سوره شرح(الشرح)، آیه ۸ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۶
معنی کلمات و عبارات
«إرْغَبْ»: رغبت کن. علاقهمند شو (نگا: قلم / ).
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - حاجت خواستن از خداوند و تضرّع به درگاه او، تکلیف و توصیه اى الهى به رسول اکرم(ص) «و إلى ربّک فارغب»
«رغب إلیه»; یعنى، در دعا خالصانه کوشید و یا اظهار فروتنى کرد و حاجت خواست. (برگرفته از قاموس)
۲ - توجّه به ربوبیت خداوند، برانگیزاننده انسان به ابتهال و تضرّع به درگاه او است. «و إلى ربّک فارغب»
قید «إلى ربّک» متعلق به «ارغب» است. تقدیم آن و آوردن حرف «فاء» پس از آن، بیانگر نقش ربوبیت خداوند، در لزوم توجّه به او است.
۳ - رغبت و اشتیاق شدید، باید تنها به سوى خداوند و جلوه هاى ربوبیت او باشد. «و إلى ربّک فارغب»
تقدیم «إلى ربّک»، بر متعلق آن، بر حصر دلالت دارد. در «مفردات راغب» آمده است: جمله «رغب فیه و إلیه» [درباره هر چیز]، مفید حریص بودن بر آن است و «رغبة»، به معناى گستردگى اراده و خواستن است.
۴ - رغبت و اشتیاق به خداوند، شایسته بذل هرگونه تلاش در راه رسیدن به آن «فانصب . و إلى ربّک فارغب»
۵ - ابتهال و تضرّع پیامبر(ص) به درگاه خداوند، پاسخى به نعمت هاى ویژه او به آن حضرت بود. «ألم نشرح ... و وضعنا ... و رفعنا ... و إلى ربّک فارغب»
۶ - بهره مندان از نعمت هاى الهى، باید تنها به درگاه خداوند دعا کرده، حاجت هاى خویش را از او طلب کنند. «ألم نشرح ... و وضعنا ... و رفعنا ... و إلى ربّک فارغب»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت جهت دهی به علایقتضرع محمدتوصیه به تضرعسپاسگزاری محمدعلاقه به ربوبیت خداعلاقه به خدااهمیت علاقه به خداتوصیه به دعامشمولان نعمتهای خداذکر ربوبیت خدازمینه دعامشمولان نعمتشکر نعمتآداب دعاآثار ذکرتکلیف محمدعوامل انگیزشتوصیه های خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
- استحباب دعا، پس از نماز (تعقیبات)+۱ آیه
- استحباب دعا، پس از فراغ از عبادات+۱ آیه
- وجوب توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی خداوند+۴ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی امیدواری به او+۱ آیه
- توفیق شرح صدر، مقتضای ربوبیّت خدا+۴ آیه
- توجه به ربوبیّت خدا، سبب اشتیاق و امیدواری انسان به او+۱ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۳ آیه
- تلاش برای دعا پس از نماز، مورد توصیه خداوند به پیامبرش(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- دعوت مردم به دعا و نیایش، از سوی خداوند+۶ آیه
- سختیها و شداید، زمینه ساز روی اوردن انسان به خداوند+۱ آیه
- یاد خدا، نشانه شرح صدر و نرمی دل+۶ آیه
- تلاش برای عبادت و دعا، تکلیفی برعهده بهره مندان از نعمت+۲ آیه
- وجوب پرستش خدای یگانه و پرهیز از پرستش غیر او+۴ آیه
- لزوم به زحمت انداختن خویش، در اوقات فراغت، برای عبادت و دعا+۱ آیه
- به زحمت افکندن خویش برای دعا پس از فراغت از کار، فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- وعده پاداش به محمّد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند، در برابر تحمّل سختیهای تکالیف الهی+۳ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۲ آیه
- «ارغَب»
- خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور به عبادت پس از فراغت از امور دنیوی+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت خدا، پس از فراغت از جهاد با دشمنان+۱ آیه
- بهره بردن از ساعات فراغت و به زحمت افکندن خویش در ان فرصتها برای دعا، فرمان خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت، پس از فراغت از امور دنیایی+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت خدا، پس از فراغت از جهاد+۱ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله مامور کارهای مورد رغبت خداوند، بعد از فارغ شدن از فرایض+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور تضرّع به درگاه الهی
- اعطای شرح صدر به پیامبر صلی الله علیه و اله از ناحیه خداوند، مقتضی تلاش حضرت در عبادت و بندگی او+۲ آیه
- شکر پیامبر صلی الله علیه و اله به درگاه الهی، با ابتهال و تضرّع و راز و نیاز، مورد توصیه خداوند به ان حضرت+۱ آیه
- استحباب دعا و تعقیب، پس از نماز+۱ آیه
- وجوب عقیده به توحید و اخلاص، در عبادت و بندگی+۴ آیه