سوره نجم(النجم)، آیه ۲۹ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۲۷
فَأَعْرِضْ عَن مَّن تَوَلَّىٰ عَن ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا
حال که چنین است از کسی که از یاد ما روی میگرداند و جز زندگی مادی دنیا را نمیطلبد، اعراض کن!
معنی کلمات و عبارات
«تَوَلّی»: پشت کرد. روی گردان شد. «ذِکْرِنَا»: یاد ما. قرآن ما (نگا: حجر / و نحل / . همچنین: المنتخب).
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مکلف به اعراض از مشرکان دنیامحور و خداگریز «فأعرض عن من تولّى عن ذکرنا و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
۲ - دنیامدارى و پندارگرایى، مانع اصلى نفوذ تبلیغ پیامبر(ص) در مشرکان «إنّ الذین لایؤمنون بالأخرة ... إن یتّبعون إلاّ الظنّ ... فأعرض عن من تولّى»
از فاى تفریع در «فأعرض»، استفاده مى شود که بى اعتقادى مشرکان به آخرت و نیز اتکاى آنان بر حدس و گمان، موجب شده بود که آنان قابلیت خود را براى تأثیرپذیرى از رهنمودهاى پیامبر(ص)، از دست بدهند.
۳ - اعراض از یاد خدا و دنیامدارى، دو پدیده به هم پیوسته و تفکیک ناپذیر «تولّى عن ذکرنا و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
۴ - دنیاگرایى، بازتاب اعراض از یاد خدا * «تولّى عن ذکرنا و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
برداشت یاد شده بدین احتمال است که تقدیم عبارت «عن من تولّى عن ذکرنا»، اشاره به نقش روى گردانى از یاد خدا در فریفتگى انسان به دنیا داشته باشد.
۵ - محرومیت انسان از هدایت و معارف وحى، نتیجه روى گردانى از یاد خدا و دنیازدگى «فأعرض عن من تولّى عن ذکرنا و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
ذکر «عن من تولّى...» به جاى «عنهم»، نشانگر آن است که اوصاف یاد شده، عامل محرمیت مشرکان از قبول دعوت و تبلیغ پیامبر(ص) بوده است.
۶ - متمرکز کردن علایق و گرایش ها در امور دنیوى، امرى نکوهیده; و نه صرف بهرهورى از دنیا «فأعرض عن من ... و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
حصر در آیه شریفه، مفید مطلب بالا است.
۷ - تمایل طبیعى پیامبر(ص) به هدایت تمامى انسان ها، حتى دنیاپرستان روى گردان از یاد خدا «فأعرض عن من تولّى عن ذکرنا و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
امر در «فأعرض» نشانگر آن است که چنان تمایل طبیعى (هدایت تمامى انسان ها) در پیامبر(ص) وجود داشته است.
۸ - لزوم رعایت استعداد و قابلیت افراد، در استفاده از فرصت ها و امکانات تبلیغى «فأعرض عن من تولّى عن ذکرنا و لم یرد إلاّ الحیوة الدنیا»
تکلیف پیامبر(ص) به روى گردانى از خدافراموشان دنیامحور، مى تواند نشانگر این باشد که رهبران و مبلغان الهى، نباید قابلیت ها را نادیده انگاشته وفرصت هاى خویش را در مواضع بى ثمر، هدر دهند.
تفسیر (۶)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار دنیاطلبی مشرکانغفلت و دنیاطلبیهدایت دنیاطلبانموانع تبلیغ محمدویژگیهای محمدعوامل دنیاطلبیدنیاطلبی مشرکانآثار استعداداعراض از مشرکاناستفاده از امکانات مادیاستفاده از فرصتغفلت از خداسرزنش دنیاطلبیعلایق محمدآثار غفلت از خداهدایت انسان هاموانع هدایتهدایتگری محمدآسیب شناسی دینیآثار دنیاطلبیتکلیف محمدروش تبلیغ
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۰)
- دنیاطلبی برخی از انسانها، برخاسته از اراده و اختیار خود انان+۳ آیه
- لزوم رعایت استعداد و قابلیّت افراد، در استفاده از فرصتها و امکانات تبلیغی+۱ آیه
- دنیاگرایی مشرکان، نشیت گرفته از حسگرایی و معرفت محدود انان به محسوسات+۲ آیه
- حرمت پیروی از کافران+۱ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله) مامور اعراض از دنیاطلبان خداگریز
- دنیاطلبی، نمود انحراف و گمراهی+۲ آیه
- ارتباط و پیوستگی دنیاطلبی، با اعراض از یاد خدا
- دنیاطلبی، موجب ضلالت و گمراهی+۳ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مکلّف به رویگردانی از اعراض کنندگان ذکر خدا
- اعراض از ذکر و یاد خدا، موجب ضلالت و گمراهی+۲ آیه
- دنیاطلبان، اعراض کنندگان از ذکر خدا
- اعراض مشرکان، از ذکر و یاد خداوند+۱ آیه
- قران، از مصادیق ذکر خدا+۱ آیه
- اعراض و رویگردانی از مشرکان، از روشهای برخورد با مشرکان+۴ آیه
- دنیاگرایی مشرکان، نشات گرفته از حس گرایی و معرفت محدود انان به محسوسات+۲ آیه
- اعراض از یاد خداوند، بارزترین نشانه گمراهی+۳ آیه
- انسانها، مختار در انتخاب راه هدایت و یا ضلالت+۳ آیه
- ضلالت مشرکان، باعث فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) برای اعراض از انها+۱ آیه
- پندار ضلالت پیشگان، مبنی بر دختر خدا بودن ملایکه+۳ آیه
- رویگردانی از ذکر خدا، عامل گمراهی+۱ آیه
- دلبستگی به دنیا و ترجیح ان بر اخرت، عامل گمراهی کافران+۲ آیه
- ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله جهت اعراض از مشرکان+۳ آیه
- شناخت استعداد و قابلیّت مخاطب و برخورد متناسب با انان، از ماموریّتهای تبلیغی محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- سختکوشی و اشتیاق شدید پیامبر صلی الله علیه و اله برای هدایت گمراهان+۲ آیه
- تمایل طبیعی پیامبر صلی الله علیه و اله به هدایت تمامی انسانها، حتّی دنیاپرستانِ رویگردان از یاد خدا+۱ آیه
- توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، برای مبارزه منفی با رویگردانان از ذکر خدا و دنیاطلبان
- ذکر و یاد خدا، راهبر ادمی به سعادت و هدایت واقعی+۳ آیه
- اعراض از ذکر خدا و دنیاطلبی، سبب هدایت ناپذیری+۱ آیه
- اعراض و رویگردانی از ذکر خدا، مانع هدایت+۴ آیه
- دلبستگی به زندگی دنیا، از موانع هدایت الهی+۲ آیه