آیه ۱۱ سوره سجده

سوره سجده(السجدة)، آیه ۱۱ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۵

قُلْ يَتَوَفَّاكُم مَّلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ

بگو: «فرشته مرگ که بر شما مأمور شده، (روح) شما را می‌گیرد؛ سپس شما را بسوی پروردگارتان بازمی‌گردانند.»

معنی کلمات و عبارات
«یَتَوَفَّاکُمْ»: جان شما را می‌گیرد (نگا: نحل / و ، انفال / ). «وُکِّلَ»: مأمور گشته است. گماشته شده است.
نزول
نکات آیه
۱ - به هنگام مرگ، روح انسان، به طور کامل، به دست فرشته مرگ (عزراییل) گرفته مى شود. «قل یتوفّیکم ملک الموت» ۲ - انسان، داراى حقیقتى فراتر از جسم است. «قل یتوفّیکم ملک الموت» واژه «توفّى» به معناى دریافت کامل است (مفردات راغب). بى شک آنچه دریافت مى شود، بدن نیست; چه اینکه بدن در جاى خویش باقى مى ماند، پس آنچه ملک الموت دریافت مى کند حقیقتى غیر از جسم انسان است. ۳ - پیامبر(ص)، موظف به ابلاغ پیام الهى به مردم و پاسخگویى به شبهه هاى مطرح شده است. «قل یتوفّیکم ملک الموت» ۴ - روح انسان داراى اصالت و استقلال بوده و پس از مرگ، باقى مى ماند. «یتوفّیکم ملک الموت» «توفّى» - که «دریافت کامل» است - حاکى از این است که روح، داراى نوعى استقلال از بدن است و به قرینه «ترجعون» معلوم مى شود که پس از دریافت، باقى مى ماند. ۵ - براى قبض روح انسان، فرشته اى ویژه وجود دارد. «ملک الموت الذى وکّل بکم» مراد از «وکّل بکم» گمارده شدن براى قبض روح است. ۶ - سلطه فرشته مرگ بر انسان، گریزناپذیر است. «ملک الموت الذى وکّل بکم» ۷ - فرشته مرگ، خود تحت تدبیر خداوند است. «الذى وکّل بکم» مجهول آمدن فعل «وکّل» دلالت مى کند که خود وى، داراى اراده مستقلى نیست و دیگرى او را گمارده است و او، همانا خداوند است. ۸ - مرگ، بر خلاف تصور کافران نابودى نیست، بلکه رخدادى هدف دار و به منظور حضور انسان ها در پیشگاه پروردگار است. «و قالوا أءذا ضللنا فى الأرض ... قل یتوفّیکم ملک ... ثمّ إلى ربّکم ترجعون» ۹ - بازگشت انسان به سوى پروردگار، پس از مرگ و پایان حیات دنیوى، قهرى است. «یتوفّیکم ... ثمّ إلى ربّکم ترجعون» فعل مجهول «ترجعون» (بازگشت داده مى شوید) حکایت از بازگشت قهرى دارد. ۱۰ - پروردگار، مبدأ و منتهاى حرکت انسان ها است. «ثمّ إلى ربّکم ترجعون» «رجوع» در جایى اطلاق مى شود که سابقه اى داشته باشد. ۱۱ - ربوبیت خداوند، مقتضى بازگشت انسان ها به سوى او پس از اتمام حیات دنیوى است. «ثمّ إلى ربّکم ترجعون» ۱۲ - انکار لقاى پروردگار از سوى کافران، باعث نمى شود که آنان در پیشگاه خدا حاضر نشوند، بلکه به اجبار به سوى خدا باز خواهند گشت. «بل هم بلقاء ربّهم کفرون ... ثمّ إلى ربّکم ترجعون»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۳ - «و سئل الصادق(ع) ...عن قول اللّه عزّوجلّ «قل یتوفّاکم ملک الموت الذى وکّل بکم» ...و قد تموت فى الساعة الواحدة فى جمیع الآفاق ما لایحصیه إلاّ اللّه عزّوجلّ فکیف هذا؟ فقال: «إنّ اللّه تبارک و تعالى، جعل لملک الموت أعواناً من الملائکة یقبضون الأرواح... و یتوفّاهم ملک الموت من الملائکة...; [منبع: من لایحضره الفقیه، ج ۱، ص ۸۲، ح ۲۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۲۲۳، ح ۱۳.] از امام صادق(ع) ...درباره این سخن خداى عزّوجلّ «قل یتوفّاکم ملک الموت الذى وکّل بکم» پرسش شد... در آنِ واحد در اطراف عالم تعداد زیادى که فقط خدا عدد آنها را مى داند مى میرند، این چگونه [ممکن] است؟ حضرت فرمود: «خداوند تبارک و تعالى براى ملک الموت دستیارانى را از ملائکه قرار داده که قبض ارواح مى کنند...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
  • حضور ملکالموت هنگام احتضار، برای قبض ارواح
  • قبض روح انسان هنگام مرگ به وسیله فرشتگان+۱ آیه
  • انسان، موجودی ماندگار پس از مرگ+۱ آیه
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی بازگشت انسانها به سوی او، پس از زندگی دنیا
  • بازگشت روح به سوی خداوند، در قیامت+۲ آیه
  • بقای روح ادمی، در عالم پس از مرگ+۸ آیه
  • روح، امری مجرّد از مادّه و مستقلّ از بدن و باقی پس از مرگ+۹ آیه
  • روح انسان، تمام حقیقت وی+۸ آیه
  • جدایی روح از بدن، هنگام مرگ+۸ آیه
  • قبض روح ادمی به هنگام مرگ، به دست ملک الموت
  • عزراییل، فرشته ای ویژه، برای قبض روح انسانها
  • گرفتن جانها از سوی عزراییل، تحت تدبیر و اراده خداوند
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور پاسخگویی به شبهههای مردم، در چگونگی زنده شدن مردگان
  • جدا شدن روح از بدن، حقیقت مرگ+۲ آیه
  • گرفته شدن جان انسانها و مرگ انان به وسیله فرشته مرگ (عزراییل)
  • گرفته شدن جان کافران و مرگ انان به وسیله ملایکه+۳ آیه
  • ایجاد شبهه در امر معاد و استبعاد ان از سوی منکران رستاخیز، معلول غفلت از قدرت نامحدود خدا+۱ آیه
  • بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۲ آیه
  • حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۲ آیه
  • فرشته مرگ و قبض روح، تحت تدبیر الهی
  • سلطه فرشته مرگ بر انسان، امری گریزناپذیر
  • وجود فرشتهای ویژه، برای قبض روح
  • گرفته شدن جان ادمی به صورت کامل، از سوی فرشتگان+۳ آیه
واژه‌ها