آیه ۵۱ سوره قلم

سوره قلم(القلم)، آیه ۵۱ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۶

معروف به: و ان یکاد

کافران هنگام شنیدن قرآن نزدیک بود پیامبر را با نگاه‌هایشان چشم بزنند و او را دیوانه خواندند.

وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ

نزدیک است کافران هنگامی که آیات قرآن را می‌شنوند با چشم‌زخم خود تو را از بین ببرند، و می‌گویند: «او دیوانه است!»

معنی کلمات و عبارات
«لَیُزْلِقُونَکَ»: این که تو را نقش زمین سازند و نابودت کنند. تو را از زمین بردارند. حرف (لَ) برای تأکید نزدیکی ایشان به اقدام هلاک کردن و نابود کردن است. در میان عربها کنایه از شدّت کینه‌توزی و دشمنانگی است. «الذِّکْرَ»: قرآن.
نزول

سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

شأن نزول: شأن نزول آیات ۵۱ و ۵۲

کلبى گوید: کفار خواستند رسول خدا صلی الله علیه و آله را به وسیله چشم زخم آسیب رسانند لذا قومى از قریش آمدند و در مقابل او ایستادند و گفتند: ما مثل این مرد از حیث فصاحت و بلاغت و هم از لحاظ اظهار بینه و دلائل کسى را ندیده ایم و اینان قوم بنى‌اسد بودند که معروف به بدچشمى شده بودند و به هر چیزى اگر چشم مى انداختند و از آن تعریف زیاد می‌کردند به آن آسیبى می‌رسید لذا به یکى از آن‌ها گفته بودند از تو می‌خواهیم که به محمد چشم‌زخم بزنى. این مرد چنین کرد و چشم خود را به پیامبر افکند و شروع به تعریف و توصیف رسول خدا صلی الله علیه و آله نمود و سخت، چشم خود را به پیامبر دوخت در حالتى که رسول خدا صلی الله علیه و آله به قرائت قرآن مشغول بود و این نگاه و نظاره قریب یک ساعت به طول انجامید و پیش خود تصور می‌کرد که چشم او تأثیرى در رسول خدا صلی الله علیه و آله خواهد نمود سپس این آیات به رسول خدا صلی الله علیه و آله نازل شد.

تفسیر روض الجنان یا روح الجنان.

در آن زمان چه می‌گذشت (۵ رویداد)
نکات آیه
۱ - نگاه کافران به پیامبر(ص)، نگاهى خشم آلود و کینه توزانه بود. «و إن یکاد الذین کفروا لیزلقونک بأبصرهم» «زَلَق» (مرادف «ذلل») به معناى لغزیدن و سقوط کردن است و عبارت «لیزلقونک بأبصارهم» کنایه از این است که کافران، با نگاه خشم گینانه و کینه توزانه، به پیامبر(ص) مى نگریستند; مانند آن که گفته مى شود: فلان کس آن چنان به من نگاه مى کند، که گویا مى خواهد مرا با نگاهش بخورد و یا بکشد; یعنى، اگر براى او ممکن باشد که با نگاهش مرا بخورد و یا بکشد، چنین خواهد کرد. ۲ - تلاوت آیات قرآن از سوى پیامبر(ص)، خشم و کینه کافران را به شدت برمى انگیخت. «و إن یکاد الذین کفروا لیزلقونک بأبصرهم لمّا سمعوا الذکر» ۳ - کافران، در آرزوى نابودى و شکست پیامبر(ص) به سر مى بردند. «الذین کفروا لیزلقونک بأبصرهم لمّا سمعوا الذکر» ۴ - قرآن، مایه تذکر و بیدارى انسان ها است. «الذکر» مقصود از «ذکر»، قرآن است و نام گذارى قرآن به آن، مفید مطلب یاد شده است. ۵ - اتهام جنون به پیامبر(ص)، به هنگام شنیدن قرآن از سوى کافران «لمّا سمعوا الذکر و یقولون إنّه لمجنون» ۶ - کافران، ناتوان از رویارویى با قرآن و مبارزه با تعالیم آن «لمّا سمعوا الذکر و یقولون إنّه لمجنون» کافران، به هنگام شنیدن آیات قرآن به جاى مبارزه با آن و یا نقد و رد تعالیم آن، به متهم ساختن آورنده آن (پیامبراسلام) روى آوردند. از این نکته مى توان به مطلب یاد شده پى برد. ۷ - ترور شخصیت (همچون پیامبر(ص))، از ترفندهاى کافران براى مبارزه با تعالیم اسلام و قرآن «لمّا سمعوا الذکر و یقولون إنّه لمجنون» این که کافران، به جاى مبارزه با تعالیم قرآن، پیامبر(ص) را متهم به جنون کردند; بیانگر این نکته است که آنان درصدد بودند با این کار، به هدف خود (نابودى دین) نائل شوند. ۸ - کافران، قرآن را نشانه جنون پیامبر(ص) مى دانستند. «لمّا سمعوا الذکر و یقولون إنّه لمجنون»
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۸)
  • کفر، از موانع تاثیر تلاوت ایات قران بر انسان+۸ آیه
  • تلاوت ایات قران برای کافران از سوی پیامبر(صلی الله علیه واله)، برانگیزنده خشم انان+۱ آیه
  • برخورد انکارامیز کافران، پس از تلاوت ایات خدا و قران برای انان+۶ آیه
  • تهمت جنون به محمّد(صلی الله علیه واله)، از سوی کافران عصر وی+۱۰ آیه
  • پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)، مبرّا و منزّه از جنون+۱۰ آیه
  • حقانیّت و امکان چشم زخم+۱ آیه
  • کافران، در تلاش برای چشم زخم زدنِ پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان
  • قوّه شنوایی، وسیله ای برای شناخت ایات و حقایق الهی
  • قران، مایه پند و عبرت+۱ آیه
  • نگاه غضب الود و کینه توزانه کافران به محمّد(صلی الله علیه واله)
  • ذکر، از نامهای قران+۲ آیه
  • کفرورزی، از موانع تاثیر تلاوت ایات خدا بر انسان+۸ آیه
  • کافران در تلاش چشم زخم زدن به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • عجز و ناتوانی کافران، از مقابله با پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • کافران، در تلاش برای چشمزخم زدن به پیامبر صلی الله علیه و اله، پس از شنیدن (ایات) قران
  • پیامبراکرم صلی الله علیه و اله در معرض چشمزخم کافران، به سبب بیان فصیح و تلاوت قران
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند
  • دشمنان پیامبراکرم، در ارزوی مرگ ان حضرت+۲ آیه
  • دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر اتّهام جنون به ان حضرت، از ناحیه مشرکان+۱۱ آیه
  • منزّه بودن پیامبر صلی الله علیه و اله از هرگونه جنون و دیوانگی+۹ آیه
  • منزّه بودن محمّد صلی الله علیه و اله، از هرگونه جنون و دیوانگی+۱۰ آیه
  • متّهم شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به جنون از سوی کافران مکّه+۳ آیه
  • کافران، مترصّد چشم زخم زدن به محمّد صلی الله علیه و اله، هنگام شنیدن ایات قران، برای از بین بردن ان حضرت
  • نگاه کافران به پیامبر صلی الله علیه و اله، خشمالود و کینهتوزانه
  • دیوانه خواندن پیامبر صلی الله علیه و اله از جانب کافران، به انگیزه مبارزه با وی+۱۰ آیه
  • نگاه کافران به پیامبر صلی الله علیه و اله، خشمالود و کینهتوزانه
  • تصمیم کافران، مبنی بر صدمه زدن به پیامبر صلی الله علیه و اله با نگاه مخصوص و چشمزخم
واژه‌ها