سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۸۲ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۵
سُبْحَانَ رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ
منزه است پروردگار آسمانها و زمین، پروردگار عرش، از توصیفی که آنها میکنند!
معنی کلمات و عبارات
«رَبِّ»: مالک و مدبّر. خداوندگار. «الْعَرْشِ»: (نگا: اعراف / ، توبه / یونس / .
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پروردگار آسمان ها و زمین، منزه از داشتن فرزند و توصیف هاى شرک آلود «سبحن ربّ السموت ... عمّا یصفون»
۲ - عظمت و هماهنگى تدبیر آسمان ها و زمین و عرش، نشان دهنده حاکمیت خداى یگانه بر هستى است. «سبحن ربّ السموت و الأرض »
۳ - آسمان ها و زمین (مجموعه هستى)، عرش خداوند و تحت ربوبیت عالى و بى نقص او «ربّ السموت و الأرض ربّ العرش »
بنابراین که «ربّ العرش» عطف بیان باشد، برداشت بالا به دست مى آید.
۴ - عرش، حقیقتى فراتر و فراگیرتر از آسمان ها و زمین «سبحن ربّ السموت و الأرض ربّ العرش»
«ربّ العرش» مى تواند ذکر عام بعد از خاص باشد.
۵ - فرزنددارى و دل مشغولى به فرزند، ناسازگار با مقام ربوبیت عام الهى * «قل إن کان للرحمن ولد ... سبحن ربّ السموت و الأرض ربّ العرش»
یادکرد «ربّ السماوات...» در پى نفى فرزند از خدا، ممکن است اشاره به این نکته داشته باشد که فرزند، براى پدر وابستگى آور است و خداوندى که داراى ربوبیت عام مى باشد، نفس ربوبیت عامش گواه بى فرزندى او است.
۶ - بینش شرک آلود، ناتوان از توصیف بایسته خدا «سبحن ربّ السموت ... عمّا یصفون»
۷ - پروردگار گستره هستى، فراتر از دسترسى اندیشه بشر و منزّه از توصیف هاى خلق «سبحن ربّ السموت و الأرض ربّ العرش عمّا یصفون»
برداشت یاد شده بنابراین نکته است که «سبحان ... عمّا یصفون» نظر به همه خلق داشته باشد و از آن جهت که عام است، شامل مشرکان نیز بشود.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تدبیر عرشهماهنگی تدبیر آسمان هاهماهنگی تدبیر زمینهماهنگی تدبیر عرشوسعت عرشعظمت عرشعظمت آسمان هاحقیقت عرشعظمت زمینعجز از توصیف خدابرهان نظمنقش آفرینشوسعت ربوبیت خداعجز مشرکاننشانه های حاکمیت خداعظمت خدادلایل توحید ربوبیخدا و فرزندعجز انسانتنزیه خداآثار ربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- خدا، تدبیرکننده امور اسمانها+۹ آیه
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۷ آیه
- خدا، مالک اسمانها+۷ آیه
- مشرکان، از مشمولان استدراج و عذاب اخروی در پی بهرهمند شدن از نعمتهای دنیوی و کفران انها+۶ آیه
- خداوند، مبرّا از هرگونه عیب و نقص+۵ آیه
- ربوبیّت خدا، دلیل منزّه بودن او از هرگونه کاستی+۴ آیه
- خداوند، منزّه از توصیف مشرکان+۵ آیه
- تنزیه خداوند، از اتّخاذ شریک برای خود+۶ آیه
- منزّه بودن خداوند، از داشتن فرزند+۴ آیه
- خدای یکتا، تنها پروردگار هستی و مدبّر امور+۷ آیه
- تدبیر جهان از سوی خدا، مقتضی یگانگی الوهیّت او+۶ آیه
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۹ آیه
- عرش الهی، مرکز تدبیر جهان افرینش+۳ آیه
- ربوبیّت خداوند، مستلزم تسبیح و تنزیه او+۲ آیه
- خداوند، پروردگار اسمان و زمین+۷ آیه
- جهان، تحت تدبیر و ربوبیّت خداوند+۸ آیه
- مشرکان، مورد تهدید و وعید خدا، از قیامت+۱ آیه
- تدبیر امور زمین، از جانب خداوند+۸ آیه
- تنزیه خدا، از اتّخاذ شریک برای خود+۷ آیه
- مشرکان از مشمولان استدراج، در پی کفران نعمتهای اعطایی به انان+۶ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۸ آیه
- فرزند داشتن خدا، از عقاید باطل مشرکان+۳ آیه
- گرفتاری به عذاب قیامت، از تهدیدها و پیامهای پیامبر(صلی الله علیه واله) به مشرکان+۱ آیه
- ربوبیّت و تدبیر خداوند بر عرش+۶ آیه
- عرش عظیم الهی، حقیقتی غیر از اسمانهای هفتگانه+۱ آیه
- خداوند، صاحب و مالک عرش+۷ آیه
- صاحب عرش، از صفات مخصوص خدای یگانه+۷ آیه
- تمامی عالم شهود، عرش خداوند و تحت ربوبیّت او
- عرش، حقیقتی فراتر و فراگیرتر از اسمانها و زمین
- منزّه بودن خداوند، از داشتن فرزند+۴ آیه
- انتساب فرزند به خدا، از جانب مشرکان+۴ آیه