+۳ آیه
- ناروایی تفاخر و گردن فرازی+۳ آیه
- فقر فرهنگی، مایه ترویج و پایداری حکومتهای استبدادی
- تاثیر حاکمان، در هدایت و گمراهی مردم+۱ آیه
- فقر فرهنگی، مایه ترویج و پایداری حکومتهای استبدادی
- افتخار غرورامیز فرعون، به حکومتش بر مصر+۱ آیه
- فقر فرهنگی مردم، از عوامل پایداری حکومتهای مستبد+۱ آیه
- رسیدن به حکومت و قدرت، مایه غرور و برتری طلبی+۲ آیه
- غرق شدن فرعونیان، در اب دریا+۸ آیه
- اطاعت قوم فرعون از وی، در پی ذلّت و خوار شدن انان از سوی او
- حاکمیّت فرعون، موجب ذلّت و خواری قومش در دنیا
- فسق قوم فرعون، موجب پذیرش ذلّت حاکمیّت فرعون+۱ آیه
- غرق شدن فرعون در رود نیل+۳ آیه
- رسالت موسی(علیه السلام)، دشوار و نیازمند ایات و دلایل و تاییدهای متعدّد خداوند+۶ آیه
- نقش اساسی و تعیین کننده فرعون، در گمراهی قوم خود+۴ آیه
- نقش اساسی و مؤثّر تبلیغات سوء، در گمراهی انسانها+۳ آیه
- نقش تعیین کننده و اساسی حاکمان و فرمانروایان گمراه، در گمراهی جامعه خود+۴ آیه
- فسق دیرینه فرعونیان، عامل اطاعت از فرعون و گمراهی انان+۱ آیه
- فسق فرعونیان، از عوامل غرق شدن انان به انتقام الهی+۲ آیه
- تحمیق مردم مصر، با تبلیغات گمراه کننده و فریبنده فرعون+۱ آیه
- استفاده فرعون از احساسات و عواطف قومی، در جهت تبلیغ خویش و برتری بر موسی(علیه السلام)+۲ آیه
- انتقام خداوند از فرعون و فرعونیان، درس عبرتی برای دیگران+۳ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومتی استبدادی+۲ آیه
- فروپاشی حکومت فرعون و فرعونیان، به فرمان خداوند+۳ آیه
- فریب و تحقیر مردم، زمینه استکبار فرعون+۲ آیه
- فرعون و فرعونیان، مردمانی فاسق و منحرف+۳ آیه
- فسق فرعون، موجب غرق شدن او در دریا+۲ آیه
- فسق، باعث اطاعت کورکورانه از رهبران مستبدّ+۱ آیه
- خشم خداوند نسبت به فرعون، در پی فسق وی+۲ آیه
- گرفتاری فاسقان، به عذاب و کیفر الهی+۱ آیه
- فرعونیان، گروهی فاسق و تبهکار+۳ آیه
- فسق و تبهکاری فرعونیان، از زمینه های بعثت و فرستاده شدن موسی(علیه السلام) به سوی انان+۴ آیه
- فاسقان، دارای معاشرت ناپسند با مردم+۱ آیه
- قدرت فرعون، با حکومت مطلقه بر سرزمین مصر+۲ آیه
- تقسیم مردم مصر به طبقات و دستههای مختلف، از سیاستهای خودکامه فرعونی+۱ آیه