سوره نحل(النحل)، آیه ۲۹ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۷۰
فَادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ
(به آنها گفته میشود:) اکنون از درهای جهنم وارد شوید در حالی که جاودانه در آن خواهید بود! چه جای بدی است جایگاه مستکبران!
معنی کلمات و عبارات
«أَبْوَابَ»: جمع باب، درها. مراد ورود به خود دوزخ است. «خَالِدِینَ»: حال فاعل (أُدْخُلُوا) است. یعنی جاودانه در آن میمانند. «مَثْوَی»: اقامتگاه. جایگاه.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- فرمان خداوند به کافران، براى وارد شدن به جهنّم پس از مرگ آنان «الکفرین . الذین تتوفّ-هم الملئکة ... فادخلوا أبوب جهنّم»
«فا» در «فادخلوا» عاطفه است و مسبب را بر سبب (توفى) عطف داده است.
۲- آگاهى خداوند از اعمال زشت کافران، عامل فرمان او به آنها براى ورود به جهنّم «الکفرین ... إن الله علیم بما کنتم تعملون. فادخلوا أبوب جهنّم»
«فا» در «فادخلوا» عاطفه است و مسبب را بر سبب (علم خدا) عطف کرده است. بنابراین معناى آیه چنین مى شود: حال که خداوند چنین آگاهى از کردار شما دارد، پس وارد جهنم شوید.
۳- کافران، از درهاى مختلفى وارد جهنّم مى شوند. «الکفرین ... فادخلوا أبوب جهنّم»
۴- جهنّم، داراى درهاى گوناگون و متعدد «أبوب جهنّم»
۵- در جهنّم، عذابهاى مختلفى وجود دارد. «فادخلوا أبوب جهنّم»
برداشت فوق بر این اساس است که مراد از «أبواب» طبقات عذاب باشد. «خالدین فیها» هم مى تواند قرینه بر این احتمال باشد. توضیح اینکه مرجع ضمیر «فیها» أبواب است و چون جاودانگى در أبواب معنا ندارد، أبواب مى تواند به معناى طبقات باشد. در این صورت، طبقات، حکایت از وجود عذابهاى گوناگون مى کند.
۶- کافران، همواره در جهنّم خواهند ماند. «فادخلوا أبوب جهنّم خلدین فیها»
۷- جهنّم، جایگاهى ابدى و جاودانه «جهنّم خلدین فیها»
وقتى که جهنّمیان به عنوان مظروف همواره در جهنّم مى مانند، مستلزم آن است که خود جهنّم به عنوان ظرف ابدى باشد.
۸- کفر، عامل گرفتار شدن به عذاب ابدى جهنّم «الکفرین ... فادخلوا أبوب جهنّم خلدین فیها»
۹- جایگاه متکبران، جهنّم است. «فادخلوا ... جهنّم ... فلبئس مثوى المتکبّرین»
«بئس» فعل ذم است و مخصوص به ذم - که کلمه جهنّم باشد - محذوف است.
۱۰- جایگاه متکبران، بد جایگاهى است. «فلبئس مثوى المتکبّرین»
«مثوى» اسم مکان از «ثوى» به معناى اقامت گاه است.
۱۱- گناهان، داراى رتبه هاى مختلف بوده و عذابهاى متناسب با خود را دارند. «فادخلوا أبوب جهنّم خلدین فیها فلبئس مثوى المتکبّرین»
برداشت فوق، مبتنى بر این نکته است که مراد از «أبواب» اصناف باشد و این معنا نشان دهنده تناسب عذاب با گناه است. مؤید برداشت فوق، تخصیص به ذکر متکبران از میان جهنّمیان است.
۱۲- کافران ظالم به نفس خویش، متکبرند. «الکفرین . الذین تتوفّ-هم الملئکة ظالمى أنفسهم ... فلبئس مثوى المتکبّرین»
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۴۰ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۲–۶۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۲۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۲۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۲۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۲۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۲۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۴–۲۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۲۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تعدد درهای جهنمتکبر کافران ظالمعوامل اوامر خدافرجام شوم متکبرانخدا و عمل کافرانشومی جایگاه متکبرانورود کافران به جهنممتکبران در جهنمتنوع عذابهای جهنمجاودانگی جهنممراتب گناهعذابهای جهنمجهنمیانجاودانگی در جهنمظلم به خودجاودانان در جهنمنظام کیفریتناسب کیفر با گناهآثار علم خداکافران در جهنمموجبات جهنمآثار کفراوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- تقوا، عامل بازدارنده انسان از خودبرتربینی+۲ آیه
- جاودانگی در اتش، کیفر متکبّران+۵ آیه
- تکبّر (در برابر خدا و حق)، از موجبات خلود در دوزخ+۲ آیه
- شرک، از عوامل خلود در اتش دوزخ+۳ آیه
- کفر، موجب خلود در دوزخ+۵ آیه
- دروغگویی جهنّمیان، در انکار انجام دادن اعمال زشت و گناه+۱ آیه
- جهنّم، دارای درهای متعدّد+۳ آیه
- تکبر در برابر خدا، از موجبات جهنّم+۲ آیه
- شرکورزی، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۵ آیه
- کفر، موجب گرفتاری به اتش دوزخ+۵ آیه
- ورود کافران، از درهای مختلف و متعدّد به دوزخ+۴ آیه
- حرمت استکبار، در برابر حق+۱ آیه
- حرمت استکبار و تکبّرورزی، در برابر حق+۱ آیه
- روح، امری مجرّد از مادّه و مستقلّ از بدن و باقی پس از مرگ+۱ آیه
- قبض روح متکبّران کافر، هنگام مرگ، به دست فرشتگان+۱ آیه
- تسلیم شدن متکبّران به هنگام قبض روح انان، به وسیله فرشتگان+۱ آیه
- تهدید شدن ظالمان به عذاب در قیامت، از ناحیه خدا+۴ آیه
- عذاب و کیفر، بازتاب اعمال ناپسند ظالمان+۵ آیه
- جهنّم، جایگاه شوم و فرجام ستمگران+۲ آیه
- کیفر و عذاب ظالمان پی امد عمل کرد خود انان+۵ آیه
- گرفتاری به عذاب در اخرت، پیامد ظلم و ستمگری+۵ آیه
- جاودانگی در دوزخ، نتیجه ظلم به خویش+۱ آیه
- تکبّر از پذیرش حق، نمودی از ظلم به نفس+۱ آیه
- ورود کافران، از درهای مختلف و متعدّد به دوزخ+۳ آیه
- تکبّر، از موارد ظلم به نفس+۱ آیه