سوره قلم(القلم)، آیه ۲ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۴
معنی کلمات و عبارات
«بِنِعْمَةِ»: در سایه نعمت. به لطف (نگا: طور / ). «بِمَجْنُونٍ»: حرف باء زائد و برای تأکید نفی است. این آیه ردّ یاوهسرائیهای کافران و مشرکان است که مظهر عقل و درایت، و منبع نور و هدایت، و صفوت آدمیان و تَتِمّه دَور زمان را دیوانه مینامیدند (نگا: حجر / قلم / ).
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مصون از هر گونه جنون و دیوانگى «ما أنت ... بمجنون»
۲ - نعمت هاى اعطا شده خداوند به پیامبر(ص)، سبب مصونیت آن حضرت از هرگونه جنون و دیوانگى «ما أنت بنعمة ربّک بمجنون»
۳ - برخوردارى پیامبر(ص)، از نعمت نبوت و عقل «ما أنت بنعمة ربّک بمجنون»
واژه «جنون»، قرینه است بر این که نعمت اعطایى به پیامبر(ص) «عقل» است و برخى از مفسران آن را نعمت «نبوت» دانسته اند; چنان که در آیه ۱۶۴ سوره «آل عمران» بدان اشاره شده است: «لقد منّ اللّه على المؤمنین إذ بعث فیهم رسولاً من أنفسهم...».
۴ - پیامبر(ص)، تحت تربیت خداوند و مورد عنایت و لطف ویژه او «بنعمة ربّک»
۵ - لطف و عنایت خداوند، سبب مصونیت انسان از جنون و هرگونه اندیشه نادرست و دور از عقل و خرد «ما أنت بنعمة ربّک بمجنون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۳۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۵۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۴ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۴ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۱۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
مصونیت از جنونمنشأ مصونیت از جنونمنشأ مصونیت از گمراهیمنشأ مصونیت محمدنعمت عقلنعمتهای محمدنعمت نبوتمصونیت محمدمربی محمدآثار لطف خدافضایل محمدمشمولان لطف خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۴)
- نسبت جنون به پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) از افتراهای مشرکان مکّه به حضرت+۲ آیه
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱ آیه
- تهمت جنون به محمّد(صلی الله علیه واله)، از سوی کافران عصر وی+۱۱ آیه
- پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، مبرّا و منزّه از جنون+۱۱ آیه
- لطف و نعمت الهی، مقتضی مصونیّت پیامبر(صلی الله علیه واله)از بیماری جنون+۱ آیه
- برخورداری انسان از نعمتها، اقتضای ربوبیّت خدا+۱ آیه
- حمایتهای خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب تقویت روحیّه پیامبر(صلی الله علیه واله) در برابر کافران+۲ آیه
- تهمت جنون به پیامبر(صلی الله علیه واله) باعث گمراهی+۲ آیه
- قسم خداوند به قلم و ابزار نوشتن، برای تنزیه پیامبر(صلی الله علیه واله) از جنون، به واسطه نعمت و لطف پروردگار بر ان حضرت+۱ آیه
- سوگند خداوند به کتابها و نوشته ها، برای تنزیه پیامبر(صلی الله علیه واله) از جنون+۱ آیه
- قسم خداوند به ماهی، برای تنزیه پیامبر(صلی الله علیه واله) از جنون+۱ آیه
- قلم ابزاری شناخته شده در صدر اسلام+۳ آیه
- قسم خداوند به قلم به منظور اعلام مجنون نبودن پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- نسبت جنون به پیامبر صلی الله علیه و اله، از اتّهامات مشرکان به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱۰ آیه
- دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله با ردّ اتّهام جنون از ان حضرت+۹ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۱ آیه
- نهی خدا، از اطاعت مکذّبان محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- نعمت الهی، مقتضی حفظ پیامبر صلی الله علیه و اله از مرض جنون
- دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر اتّهام جنون به ان حضرت، از ناحیه مشرکان+۱۴ آیه
- منزّه بودن پیامبر صلی الله علیه و اله از هرگونه جنون و دیوانگی+۸ آیه
- لطف و نعمت الهی، مقتضی مصونیّت پیامبر صلی الله علیه و اله از بیماری جنون
- محمّد صلی الله علیه و اله، برخوردار از عقل، قدرت، کمال و استقامت
- برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله، از کرامت طبع و بزرگواری+۱ آیه
- منزّه بودن محمّد صلی الله علیه و اله، از هرگونه جنون و دیوانگی+۱۰ آیه
- حسن خلق والای پیامبر صلی الله علیه و اله، واکنش ان حضرت در برابر تهمتها و افتراهای مخالفان+۱ آیه
- لطف و نعمت الهی، مقتضی مصونیّت پیامبر صلی الله علیه و اله از بیماری جنون+۱ آیه
- دیوانه خواندن پیامبر صلی الله علیه و اله از جانب کافران، به انگیزه مبارزه با وی+۱۰ آیه
- متّهم شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به جنون از سوی مشرکان+۷ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مشمول امتنان الهی، به سبب مصونیّت از جنون+۱ آیه
- تنزیه پیامبر صلی الله علیه و اله و سالم دانستن وی از بیماری جنون، از جانب خداوند+۹ آیه
- سلامت پیامبر صلی الله علیه و اله از مرض جنون، نعمتی الهی بر ان حضرت+۱ آیه
- نبوّت پیامبران، از نعمتهای گرانسنگ و شایسته یاداوری+۲ آیه
- برخورداری پیامبر صلی الله علیه و اله از نعمت عقل، و مبرّا بودن او از جنون، نعمتی الهی