سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۷۱ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۴
يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
(این در حالی است که) ظرفها (ی غذا) و جامهای طلائی (شراب طهور) را گرداگرد آنها میگردانند؛ و در آن (بهشت) آنچه دلها میخواهد و چشمها از آن لذت میبرد موجود است؛ و شما همیشه در آن خواهید ماند!
معنی کلمات و عبارات
«صِحَافٍ»: جمع صَحْفَة، کاسه. ظرف. «أَکْوَابٍ»: جمع کُوب، لیوان. فنجان. جام. کوزه و تُنگ بیدسته (نگا: المصحف المیسّر).
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پذیرایى خادمان بهشتى از پرهیزگاران، با نوشیدنى هایى در جام هاى زرین «یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب»
«صِحاف» (از ماده «صحف») به معناى گستردن و در این جا به معناى ظرف هاى بزرگ و وسیع است. «أکواب» نیز به معناى ظرف هاى آب است که دسته ندارند (منظور همان «جام» یا «قدح» است). گفتنى است که در آیه شریفه حذفى صورت گرفته است; بدین صورت: «یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب من ذهب...».
۲ - ظرف ها و جام هاى بهشتیان، از جنس طلا است. «یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب»
۳ - در بهشت، خوردن و آشامیدن از ظرف هاى طلا ممنوعیتى ندارد. «یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب »
۴ - دسترسى بهشتیان به طعام و نوشیدنى بدون هیچ گونه رنج و تلاش «یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب»
از مجهول آمدن «یُطاف» استفاده مى شود که ظرف هاى غذا و جام هاى نوشیدنى، بدون تلاش بهشتیان در اختیار آنان قرار مى گیرد.
۵ - انسان، در بهشت به خوردن و آشامیدن نیاز دارد و از آن لذت مى برد. «یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب »
۶ - مأموران الهى، خدمت گذاران اهل تقوا و همسران آنان در بهشت «ادخلوا الجنّة أنتم و أزوجکم ... یطاف علیهم بصحاف من ذهب و أکواب»
برداشت یاد شده با توجه به دو نکته است: الف) به قرینه آیه قبلى مى توان استفاده کرد که مرجع ضمیر «علیهم» پرهیزگاران و همسران آنانند. ب) از صیغه مجهول «یُطاف» مى توان استفاده کرد که خدمت گذاران بهشتیان، مأموران الهى اند.
۷ - تقوا، با بهره مندى از نعمت هاى مادى منافاتى ندارد. «ادخلوا الجنّة ... یطاف علیهم ... و فیها ما تشتهیه الأنفس»
۸ - تمامى زیبایى ها و لذت هاى مورد تمایل اهل تقوا، آماده براى آنان در بهشت «و فیها ما تشتهیه الأنفس و تلذّ الأعین»
۹ - تنها بهشت، محل تأمین تمامى خواسته ها و لذت هاى انسان «و فیها ما تشتهیه الأنفس»
تقدیم «فیها» اشعار به این نکته دارد که تمایلات وجودى انسان، به طور کامل تنها در بهشت تأمین مى شود.
۱۰ - خواهش ها و کشش هاى درونى انسان، همراه با او حتى در بهشت و جهان آخرت «و فیها ما تشتهیه الأنفس»
از این که انسان حتى در بهشت داراى شهوات و خواهش ها است، مطلب بالا استفاده مى شود.
۱۱ - منظره هاى زیبا و دلنشین بهشت، مسحورکننده چشم نظاره گران «و تلذّ الأعین»
۱۲ - لذت هاى چشم، از برجسته ترین لذت هاى انسان است.* «و تلذّ الأعین»
برداشت یاد شده بنابراین احتمال است که «تلذّ الأعین» از باب ذکر خاص پس از عام بوده و براى بیان اهمیت لذت هاى چشم آورده شده باشد.
۱۳ - مؤمنان متقى، در بهشت جاویدان اند. «و أنتم فیها خلدون»
۱۴ - خوردن، آشامیدن، تجمل، زیبایى، داشتن همدم و همراهانى موافق، از مهم ترین جاذبه و دلبستگى هاى انسان و وسیله آزمون او «یطاف علیهم بصحاف ... و فیها ما تشتهیه الأنفس»
برداشت یاد شده با توجه به دو نکته است: الف) موارد بالا در این آیات بیان شده و تخصیص به ذکر یافته است. ب) خداوند به اهل تقوا نوید داده است که اگر در این زمینه ها کنترل و تقوا داشته باشند و از حدود الهى نگذرند، در بهشت به همه آنها دست خواهند یافت.
۱۵ - نعمت هاى بهشتى، تمام ناشدنى و پایان ناپذیر «و فیها ما تشتهیه الأنفس و تلذّ الأعین و أنتم فیها خلدون»
از جاودانگى تقواپیشگان در بهشت (أنتم فیها خالدون) و فراهم بودن تمامى خواسته ها و لذت هاى آنان (و فیها ما تشتهیه الأنفس)، استفاده مى شود که نعمت هاى پایان ناپذیر است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۷–۷۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۷۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۷۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۷۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۶–۷۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۷۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استفاده از نعمت های مادیامتحان با آشامیدنیهاامتحان با تجملامتحان با خوردنیهاامتحان با زیباییامتحان با همنشینتمایلات بهشتیانجامهای طلایی بهشتجاودانگی تمایلات انسانجنس جامهای بهشتخدمتکاری اخروی همسران متقینظروف طلایی بهشتعلاقه به آشامیدنیهاعلاقه به تجملعلاقه به خوردنیهاعلاقه به زیباییعلاقه به همنشینلذایذ اخروی بهشتیانلذایذ مادی در بهشتلذایذ چشممهمترین علایق انساننیازهای مادی بهشتیانلذایذ انساننیاز به غذاخدمتکاران اخروی متقینپذیرایی از متقینپذیرایی خدمتکاران بهشتلذایذ اخروی متقیننقش طلازیباییهای بهشتتأمین خواسته ها در بهشتخدمتکاران بهشتویژگی نعمتهای بهشتخوردنیهای بهشتمنظره های بهشتنیاز به آبآشامیدنیهای بهشتآسایش بهشتیانجاودانگی نعمتهای بهشتجاودانان در بهشتمتقین در بهشتویژگیهای بهشتابزار امتحانآثار تقوا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
- نفس ادمی، دارای خواستهها و تمایلات+۱ آیه
- ازادی بهشتیان، در بهرهمندی از تمامی خواهشهای درونی و لذّتهای چشم
- پذیرایی خدمتکاران از بهشتیان+۲ آیه
- براورده شدن تمام خواستهها و تمایلات بهشتیان+۱ آیه
- زندگی جاودان در بهشت، بشارتی از جانب خداوند به بهشتیان+۱ آیه
- اشتیاق شدید خدمتکاران بهشتی، برای خدمت به بهشتیان+۴ آیه
- بهشت، دارای ظرفهای زرّین غذاخوری
- کوزهها و جامهای شراب مخصوص، در بهشت+۳ آیه
- منظرههای لذّتبخش برای چشم، در بهشت
- تنها بهشت محلّ تامین تمامی خواستهها و لذّتها برای ادمی
- چشمنوازی مناظر بهشت
- نعمتهای بهشتی، تمامناشدنی و پایانناپذیر
- تقوا، موجب برخورداری از پاداش الهی+۵ آیه
- عبودیّت، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۵ آیه
- بهشت و نعمتهای ان، از پاداشهای متقین+۴ آیه
- لذّت بردن چشم، از مناظر زیبا و نعمتهای ابدی بهشت+۱ آیه
- لذّت بردن چشم از دیدن مناظر زیبا در بهشت، از نعمتهای خداوند به مؤمنان+۱ آیه
- پذیرایی خادمان بهشتی از پرهیزکاران و خانواده شان با نوشیدنیهایی در جامهای زرّین+۲ آیه
- تمامی زیباییها و لذّتهای مورد تمایل اهل تقوا و خانواده شان، اماده برای انان در بهشت+۲ آیه
- نیاز بهشتیان به خوردن در بهشت
- پذیرایی از بهشتیان با خوردنیهایی در ظرفهای طلایی
- چشم، ابزار درک زیبایی
- بهره مندی بهشتیان، از مناظر زیبا در بهشت+۱ آیه
- چشم، درک کننده لذّت زیبایی
- ظرفها و جامهای بهشتیان، از جنس طلا
- ممنوع نبودن خوردن و اشامیدن از ظرف طلا در بهشت
- علاقه و تمایل طبیعی همه انسانها، به زیورالات طلا
- وجود ظرفهای گوناگون، در بهشت+۱۰ آیه
- استفاده از جام، برای پذیرایی بهشتیان+۱ آیه
- استفاده از قدح، در پذیرایی از میهمانان بهشتی+۶ آیه
- کاسه های بزرگ غذا، وسیله ای برای پذیرایی خادمان، از بهشتیان
- بهشت، دارای ظرفهای زریّن غذاخوری
- ظرفهای غذا، در بهشت
- وجود کوزه های شراب، در بهشت برین+۸ آیه
- استفاده خدمتکاران بهشت از کوزه های گوناگون، برای پذیرایی از بهشتیان+۷ آیه
- لذّتهای چشم در بهشت، از برجستهترین لذّتهای انسان
- وجود منظرههای لذّتبخش برای چشم، در بهشت
- بهشت، محلّ تامین تمامی خواستهها و لذّتها برای ادمی
- لذّت بردن با نگاه، از جمله پاداشهای بهشتیان+۱ آیه
- نگاه بهشتیان به مناظر زیبا و دلنشین بهشت+۱ آیه