سوره قمر(القمر)، آیه ۹ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۹
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَ قَالُوا مَجْنُونٌ وَ ازْدُجِرَ
پیش از آنها قوم نوح تکذیب کردند، (آری) بنده ما (نوح) را تکذیب کرده و گفتند: «او دیوانه است!» و (با انواع آزارها از ادامه رسالتش) بازداشته شد.
معنی کلمات و عبارات
«أُزْدُجِرَ»: رانده شده است. یعنی به عقیده سست کفار، نوح (ع) چون دیوانه است، عقلاء او را از میان خود راندهاند (نگا: التفسیر القرآنی للقرآن) یا جنیان و پریان بدو آسیب رساندهاند و از جامعه انسانیش راندهاند (نگا: روحالبیان). یا این که: (وَازْدُجِرَ) جمله مستأنفهای بوده و معنی چنین است: کافران نوح را از تبلیغ رسالت منع کردند و بازش داشتند و او هم چارهای نداشت جز این که بجای تبلیغ به نجاری پردازد (نگا: هود / و و ). اغلب تفاسیر بر عقیده دوم هستند.
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - قوم نوح، نمونه اى عبرت انگیز از اقوام تکذیب کننده وحى و رسالت در طول تاریخ «من الأنباء ما فیه مزدجر ... کذّبت قبلهم قوم نوح»
با توجه به ارتباط این آیه با آیه «من أنباء ما فیه مزدجر»، استفاده مى شود که بیان کفر قوم نوح، از جمله اخبار هشداردهنده قرآن است.
۲ - تکذیب پیامبران از سوى امت هاى حق ستیز، داراى دیرینه در تاریخ; و نه پدیده اى نو و مخصوص کافران عصربعثت «کذّبت قبلهم قوم نوح»
۳ - دلجویى خداوند از پیامبر(ص) در قبال کفر و حق ستیزى دشمنان «کذّبت قبلهم قوم نوح»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که ضمیر «قبلهم» به کافران عصر پیامبر بازمى گردد و در آیات پیشین نیز افعال «إن یروا...» و «کذّبوا» و «اتّبعوا» نظر به ایشان دارد.
۴ - مطالعه تاریخ امت ها و پیامبران گذشته، مایه صبر و مقاومت مبلغان الهى در برابر دشمنان دین «کذّبت قبلهم قوم نوح فکذّبوا عبدنا»
۵ - مقام عبودیت و بندگى خداوند، از اوصاف عالى حضرت نوح(ع) «فکذّبوا عبدنا»
وصف «عبدنا» در مقام یادکرد از تلاش هاى نوح(ع)، بیانگر مطلب یاد شده است.
۶ - مقام عبودیت و بندگى خداوند، مقامى بس مهم و والا براى انسان «قوم نوح فکذّبوا عبدنا»
۷ - ناباورى قوم نوح، نسبت به معاد و قیامت، زمینه موضع گیرى خصمانه آنان در قبال نوح(ع) «کذّبت قبلهم قوم نوح فکذّبوا عبدنا»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که مراد از «کذّبت» - به قرینه آیات پیشین - تکذیب قیامت باشد. که در این صورت «فاى تفریع» در «فکذّبوا عبدنا» مى رساند که تکذیب پیامبران، ریشه در تکذیب معاد دارد.
۸ - خصومت با بندگان شایسته خداوند، دشمنى با خدا است. «فکذّبوا عبدنا»
آمدن وصف «عبدنا» به جاى اسم نوح(ع)، اشاره به این است که موضع نوح(ع)، موضع عبودیت در برابر خدا بوده و «عبد» آنچه دارد از آنِ مالک او است. بنابراین دشمنان آن حضرت در حقیقت، خداوند را مورد دشمنى قرار داده بودند.
۹ - قوم نوح، آن حضرت را به جنون و آسیب دیدگى از سوى جن متهم مى کردند. «و قالوا مجنون و ازدجر»
مفسران، عبارت «و ازدجر» را به معناى «ازدجره الجنّ» (جن ایشان را آزار رسانده است) گرفته اند.
۱۰ - اعتقاد قوم نوح، به وجود جن یا عوامل مرموز و مؤثر بر روح بشر «و قالوا مجنون و ازدجر»
در صورتى که «و ازدجر» به معناى «تأثیرپذیرى از عوامل مرموز» باشد، به دست مى آید که قوم نوح، با همه پیشینه تاریخى خویش، به وجود جن معتقد بودند و یا دیوانگى را معلول سلطه عوامل مرموز بر روح انسان مى پنداشتند.
۱۱ - طرد شدن نوح پیامبر(ع)، از سوى قومش، با دشنام و اتهام «و قالوا مجنون و ازدجر»
برداشت یاد شده بر این احتمال است که «و ازدجر» به معناى «و ازدجره قومه» باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار تکذیبگری قوم نوحآثار دشمنی با بندگان خداتهمت به نوحتهمت جن زدگی به نوحتکذیبگری کافران صدر اسلامدشنام به نوحزمینه دشمنی با نوحزمینه دشمنی قوم نوحطرد نوحعقیده به جنکفر دشمنان محمدتهمت جنون به نوححق ستیزی دشمنان محمدزمینه صبر مبلغانتهمتهای قوم نوحعبرت از فرجام قوم نوحروش برخورد قوم نوحعبودیت نوحدشمنی با خدامکذبان وحیمکذبان نبوتتکذیبگری اقوام پیشینعقیده قوم نوحتکذیبگری قوم نوحاهمیت عبودیتمقامات نوحتکذیب انبیافواید تاریخآثار تکذیب قیامتآثار تکذیب معادتاریخ قوم نوحتاریخ اقوام پیشینقصه نوحتاریخ انبیادلداری به محمدعوامل عبرت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۲)
- استغاثه و یاریطلبی نوح(علیه السلام) از خداوند، در برابر قوم منکر خویش و اجابت ان از سوی خداوند+۵ آیه
- نسبت ناروای جنون به نوح(علیه السلام) از سوی اشراف کافر قوم وی
- کمک خداوند به نوح(علیه السلام) پس از امدادخواهی او+۴ آیه
- یاری الهی به نوح(علیه السلام) در مقابل قوم کافرش+۴ آیه
- انذارشدن قوم نوح به وسیله ان حضرت پیش از گرفتارشدن به عذاب نابودکننده+۹ آیه
- تکذیب و تهمت جنون به نوح(علیه السلام)، از عوامل نزول باران هلاککننده بر قوم نوح+۲ آیه
- نوح(علیه السلام)، تحت تربیت ویژه خداوند+۴ آیه
- نسبت ناروای جنون به نوح(علیه السلام) از سوی اشراف کافر قوم وی، توطیهای جهت تخریب شخصیّت وی+۳ آیه
- نوح(علیه السلام)، تقاضامند انتقامگیری خدا، از تکذیبگران قومش+۱ آیه
- قوم نوح، تکذیبکننده رسالت ان حضرت+۷ آیه
- درخواست نوح(علیه السلام) از خداوند، مبنی بر پیروزی خویش و انتقام از قومش، پیامد تکذیب رسالت وی از سوی انان+۶ آیه
- تکذیب نوح(علیه السلام) از سوی قومش، موجب هلاکت و نابودی انان در دنیا+۸ آیه
- نسبت جنون به نوح(علیه السلام)، از سوی اشراف کافر قوم او+۳ آیه
- روان شدن چشمهها با قدرت خداوند و امیخته شدن ان با باران شدید، عامل پدید امدن توفان نوح(علیه السلام)+۲ آیه
- کشتی نوح(علیه السلام)، ساخته شده از تختههای چوبی+۲ آیه
- حرمت افترا به نوح(علیه السلام)+۴ آیه
- استفاده نوح(علیه السلام) از کشتی، برای حمل و نقل همراهان خویش+۷ آیه
- دعای نوح(علیه السلام) برای جلب امداد الهی، در برابر تکذیبگران کافر+۴ آیه
- شکست و ناکامی نوح(علیه السلام) در اجرای رسالت، زمینه دعا برای امداد و پیروزی+۱ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان سرگذشت پیامبران
- سختی و مصیبت، سبب استغاثه به درگاه خدا+۲ آیه
- دعای نوح(علیه السلام) به درگاه الهی، پس از گرفتاری به سختیها+۱ آیه
- توفان نوح، نجات ان حضرت و کیفر کافران قومش، از ایات خدا و مورد پرسش او برای تشویق ادمیان به عبرت اموزی+۵ آیه
- انذار و هلاکت مکذّبان قوم نوح، مورد سؤال تعجّب برانگیز و شایسته عبرت اموزی+۶ آیه
- توفان نوح و ثبت ان در تاریخ، مورد پرسش خدا برای تشویق ادمیان به عبرت اموزی+۵ آیه
- انذار و هلاکت مکذّبان قوم نوح، مورد سؤال تعجّب برانگیز خدا و شایسته عبرت اموزی+۷ آیه
- عبرت ناپذیری قوم عاد، از سرگذشت هلاکت قوم نوح+۱ آیه
- تکذیب و تهمت جنون به نوح(علیه السلام) از عوامل فرو فرستادن باران هلاک کننده بر قوم نوح+۲ آیه
- جوشش ابهایی سیل اسا، نمونه ای از عذابهای خداوند بر قوم نوح+۵ آیه
- اسانی قران در بیان و نقل داستانها و واقعیّتهای تاریخی، دارای تاثیری فزونتر در خاطره توده ها+۷ آیه
- قران، بیان کننده سرگذشت قوم تکذیبگر نوح، در قالبی اسان برای پندگیری ادمیان
- دعای نوح(علیه السلام) در پیشگاه خداوند، برای انتقام از قومش، در پی تکذیب و عصیان انان+۴ آیه
- اتّهامها و نسبتهای ناروا به نوح(علیه السلام) از جانب قوم ان حضرت، برای بازداشته شدن وی از دعوت به توحید
- افترا بستن به نوح(علیه السلام) و نفی نبوّت وی، از سوی اشراف قومش+۳ آیه
- نسبت ناروای جنون به نوح(علیه السلام) و اسیب دیدگی وی از جنّ، از افتراهای کافران قوم ان حضرت+۳ آیه
- قوم نوح تکذیب کننده رسالت ان حضرت+۷ آیه
- تکذیب نوح(علیه السلام) از سوی قومش، موجب به هلاکت و نابودی انان در دنیا+۸ آیه
- تکذیب رسالت نوح(علیه السلام)، موجب درخواست ان حضرت از خداوند منبی بر پیروزی خویش و انتقام از قومش+۷ آیه
- شگفت انگیز بودن عذاب قوم نوح، از دیدگاه خداوند+۱ آیه
- اعتقاد قوم نوح به وجود جنّ یا عوامل مرموز و مؤثّر بر روح بشر+۳ آیه
- عذاب و هلاکت قوم نوح، با غرق شدن در اب+۱۲ آیه
- پیوستن ابهای اسمان و زمین به یکدیگر، برای تحقّق ساختن اراده الهی، علیه قوم نوح، به منظور هلاکت و عذاب کافران قوم نوح با غرق در اب+۴ آیه
- تکذیب نوح(علیه السلام) از جانب قوم وی، موجب به هلاکت رسیدن انان با غرق شدن در اب و طوفان+۹ آیه
- کفر قوم نوح، عامل به هلاکت رسیدن انان با غرق شدن در اب+۱۱ آیه
- نابودی قوم نوح با طغیان اب و غرق شدن انان در اب با فرمان خداوند+۶ آیه
- غلبه همه جانبه قوم نوح بر ان حضرت و بسته شدن همه راههای هدایت بر روی انان+۱ آیه
- کفر و عدم ایمان اکثریّت قوم نوح+۳ آیه
- نجاری نوح(علیه السلام) با ساخت کشتی، از تخته های چوب و میخهای چوبی+۱ آیه
- نوح(علیه السلام)، مورد تکریم و احترام خداوند
- کشتی، دارای سابقه طولانی، در تاریخ بشر+۶ آیه
- حرکت کشتی نوح، تحت نظارت و با کمک خدا+۲ آیه
- حرکت کشتی نوح در توفان به وجود امده، از ایه ها و نشانه های خداوند+۴ آیه
- قوم نوح، از مصادیق کفرپیشگان+۵ آیه
- دلداری خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله، در قبال کفر و حقستیزی دشمنان، با بیان سرگذشت قوم نوح+۲ آیه
- دلداری خداوند به محمّد صلی الله علیه و اله، در قبال کفر و حقستیزی دشمنان، با بیان سرگذشت قوم نوح+۲ آیه
- غرق قوم نوح و نجات مؤمنان، موعظهای برای مسلمانان+۶ آیه
- نوح علیه السلام، برخوردار از نعمت نبوّت+۱ آیه
- رسالت و نبوت، از نعمتهای الهی برای مردم+۱ آیه
- هلاکت و عذاب قوم نوح بر اثر نفرین و دعای نوح علیه السلام+۶ آیه
- تکذیب نوح علیه السلام از سوی قوم وی زمینه گرفتاری انها به نفرین ان حضرت+۳ آیه
- اجابت دعا و نفرین نوح علیه السلام، علیه قوم تکذیبگر خویش+۴ آیه
- استغاثه نوح علیه السلام از خداوند، در برابر قوم منکر خویش و اجابت ان از سوی خداوند+۵ آیه
- نسبت جنون به نوح علیه السلام از جانب اشراف کافر قوم وی+۲ آیه
- امداد خداوند به نوح علیه السلام پس از استمداد او+۳ آیه
- تضرّع نوح علیه السلام به درگاه پروردگار، برای استمداد از او در برابر قوم حقناپذیر خویش+۱ آیه
- تکذیب نوح علیه السلام، از سوی قومش+۵ آیه
- دعای نوح علیه السلام برای پیروزی بر قوم تکذیبگر خویش+۵ آیه
- عبودیّت نوح علیه السلام، به درگاه خداوند+۱ آیه
- انذار و هشدار دادن به مردم، از مسیولیّتهای نوح علیه السلام+۳ آیه
- توفان فراگیر و کشتی نجات، از معجزات نوح علیه السلام+۵ آیه
- نوحه و ناله بسیار نوح علیه السلام، فلسفه نامگذاری ان حضرت به این نام (نوح)+۱۰ آیه
- نجّاری نوح علیه السلام و ساخت کشتی با تختهها و میخهای چوبی+۱ آیه