سوره زمر(الزمر)، آیه ۵۰ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۴
قَدْ قَالَهَا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَمَا أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ
این سخن را کسانی که قبل از آنها بودند نیز گفتند، ولی آنچه را به دست میآوردند برای آنها سودی نداشت!
معنی کلمات و عبارات
«قَدْ قَالَهَا ...»: ضمیر (ها) به (مَقالَة) باز میگردد که از جمله سابق استفاده میشود. «الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ»: (نگا: قصص / ). «مَآ أَغْنی عَنْهُمْ»: (نگا: حجر / ، شعراء / .
نزول
سال ۱۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- هجرت پیامبر از مکه به مدینهمرتبط با نزول
۱ هجرت · مکه - مدینه - اجازه جهاد دفاعیمرتبط با نزول
13 بعثت · مدینه - جنگ بدرمرتبط با نزول
۲ هجرت · بدر - پیمان برادری میان مهاجران و انصار
13 بعثت · مدینه - اختفا در غار ثور هنگام هجرت
13 بعثت · غار ثور، نزدیک مکه - تدوین پیماننامه مدینه
13 بعثت · مدینه - نخستین نماز جمعه در رانونا
13 بعثت · بنی سالم / مدینه - بنای مسجد قبا
13 بعثت · قبا، نزدیک مدینه - پیمان دوم عقبه
13 بعثت · عقبه، منی
نکات آیه
۱ - دادن نقش اصلى به دانش و تلاش بشرى در برخوردارى از آسودگى ها و نعمت ها و نادیده گرفتن نقش خداوند در عرصه زندگى، تفکر همه مرفهان و برخورداران در طول تاریخ «قال إنّما أُوتیته على علم ... قد قالها الذین من قبلهم»
۲ - آسودگى و برخوردارى از نعمت ها، همواره در طول تاریخ موجب غرور انسان و غفلت وى از نقش خداوند در عرصه تحولات زندگى بوده است. «قال إنّما أُوتیته على علم ... قد قالها الذین من قبلهم»
۳ - ناسپاسى انسان ها در برابر آسودگى ها و نعمت هاى الهى، داراى پیشینه طولانى در تاریخ قشر مرفه و متنعم جامعه «قال إنّما أُوتیته على علم ... قد قالها الذین من قبلهم»
۴ - همسانى طرز تلقى مرفهان ناسپاس از دنیا و نعمت هاى آن، و یگانگى موضع آنان در برابر اندیشه توحیدى پیامبران «قال إنّما أُوتیته على علم ... قد قالها الذین من قبلهم»
۵ - مؤثر نبودن اموال و برخوردارى هاى انسان هاى ناسپاس در برابر نتایج ناگوار و پیامدهاى هلاکت بار ناسپاسى (عذاب) «فما أغنى عنهم ما کانوا یکسبون»
کارساز نبودن دارایى ها و نعمت ها - به قرینه صدر آیه بعد (فأصابهم سیئات ماکسبوا) در ارتباط با عذاب و پیامدهاى هلاکت بار است.
۶ - نیاز بشر در سعادت خود، به چیزهایى غیر از برخوردارى مادى و دانش اقتصادى «ثمّ إذا خوّلنه نعمة ... فما أغنى عنهم ما کانوا یکسبون»
۷ - سرگذشت هلاکت بار قشر مرفه و ناسپاس جوامع پیشین، مایه عبرت و درس آموزى است. «قد قالها الذین من قبلهم فما أغنى عنهم ما کانوا یکسبون»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که آیه شریفه، در مقام موعظه و درس آموزى مى باشد.
۸ - قشر مرفه و برخوردار ناسپاس، در معرض عذاب و پیامدهاى هلاکت بار ناشکرى خود «فما أغنى عنهم ما کانوا یکسبون»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که این آیه، علاوه بر آن که درصدد موعظه و درس آموزى است، در مقام تهدید و بازدارندگى نیز مى باشد.
۹ - یاد کردن از نمونه هاى تاریخى، از روش هاى تربیتى و هدایتى قرآن «قد قالها الذین من قبلهم فما أغنى عنهم ما کانوا یکسبون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
امکانات مادی کفران کنندگانفرجام مرفهان اقوام پیشیننیاز به معنویاتهماهنگی مرفهانعذاب کفران کنندگانعذاب مرفهاناهمیت امکانات معنویکفران نعمت مرفهانمنشأ آسایشروش برخورد با انبیاکیفر کفران نعمتبینش مرفهانفواید نقل تاریخبی ارزشی امکانات مادیآثار نعمتنقش علمآثار آسایشزمینه تکبرغفلت از خداعبرت از فرجام اقوام پیشینزمینه غفلت از خدازمینه هلاکتآثار کفران نعمتمنشأ نعمتعوامل سعادتنیازهای معنوی انسانتاریخ انبیاعبرت از تاریخروش تربیتروش هدایتعوامل عبرتموجبات عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰)
- امّتها دارای سخن، مواضع و عملکرد مشابه در برابر خوشیها و ناخوشیها+۱ آیه
- امّتهای گناهکار، دارای فرجام و سرنوشت مشابه+۲ آیه
- کفران نعمت اهل رفاه، دارای پیشینه طولانی در تاریخ+۱ آیه
- تاثیر مستقلّ دانش و تلاش بشری در برخورداری از نعمتها و رفاه، باور نادرست مرفّهان+۲ آیه
- مرفّهان ناسپاس، در معرض هلاکت و کیفر ناسپاسی خویش+۲ آیه
- کفران نعمت، از خصوصیّات مرفّهان+۱۰ آیه
- ناسپاسی انسان در مقابل دفع مضرّات و عنایت خداوندی+۳ آیه
- نادیده گرفتن نقش خداوند، در برخورداری از نعمتها، عملی ظالمانه+۲ آیه
- کفراننعمت، از رذایل مترفان+۱۰ آیه
- برخورداری پیشینیان از نعمتهای الهی، همراه با ناسپاسی و غفلت از خدایی بودن ان+۱ آیه