سوره کهف(الكهف)، آیه ۱ · جزء ۱۵ · صفحه ۲۹۳
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً
حمد مخصوص خدایی است که این کتاب (آسمانی) را بر بنده (برگزیده) اش نازل کرد، و هیچ گونه کژی در آن قرار نداد...
معنی کلمات و عبارات
«عِوَجاً»: کژی و کجی. انحراف. «لَمْ یَجْعَل لَّهُ عِوَجاً»: مراد این است که در قرآن ضدّ و نقیض معنوی، و اختلال و انحراف لفظی وجود ندارد.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- تنها، خداوند، شایسته و بایسته ستایش است. «الحمد للّه»
«ال»، در «الحمد» براى استغراق است «الحمد للّه»; یعنى، تمام ستایش ها از آنِ خداوند است.
۲- خداوند، سرچشمه و منشأ همه کمال ها و زیبایى ها است. «الحمد للّه»
۳- خداوند، نازل کننده قرآن بر پیامبر(ص) است. «أنزل على عبده الکتب»
۴- خداوند، به جهت نازل کردن قرآن بر پیامبر(ص) سزاوار همه ستایش ها است. «الحمد للّه الذى أنزل ... الکتب»
توصیف خداوند به «الذى أنزل...»، گویاى علّت و دلیلِ اختصاص حمدها و ستایش ها به او است.
۵- قرآن، کتابى با عظمت و در اوج زیبایى و کمال است. «الحمد للّه الذى أنزل على عبده الکتب»
«ال» در «الکتاب» براى استغراق صفات است; یعنى، تمام اوصافى که یک کتاب، در حد کامل مى تواند داشته باشد، در این کتاب متبلور است و این، حاکى از عظمت قرآن است. و چون حمد در برابر زیبایى و کمال است و در آیه بالا خداوند، به سبب نزول قرآن، تمام حمدها و ستایش ها را از آن خویش دانسته، استفاده مى شود که قرآن، در نهایت کمال و زیبایى است.
۶- پیامبراکرم(ص)، بنده خدا و مفتخَر به عبودیت او است. «أنزل على عبده الکتب»
۷- نقش عبادت و عبودیت پیامبر(ص)، در نایل شدن آن حضرت به مقام رسالت و نزول قرآن برایشان «أنزل على عبده الکتب»
وصف و یاد کردن از پیامبر(ص) به عنوان «بندى خداوند» در بیان نازل کردن قرآن بر او، مى تواند این معنا را برساند که: «بنده خدا» بودن و او را بندگى و عبادت کردن، از زمینه هاى مهم براى تحمّل رسالت و دریافت وحى است.
۸- بندگى براى خدا، از شریف ترین و عزیزترین مرتبه ها، براى انسان است. «أنزل على عبده الکتب»
استفاده از عنوان «عبد» براى معرفى پیامبر(ص)، نشان دهنده جایگاه بلند این رتبه و منزلت، در قاموسِ کمالات و فضیلت هاى انسانى است.
۹- ساحت قرآن، از هرگونه کجى و انحراف مبرّا است. «أنزل على عبده الکتب و لم یجعل له عوجًا»
«عوج» به معناى کجى و انحراف است.
۱۰- کمال و عظمت قرآن و نبود کمترین کجى و انحراف در آن، مقتضى حمد و ستایش در برابر پدیدآورنده آن است. «الحمد للّه الذى ... لم یجعل له عوجًا»
تفسیر (۶)
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عبادات محمدآثار کمال قرآنآثار عظمت قرآنزمینه نبوت محمدقرآن و انحرافزمینه نزول قرآنآثار عبودیت محمدزیبایی قرآنبندگان خداکمال قرآنمقام عبودیتعبودیت محمدمنشأ کمالمقامات انسانمنشأ زیباییزمینه حمد خدامنشأ نزول قرآنتنزیه قرآنعظمت قرآنحمد خدانزول قرآنمقامات محمدنقش خداویژگیهای قرآناختصاصات خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
- قران، کتابی معتدل و به دور از هرگونه انحراف و کژی+۱ آیه
- قران، وسیله انذار و هشدار به انسانها+۷ آیه
- قران، وسیله هشدار به مردم از عذاب شدید الهی+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) انذاردهنده مردم به وسیله قران+۸ آیه
- قران، وسیله انذار و اخطار به انسانها+۵ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به انذار مشرکان به وسیله قران+۴ آیه
- بشارتدهی، از وظایف تبلیغی پیامبر(صلی الله علیه واله)+۸ آیه
- ایمان، عامل بهرهمندی از بشارتهای الهی+۸ آیه
- انجام دادن اعمال صالح، عامل بشارت الهی+۲ آیه
- قران، کتابی جاودانه و دایمی+۲ آیه
- موظّف بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) به بشارت دادن به مؤمنان+۸ آیه
- لزوم اختصاص همه حمدها به خداوند
- استحباب حمد خدا، در شروع کارها
- اختصاص همه حمدها و ستایشها به خداوند
- اختصاص حمد به خداوند، به دلیل نزول قران بر پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
- عبودیت محمد(صلی الله علیه واله) برای خدا، سبب کسب لیاقت برای نزول قران+۴ آیه
- قران، کتابی معتدل و به دور از هر گونه افراط و تفریط+۲ آیه
- قران، کتابی قیّم و قیام کننده به مصالح انسانها+۲ آیه
- کتاب، از نام های قران+۴ آیه
- مصونیّت و منزّه بودن قران، از هر نوع کژی و انحراف
- عبودیّت محمّد(صلی الله علیه واله) برای خدا، سبب کسب لیاقت، جهت نزول قران بر وی+۴ آیه
- نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله) مقتضی حمد خداوند
- نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله) زمینه بر طرف شدن سختیها و ناراحتیها از پیامبر
- عبودیّت پیامبر(صلی الله علیه واله) زمینه نزول قران بر حضرت
- تکریم خدا از محمّد(صلی الله علیه واله)، با بنده خود خواندن وی+۶ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله انذاردهنده مردم به وسیله قران+۸ آیه
- انذار مشرکان صدر اسلام از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله، به وسیله قران+۵ آیه
- بشارتدهی به مؤمنان، از وظایف تبلیغی محمّد صلی الله علیه و اله+۸ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله از مقربان در پیشگاه خداوند+۷ آیه
- نقش عبودیّت پیامبر صلی الله علیه و اله در نایل شدن ان حضرت به مقام رسالت و نزول قران بر ایشان+۵ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او+۵ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، انذاردهنده مردم به وسیله قران+۸ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به انذار مشرکان به وسیله قران+۴ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او+۷ آیه
- عبودیّت، زمینه برخورداری ادمی از نبوّت و پیامبری
- بشارت به مؤمنان، از وظایف و واجبات بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۸ آیه