سوره زخرف(الزخرف)، آیه ۸۳ · جزء ۲۵ · صفحه ۴۹۵
فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّىٰ يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ
آنان را به حال خود واگذار تا در باطل غوطهور باشند و سرگرم بازی شوند تا روزی را که به آنها وعده داده شده است ملاقات کنند (و نتیجه کار خود را ببینند)!
معنی کلمات و عبارات
«ذَرْهُمْ»: (نگا: انعام / و و حجر / مؤمنون / ). «یَخُوضُوا»: فرو روند. سرگرم یاوه و بیان اباطیل شوند (نگا: نساء / انعام / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - رهنمود خداوند به پیامبر(ص) مبنى بر وانهادن مشرکان حق ناپذیر در باتلاق فلسفه هاى پوچ و بازیگرانه خویش «فذرهم یخوضوا و یلعبوا»
۲ - جواز وانهادن گمراهان به خود، پس از اتمام حجت بر آنان و حق ناپذیرى ایشان «فذرهم»
«فاء» در «فذرهم»، مى رساند که پس از اتمام حجت ادامه تبلیغ ضرورى نیست.
۳ - راه کفر و شرک، آمیخته با ماده گرایى و سرگرمى هاى پوچ و بدفرجام «فذرهم یخوضوا و یلعبوا حتّى یلقوا یومهم الذى یوعدون»
۴ - تلاش هاى گسترده و به ظاهر چشمگیر کافران در طول زندگى، امرى عبث و نافرجام «فذرهم یخوضوا و یلعبوا حتّى یلقوا یومهم الذى یوعدون»
آمدن تعبیر «یلعبوا» در پى «یخوضوا»، مى رساند که ژرف کاوى مشرکان در زندگى دنیایى، در حقیقت فرو رفتن در عمق پوچى و بیهودگى است و دستاوردهاى آنان - هرچند به ظاهر چشمگیر باشد - در حقیقت جز بازى چیزى نیست.
۵ - فرورفتگان در زندگى مادى و سرمستان بازى و بیهودگى، ناتوان از توصیف بایسته پروردگار «سبحن ... عمّا یصفون . فذرهم یخوضوا و یلعبوا»
با توجه به ارتباط دو آیه، مى توان استفاده کرد که اهل بازى و بیهودگى، قادر به توصیف حق نیستند. در این صورت وصف «یخوضوا و یلعبوا» مى تواند مشعر به علیت باشد.
۶ - انسانِ بیهوده گراى حق ستیز، فاقد ارج و منزلت در پیشگاه پروردگار «فذرهم یخوضوا»
تعبیر «فذرهم» دربردارنده معناى تحقیر است.
۷ - قیامت، پایان بازیگرى و بیهوده گرایى هاى کافران حق ستیز «یخوضوا و یلعبوا حتّى یلقوا یومهم الذى یوعدون»
بنابراین که مراد از «یومهم...» روز قیامت باشد، برداشت بالا استفاده مى شود.
۸ - قیامت، صحنه حقیقت و واقعیت است; نه بازیگرى و هوسرانى. «فذرهم یخوضوا و یلعبوا حتّى یلقوا یومهم»
۹ - قیامت، روز کیفر مشرکان به خاطر ستیزه گرى هاى آنان با پیام حق «حتّى یلقوا یومهم الذى یوعدون»
۱۰ - قیامت، روز انسان و محصول تلاش و عملکرد او است. «حتّى یلقوا یومهم الذى»
۱۱ - منتهى شدن نظام دنیا به جهان آخرت و قیامت، وعده مکرر خداوند به خلق «یومهم الذى یوعدون»
از فعل مضارع «یوعدون» - که دلالت بر استمرار مى کند - مطلب بالا استفاده مى شود.
۱۲ - برخورد بازیگرانه و تمسخرآمیز دین ناباوران با مسأله قیامت «فذرهم یخوضوا و یلعبوا حتّى یلقوا یومهم الذى یوعدون»
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
استهزاهای مکذبان دیناعراض از گمراهانبدفرجامی شرکبدفرجامی کفربی ارزشی حق ستیزانبی ارزشی پوچگرایانبیهودگی تلاش کافرانحق ستیزی اخروی مشرکانمادیگریی شرکمادیگریی کفرنافرجامی تلاش کافرانحق ناپذیری گمراهانعجز دنیاطلباناتمام حجت بر گمراهانپوچی کفرعجز از توصیف خدافرجام دنیاکیفر اخروی مشرکانفرجام حق ستیزاناعراض از مشرکانحقیقت کفراستهزای قیامتوعده قیامتپوچی شرکپاداش اخروی عملحقیقت شرکتجسم عملآثار اتمام حجتآثار حق ناپذیریفرجام کافرانمحدوده مسؤولیت محمدوعده های خداظهور حقایق در قیامتویژگیهای قیامتاوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
- نفی شیوههای زورمدارانه در انجام رسالت پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) و ازاد بودن مردم در پذیرش اسلام+۳ آیه
- مشرکان، از مشمولان استدراج و عذاب اخروی در پی بهرهمند شدن از نعمتهای دنیوی و کفران انها+۶ آیه
- تهدید کافران صدر اسلام به عذاب و کیفر، از سوی خدا+۳ آیه
- مشرکان، مورد تهدید و وعید خدا، از قیامت+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به رها کردن مشرکان مجرم، در یاوه گوییها و بازیهای شان در زندگی دنیا
- مشرکان از مشمولان استدراج، در پی کفران نعمتهای اعطایی به انان+۶ آیه
- مشرکان، مورد تهدید خداوند به کیفر و عذاب+۸ آیه
- حق ناپذیری و لجاجت مشرکان، در عقیده شرک الود خویش
- گرفتاری به عذاب قیامت، از تهدیدها و پیامهای پیامبر(صلی الله علیه واله) به مشرکان+۲ آیه
- قیامت، روز تحقّق وعیدهای خداوند
- وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۲ آیه
- اصرار و لجاجت مشرکان در مخالفت با دعوت پیامبر صلی الله علیه و اله نمودی از حقگریزی انان+۲ آیه
- رهنمود خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله مبنی بر وانهادن مجرمان در یاوهگوییها و اشتغال به لعب، پس از اتمامحجّت+۱ آیه
- قیامت، روز کیفر مجرمان، به علّت فرو رفتن در باطل و اشتغال به لعب+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور مبارزه منفی با مشرکان مکّه، از راه بیاعتنایی به انها+۶ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به بیتوجّهی در مقابل ازار و اذیتهای کافران+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به واگذاشتن کافران هدایتناپذیر، به حال خود+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور بیاعتنایی به مشرکانِ هدایتناپذیر+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور رها کردن مشرکان، به حال خود+۳ آیه
- برپایی قیامت، وعده حتمی الهی+۳ آیه