سوره نور(النور)، آیه ۳۴ · جزء ۱۸ · صفحه ۳۵۴
وَلَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ آيَاتٍ مُّبَيِّنَاتٍ وَمَثَلًا مِّنَ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُمْ وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ
ما بر شما آیاتی فرستادیم که حقایق بسیاری را تبیین میکند، و اخباری از کسانی که پیش از شما بودند، و موعظه و اندرزی برای پرهیزگاران!
معنی کلمات و عبارات
«مُبَیِّنَاتٍ»: به صورت لازم، یعنی صفت مشبّهه، و به صورت متعدّی، یعنی اسم فاعل به کار رفته است. واضح. توضیح دهنده (نگا: نور / ، طلاق / ). «مَثَلاً»: نمونه. مثلی از امثال. در اینجا مراد سرگذشت تهمت زدن به عائشه است که خدا او را همچون مریم و یوسف تبرئه فرمود (نگا: نساء / مریم / ، یوسف / ). «مَوْعِظَةً»: اندرز بزرگی که این داستان در لابلای خود دارد. یادآوری: چه بسا مراد از (آیاتٍ) همه آیههای سورههای دیگر، و (مَثَلاً) به معنی مثلی از امثال، و (مَوْعِظَةً) به معنی پندی از پندها باشد و هدف تنها آیههای این سوره و فقط مسأله افک نباشد.
نزول
سال ۲۲ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۲۰ رویداد)
- تخریب مسجد ضرارمرتبط با نزول
22 بعثت · مدینه - بخشش سه تنِ بازمانده از تبوکمرتبط با نزول
22 بعثت · مدینه - حج ابوبکر و ابلاغ برائت
22 بعثت · مکه - اعزام علی به یمن
22 بعثت · یمن - هیئت مسیحیان نجران
22 بعثت · مدینه - وفد عبدالقیس
22 بعثت · مدینه - آمدن عدی بن حاتم
22 بعثت · مدینه - وفد اشعریان
22 بعثت · مدینه - وفد بنی حنیفه
22 بعثت · مدینه - وفد بنی تمیم
22 بعثت · مدینه - وفد همدان
22 بعثت · مدینه - وفد کنده
22 بعثت · مدینه - وفد ثقیف
22 بعثت · مدینه - وفد تجیب
22 بعثت · مدینه - اعزام خالد به بنی حارث نجران
22 بعثت · نجران - اعزام خالد به دومةالجندل
22 بعثت · دومةالجندل - اعزام معاذ و ابوموسی به یمن
22 بعثت · یمن - مباهله با مسیحیان نجران
22 بعثت · مدینه - پیمانهای ایله و جربا و اذرح
22 بعثت · ایله / جربا / اذرح - عامالوفود: سال هیئتها
22 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - خداوند، فرستنده آیات روشنگر حقایق و راه هدایت از گمراهى، براى مردمان «و لقد أنزلنا إلیکم ءایت مبیّنت»
۲ - قرآن، قابل فهم براى همه مردم «و لقد أنزلنا إلیکم ءایت مبیّنت»
«مبیّنات» (جمع «مبینة» و مؤنث «مبیّن») است و «مبیّن» به معناى بیانگر و روشن کننده است. بنابراین توصیف آیات الهى (قرآن) به «مبیّنات»، حکایت از روشن بودن و قابل فهم بودن خود آیات براى مردم است; زیرا سخنى که خود روشن نباشد، نمى تواند روشنگر چیز دیگرى باشد.
۳ - نام گذارى هر یک از عبارت هاى مشخص قرآن به «آیه» از سوى خداوند «و لقد أنزلنا إلیکم ءایت مبیّنت»
۴ - خداوند، تبیین کننده نمونه هایى از سرگذشت امت هاى منقرض شده پیشین «و لقد أنزلنا إلیکم ... و مثلاً من الذین خلوا من قبلکم»
۵ - بهره گیرى از حوادث و نمونه هاى تاریخى به منظور قابل فهم کردن حقایق، روشى در تبلیغ و هدایت «و مثلاً من الذین خلوا من قبلکم»
تردیدى نیست که یاد کردن حوادث و نمونه هاى تاریخى در قرآن، براى درک بهتر حقایقى است که خداوند در صدد بیان آنهاست. بنابراین مى توان از این یاد کرد، روش تبلیغ و هدایت مردم به حقایق را آموخت.
۶ - خداوند، بیانگر موعظه ها و انذارهایى براى تقواپیشگان «و موعظة للمتّقین»
۷ - تقواپیشگى، زمینه بهره بردارى از موعظه هاى الهى است. «و لقد أنزلنا ... و موعظة للمتّقین»
برداشت یاد شده، براین اساس است که «لام» در «للمتّقین» لام نتیجه و عاقبت باشد; یعنى، مواعظ الهى در نهایت بر تقواپیشگان اثر مى گذارد و آنان زمینه لازم را براى پذیرش این مواعظ دارند.
۸ - خداوند، بیانگر مثال ها و نمونه هایى از امت هاى منقرض شده پیشین براى تقواپیشگان «و مثلاً من الذین خلوا من قبلکم و موعظة للمتّقین»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که لام در «للمتّقین» بیانگر غایت و نتیجه براى «و مثلاً من الذین خلوا من قبلکم» نیز باشد.
۹ - تقواپیشگى، زمینه عبرت گیرى از سرگذشت هاى پیشینیان «و مثلاً من الذین خلوا من قبلکم و موعظة للمتّقین»
۱۰ - بهره گیرى از روش هاى مختلف (نزول آیات روشنگر، بیان سرگذشت امت هاى پیشین و موعظه) براى هدایت مردمان «و لقد أنزلنا إلیکم ءایت مبیّنت و مثلاً من الذین خلوا من قبلکم و موعظة للمتّقین»
از آمدن چند نمونه (آیات روشنگر داستان هاى پیشینیان و موعظه و اندرز) در کنار هم، - بدون بیان رابطه آنها - مى توان به برداشت یاد شده دست یافت.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تبیین فرجام امتهای پیشینزمینه استفاده از موعظه های خدامعلم متقینموعظه متقینمنشأ نامگذاری آیات قرآنعبرت از فرجام امتهای پیشینموعظه های خداهدایتگری آیات خدافواید نقل تاریخزمینه عبرتروش تبیین حقایقمثالهای قرآنهدایت انسان هاسهولت فهم قرآنهدایتگری خدامنشأ هدایتتعالیم خداهدایتگری قرآنروش هدایتروش تبلیغویژگیهای قرآنآثار تقوا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۶)
- عبرتاموزی، از جمله دلایل یاداوری نشانههای قدرت خدا
- ایات خدا، ایاتی روشنگر و بصیرتافرین+۲ آیه
- خدا، نازلکننده ایات روشن برای مردم+۱ آیه
- نزول ایات روشنگر الهی برای عبرت تقواپیشگان
- ایات قران، ایاتی روشنگر+۲ آیه
- پندگیری، سرّ تبیین ایات قران برای مردم+۲ آیه
- نامگذاری هر یک از عبارتهای مشخّص قران به (ایه) از سوی خداوند+۷ آیه
- خداوند، نازل کننده ایات قران+۵ آیه
- نزول ایات قران، برای عبرت تقواپیشگان
- اتمام حجّت خدا بر انسانها با نازل کردن قران+۲ آیه
- موعظه، از روشهای تربیتی قران+۱۰ آیه
- بیان امثال و نمونههایی از امّتهای منقرض شده پیشین، برای عبرتگیری
- تقوا، زمینه پندپذیری و عبرتاموزی+۴ آیه
- تقوا، باعث پندپذیری از قران کریم+۲ آیه
- موعظه، کاری مطلوب و پسندیده+۹ آیه
- قران، دربردارنده پندها و ابزار موعظه های خداوند برای مردم+۴ آیه
- تقوا، زمینه ساز بهره مندی از مواعظ الهی+۵ آیه
- اتمام حجّت خداوند بر انسانها با نازل کردن قران+۲ آیه
- ایات از اسما و صفات قران+۶ آیه
- بیّنات، از اسما و صفات قران+۷ آیه
- قران، کتاب موعظه از سوی پروردگار برای مردم+۷ آیه
- نامگذاری هر یک از فصول و عبارتهای مشخص قران به (ایه) از سوی خداوند+۷ آیه
- خداوند، منشا نزول قران+۶ آیه
- موعظه، روشی مطلوب، برای تبلیغ و دعوت+۴ آیه
- موعظه، از روشهای تربیتی قران+۱۰ آیه
- موعظه خداوند، سبب هدایت مردم+۱ آیه
- بیان مثل، ابزاری برای موعظه مردم
- بیان حکایات اقوام گذشته، ابزاری برای موعظه
- تقواپیشگی، زمینه قبول مواعظ الهی+۵ آیه
- اهل تقوا، قبولکننده مواعظ الهی+۶ آیه
- قران، موعظهای فرستاده شده از جانب خداوند+۶ آیه
- خداوند، موعظه کننده انسانها+۶ آیه
- تعالیم حیاتبخش قران، باعث موعظه متّقین+۲ آیه
- خداوند، هدایتگر مردم به سوی نور خود، از طریق نزول ایات و تبیین سرگذشت امّتهای پیشین، و موعظه و انذار+۱ آیه
- تقوای شایسته، زمینه نیل به هدایت+۲ آیه
- مطالعه تاریخ و سنتهای الهی در طول زمانهای گذشته، زمینهای برای هدایت مردم+۳ آیه