سوره شرح(الشرح)، آیه ۳ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
«أَنقَضَ»: سنگینی کرده بود. گرانبار ساخته بود. مَجازاً شکستن پشت معنی میدهد.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - تحمّل سنگینى رسالت، بدون امدادهاى الهى، براى پیامبر(ص) سخت و کمرشکن بود. «الذى أنقض ظهرک»
«نَقض» (به فتح «نون») نقطه مقابل ابرام (استحکام) و به معناى از هم گسستن بندهاى ساختمان، یا ریسمان و یا گره ها است. از صدایى که هم زمان با از هم گسیختگى چیزى به وجود مى آید، به «انتقاض» تعبیر مى شود. [ازاین رو] به صداى مفصل ها «نقیض» مى گویند (مفردات). «نِقض» (به کسر «نون») به معناى شترى است که رنج سفر آن را لاغر کرده باشد (العین). جمله «الذى أنقض ظهرک»، یا به این معنا است که پشت تو را سنگین کرد تا آن را «لاغر» ساخت و یا این که آن را سنگین کرد، تا صداى شکستن و از هم گسستن آن به گوش رسید. (قاموس)
۲ - پیامبر(ص)، در انجام دادن مسؤولیت هاى سنگین رسالت خویش، حد نهایى طاقت خویش را به کار گرفت. «الذى أنقض ظهرک»
۳ - تلاش طاقت فرساى پیامبر(ص)، در انجام دادن رسالت هاى الهى، آن حضرت را بى رمق ساخته، توان او را به تحلیل برده بود. «الذى أنقض ظهرک»
۴ - مهجور ماندن پیامبر(ص) و رسالت هاى او در بین مردم، تاب و توان را از آن حضرت ربوده بود. «الذى أنقض ظهرک»
برداشت یاد شده، ناظر به این احتمال است که مراد از «وزر» (در آیه قبل)، نقطه مقابل رفعت ذکر (در آیه بعد) باشد.
۵ - آداب و رسوم عصر جاهلى براى پیامبر(ص)، کوبنده، آزاردهنده و کمرشکن بود. «الذى أنقض ظهرک»
در آیه قبل، براى «وزر»، مصادیقى احتمالى ذکر شد که از جمله آنها، آداب و رسوم دوران جاهلیت بود. این احتمالات، گرچه شاهدى قوى ندارد; ولى ممکن است هدف از مطلق آوردن کلمه «وزر»، تعمیم آن به تمام مصادیق احتمالى باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
محمد و رسوم جاهلیتسختی رسالت محمدسختی رسوم جاهلیتمردم صدر اسلام و محمداهمیت امدادهای خدااستقامت محمدمشکلات محمداذیت محمدتاریخ محمدفضایل محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۶)
- تضمین ثواب تحمّل سختیها، در برابر تکالیف دینی+۵ آیه
- برداشته شدن سنگینی از پشت پیامبر(صلی الله علیه واله)، کنایه از موفقیّت ایشان در اجرای رسالت+۱ آیه
- رسالت محمّد(صلی الله علیه واله)، توام با سختیها و مشکلات فراوان+۶ آیه
- تحمّل رسالت برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، بدون امداد الهی، امری دشوار+۳ آیه
- شرح صدر پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خدا، برطرف کننده سختیها و مشکلات رسالت ان حضرت+۲ آیه
- تحمّل سنگینی رسالت، بدون امدادهای الهی برای پیامبر(صلی الله علیه واله)، سخت و کمرشکن+۲ آیه
- رفع برخی سختیها از محمّد(صلی الله علیه واله)، نعمتی قابل یاداوری+۳ آیه
- سؤال تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) درباره نعمتهای اعطایی به وی+۴ آیه
- شرح صدر رهبران دینی، مایه اسانی امور سخت و تکالیف بر انان+۷ آیه
- وعده پاداش به محمّد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند، در برابر تحمّل سختیهای تکالیف الهی+۳ آیه
- تاب نیاوردن شانههای پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر مشکلات+۱ آیه
- خداوند، رفعکننده مشکلات پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله توام با سختیها و مشکلات فراوان+۱ آیه
- تحمّل رسالت برای پیامبر صلی الله علیه و اله، بدون امداد و الطاف الهی، کاری سخت و دشوار بر ان حضرت+۱ آیه
- خداوند، برطرف کننده سختیهای وظایف مربوط به رسالت، از پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- برداشته شدن بار سنگین گناه و اعطای مقام عصمت، از نعمتهای خدا به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه