آیه ۷ سوره مائده

سوره مائده(المائدة)، آیه ۷ · جزء ۶ · صفحه ۱۰۸

وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُم بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

و به یاد آورید نعمت خدا را بر شما، و پیمانی را که با تأکید از شما گرفت، آن زمان که گفتید: «شنیدیم و اطاعت کردیم»! و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید که خدا، از آنچه درون سینه‌هاست، آگاه است!

معنی کلمات و عبارات
«نِعْمَةَ اللهِ»: مراد نعمت اسلام یا هر نعمت دیگری است. «مِیثَاقَهُ»: مراد پیمان عَقَبه اوّل یا دوم و یا این که بیعت رضوان است و تمام پیمانهای تکوینی و تشریعی را نیز می‌تواند شامل شود. «ذَاتِ الصُّدُورِ»: خودِ سینه‌ها. مراد اَسرار درون سینه‌ها است، از قبیل: کینه‌ها و نیّات خوب یا بد.
نزول
نکات آیه
۱- مؤمنان، موظف به یادآورى نعمتها و پیمانهاى الهى «و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه» ۲- اسلام، نعمت الهى بر مؤمنان «و اذکروا نعمة اللّه علیکم» بنابر اینکه مراد از «نعمة اللّه»، به قرینه آیه سوم (الیوم ... اتممت علیکم نعمتى و رضیت لکم الاسلام دیناً)، دین اسلام باشد. ۳- مسؤولیت انسان در برابر نعمتهاى الهى «و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه الذى و اثقکم به» ۴- اطاعت مطلق از خداوند، پیمان الهى از مؤمنان «و اذکروا ... میثقه الذى و اثقکم به اذ قلتم سمعنا و اطعنا» ۵- مؤمنان در صدر اسلام، پذیراى پیمان خداوند با اظهار اطاعت از او «میثقه الذى و اثقکم به اذ قلتم سمعنا و اطعنا» ۶- تعهد فطرى انسان با خداوند، بر اطاعت کامل از او «و میثقه الذى و اثقکم به اذ قلتم سمعنا و اطعنا» چون مخاطبان آیه، همه مسلمانان، بلکه همه انسانها تا روز قیامت هستند، مقصود از میثاق، پیمانى است که همه انسانها با خدا دارند و آن لزوم اطاعت از اوست که فطرت و عقل هر انسانى بدان حکم مى کند. ۷- پیمان مؤمنان با پیامبر (ص)، بر اطاعت کامل از وى «اذکروا ... میثقه الذى و اثقکم به اذ قلتم سمعنا و اطعنا» برخى برآنند که مراد از «میثاق» در این آیه، به قرینه دو جمله «سمعنا و اطعنا»، پیمانهایى است که رسول خدا (ص) به هنگام بیعت عقبه و بیعت رضوان و ... از مؤمنان گرفته است. ۸- میثاق با پیامبر (ص)، میثاق با خداست. «میثقه الذى و اثقکم به» بنابر اینکه مراد از «میثاق»، پیمانهاى رسول خدا با مسلمانان باشد و قرآن، این پیمانها را پیمان الهى نامیده است. ۹- رعایت تقوا، وظیفه همه مؤمنان «و اتقوا اللّه» ۱۰- رعایت تقوا، ضامن اجراى پیمانهاى الهى «و میثقه الذى ... و اتقوا اللّه» امر به تقوا پس از فرمان به یادآورى پیمانهاى الهى، مى تواند اشاره به این حقیقت باشد که داشتن تقوا و ترس از خدا، ضامن اجراى آن تعهدات و پیمانهاست. ۱۱- یادآورى نعمتها و پیمانهاى الهى، زمینه تقواپیشگى است.* «و اذکروا نعمة اللّه ... و اتقوا اللّه» فرمان به یادآورى نعمتها و پیمانهاى الهى و سپس امر به تقوا، بیانگر آن است که یاد نعمتها و پیمانهاى الهى، نقش مؤثرى در نیل به تقوا دارد. ۱۲- هشدار خداوند به مسلمانان، در مورد شکستن پیمان الهى و سرپیچى از فرامین خدا و رسول و فراموشى نعمتها «و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه ... و اتقوا اللّه» متعلق «اتقوا»، به قرینه فرازهاى قبلى، همان یاد نعمتها و رعایت پیمانهاى الهى است. یعنى جانب خدا را در مورد نعمتها و پیمانهاى او نگهدارید و از مخالفت با او بپرهیزید. ۱۳- آگاهى کامل خداوند از نیات قلبى و اسرار درونى انسان «إنّ اللّه علیم بذات الصدور» ۱۴- لزوم پرهیز، حتى از قصد و نیت شکستن پیمانهاى خداوند* «و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه ... و اتقوا اللّه إنّ اللّه علیم بذات الصدور» ۱۵- اعتقاد به علم همه جانبه الهى، زمینه ساز تقواپیشگى و پرهیز از نادیده گرفتن پیمانهاى الهى «و اذکروا نعمة اللّه علیکم و میثقه ... و اتقوا اللّه إنّ اللّه علیم بذات الصدور»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۱)
  • اسلام، نعمتی از جانب پروردگار+۲ آیه
  • پیمان خدا با مؤمنان برای اطاعت از او
  • پیمان مؤمنان با پیامبر(صلی الله علیه واله) جهت اطاعت کامل ازوی
  • موظّف بودن مؤمنان، نسبت به یاداوری بیعتشان با پیامبراکرم(صلی الله علیه واله)
  • رعایت تقوای الهی، از عوامل وفاداری به عهدها و بیعتها
  • اعتقاد و توجّه به اگاهی خداوند، نسبت به درون و نهاد انسان، از عوامل وفاداری به عهدها و بیعتها
  • وفای به پیمانها، از اثار تقواپیشگی+۱ آیه
  • تقوا، مرتبهای برخاسته و فراتر از ایمان+۷ آیه
  • خداوند، فراخوان مؤمنان به رعایت تقوا و پرهیز از مخالفت با او+۷ آیه
  • یاداوری و توجّه به نعمتهای خداوند، بستر تقواپیشگی+۴ آیه
  • اعتقاد به علم و اگاهی گسترده خداوند، زمینهساز تقواپیشگی+۱۰ آیه
  • اطاعت توام با خضوع در برابر خداوند، از اوصاف اهل تقوا
  • لزوم تقوا پیشگی و اجتناب از مخالفت با دستورهای خداوند+۱۰ آیه
  • لزوم وفا به عهد و پیمان الهی+۴ آیه
  • یاداوری نعمتهای الهی، مطلوب و پسندیده+۳ آیه
  • سینه ها، مخزن اسرار ادمیان+۱ آیه
  • ذکر و یاد نعمتهای خدا، نوعی شکرگزاری به درگاه الهی+۳ آیه
  • قوّه شنوایی، از ابزار شناخت حسّی و راهی برای ادراکات عقلی انسان
  • شنیدن سخنان خدا و اطاعت از او، پیمان الهی از مؤمنان
  • شنیدن پیام رسول اکرم(صلی الله علیه واله) و اطاعت از او، پیمان مؤمنان با ان حضرت، در بیعت عقبه و بیعت رضوان
  • عهد و میثاق خداوند با انسانها در عالم ذر+۲ آیه
  • سفارش خداوند برای رعایت تقوا، برخاسته از علم او+۳ آیه
  • نعمتهای الهی نسبت به خلق، متکی بر علم و حکمت او+۱ آیه
  • اعتقاد و توجّه به علم همه جانبه الهی، زمینه ساز تقواپیشگی+۱۱ آیه
  • توجّه انسان به احاطه علمی خداوند، مانع عهدشکنی و نقض سوگند+۱ آیه
  • اگاهی خداوند، به امور نفسانی و اسرار نهان انسانها+۱ آیه
  • علم خداوند به اسرار و رازهای نهفته در درون و اندیشه های قلبی انسانها+۲ آیه
  • علیم / اسماوصفات+۸ آیه
  • وجوب پایبندی انسان به عهد و پیمانهای مقرّر بین خود و خداوند+۵ آیه
  • تقواپیشگی، مانع عهدشکنی، و پشتوانه تعهّدات انسان نسبت به خداوند
  • اعتقاد و توجّه به علم خداوند به همه اعمال ادمیان، پشتوانه اجرایی تعهّدات انان نسبت به خداوند+۱ آیه
  • اطاعت مطلق از خداوند، عهد و پیمان الهی با مؤمنان
  • مؤمنان صدر اسلام، پذیرای عهد و پیمان خود با خداوند با اظهار اطاعت از او
  • مؤمنان، موظّف به یاداوری عهد و پیمان خود با خدا
  • عهد و میثاق مؤمنان با پیامبر(صلی الله علیه واله)، در حکم عهد با خدا
  • عهد و پیمان مؤمنان صدر اسلام با پیامبر(صلی الله علیه واله)بر اطاعت کامل از وی
  • مسلمانان موظّف به یاداوری عهد و پیمان خویش با پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله)
  • رعایت تقوای الهی، عامل وفاداری به عهد و بیعت با پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • اعتقاد و توجّه به اگاهی خدا، نسبت به درون و نهاد انسان، مایه وفاداری به عهد با محمّد(صلی الله علیه واله)
  • اطاعت مطلق از خدا، عهد و پیمان الهی با مؤمنان
  • تعهّد فطری انسان با خداوند، مبنی بر اطاعت از او
  • رعایت تقوا، ضامن اجرای عهد و پیمانهای الهی
  • هشدار خداوند به مسلمانان، در مورد شکستن پیمان الهی
  • قلب ادمی مخزن اسرار او+۱ آیه
  • اگاهی خداوند از اسرار قلبها+۱ آیه
  • اعتقاد و توجه به اگاهی خداوند از سینه و درون انسان، مایه وفاداری به عهد با محمد(صلی الله علیه واله)
  • مؤمنان، موظّف به یاداوری بیعت خود با پیامبر صلی الله علیه و اله
  • رعایت تقوای الهی، از عوامل وفاداری به بیعت با محمّد صلی الله علیه و اله
  • توجّه و اعتقاد به اگاهی خداوند، از درون و نهان انسان، عامل وفاداری به بیعت با محمّد صلی الله علیه و اله
  • پیمان مؤمنان با محمّد صلی الله علیه و اله، برای اطاعت کامل از وی
  • هشدار خداوند به مسلمانان، در مورد سرپیچی از فرمانهای خدا و محمّد صلی الله علیه و اله
  • مؤمنان، موظّف به یاداوری بیعت خود با پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • اطاعت مطلق از خداوند، عهد و پیمان الهی با مؤمنان+۱ آیه
  • اگاهی خدا از قلبهای مؤمنان و اسرار انها+۱ آیه
  • خداوند، اگاه از قلب مؤمنان پیمانشکن+۱ آیه
  • اسانگیری بر مؤمنان در انجام دادن تکالیف دینی، نعمتی شایسته شکر+۱ آیه
  • نعمتهای الهی نسبت به خلق، نشیت گرفته از علم الهی
  • لزوم یاداوری نعمتهای الهی+۳ آیه
  • یاداوری و توجّه به نعمتهای خداوند، بستر تقواپیشگی+۴ آیه
  • توجّه به علم و اگاهی خداوند، زمینه یاد کردن از نعمتهای او
  • وجوب وفابه عهد و پیمان الهی+۴ آیه
واژه‌ها