سوره سبأ(سبإ)، آیه ۵۲ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۴
وَ قَالُوا آمَنَّا بِهِ وَ أَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ
و (در آن حال) میگویند: «به حقّ ایمان آوردیم!»، ولی چگونه میتوانند از فاصله دور به آن دسترسی پیدا کنند!
معنی کلمات و عبارات
«بِهِ»: مرجع ضمیر (ه) حق در آیه است که مراد اسلام و قرآن است. «أَنّی»: چگونه؟ «التَّنَاوُشُ»: دسترسی پیدا کردن. فراچنگ آوردن. «مَکَانٍ بَعیدٍ»: مراد آخرت است که با جهان ما فاصله دوری دارد. یعنی بعد از خروج از دنیا، تازه کسی نمیتواند ایمانی به دست آورد که در پرتو آن رستگاری میسّر گردد (نگا: انعام / غافر / و ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - مشرکان، به هنگام نزول عذاب بر آنان، اظهار ایمان به خدا مى کنند. «و لو ترى إذ فزعوا ... و قالوا ءامنّا به»
۲ - اظهار ایمان مشرکان به پیامبر(ص)، با مشاهده نزول عذاب بر آنان «و لو ترى إذ فزعوا ... قالوا ءامنّا به»
مرجع ضمیر «به»، به قرینه «ما بصاحبکم من جِنّة» در آیه ۴۶، مى تواند پیامبر(ص) باشد.
۳ - مشرکان، در قیامت و یا با مشاهده نزول عذاب، اظهار مى کنند که به قرآن ایمان دارند. «و لو ترى إذ فزعوا ... و قالوا ءامنّا به»
مرجع ضمیر «به»، به قرینه آیات پیشین - که درباره قرآن بود - مى تواند قرآن باشد.
۴ - مشرکان، با تحقق حشر و بعث و مشاهده آن، به آن اظهار ایمان مى کنند. «و لو ترى إذ فزعوا ... قالوا ءامنّا به»
در صورتى که زمان فزع مشرکان، حشر و قیامت باشد; مرجع ضمیر «به» مى تواند «بعث» (مستفاد از «إذ فزعوا») باشد.
۵ - ایمان مشرکان، پس از گرفتارى به عذاب سودى براى آنان ندارد. «و لو ترى إذ فزعوا ... قالوا ءامنّا به و أنّى لهم التناوش»
۶ - ایمان مشرکان در قیامت، سودى براى آنان ندارد. «و لو ترى إذ فزعوا ... و قالوا ءامنّا به و أنّى لهم التناوش»
«تناوش» (از ریشه «نوش») به معناى تناول و رسیدن است; یعنى، آنان چگونه مى توانند به ایمان نایل آیند؟ و مراد از آن بى فایده بودن ایمان در غیر زمان و فرصت لازم خودش است.
۷ - ایمان آوردن مشرکان به هنگام مرگ، سودى ندارد. «إذ فزعوا... و قالوا ءامنّا به و أنّى لهم التناوش»
۸ - جایگاه ایمان آوردن، عالم دنیا است، نه آخرت. «و لو ترى إذ فزعوا ... و قالوا ءامنّا به و أنّى لهم التناوش»
۹ - ایمان، نجات بخش آدمى از گرفتارى هاى قیامت است. «و لو ترى إذ فزعوا فلافوت ... و قالوا ءامنّا به»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۵۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۱–۵۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۵۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۵۱–۵۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۲
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ایمان هنگام مرگایمان مشرکانحشر اخروی مشرکانمشرکان هنگام عذابعوامل نجات از عذاب اخرویایمان بی ثمرفرصت ایمانایمان هنگام عذابعوامل ایمانآثار رؤیت عذابنقش دنیاایمان به قیامتایمان به قرآنایمان به محمدمشرکان در قیامتایمان به خداآثار ایمان
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۲)
- اظهار ایمان از سوی کافران، پس از اشکار شدن نشانههای مرگ+۱ آیه
- ترس شدید و بیتابی کافران در حال جاندادن+۱ آیه
- نبود هیچ راه رهایی و چارهای برای کافران هنگام، جاندادن+۱ آیه
- لحظه احتضار کافران، لحظه جدایی بین انان و ارزوهایشان+۲ آیه
- بیاثر بودن توبه و ایمان کافران، پس از مشاهده نشانههای مرگ+۳ آیه
- ایمان، نجات بخش ادمی از گرفتاریهای قیامت+۱ آیه
- اعلان ایمان، ازسوی کافران، پس از گرفتار شدنشان به عذاب خدا+۱ آیه
- بیتاثیربودن ایمان هنگام وقوع عذاب+۵ آیه
- بیاثربودن ایمان در قیامت+۵ آیه
- اثر نداشتن ایمان اضطراری به خدا، هنگام رویارویی با کیفر و عذاب الهی+۳ آیه
- خوف مشرکان قریش به هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان اوردن انان به قران+۱ آیه
- دنیا، تنها عرصه پذیرش ایمان+۳ آیه
- ترس شدید مشرکان، هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان بی حاصل انان+۱ آیه
- اظهار ایمان مشرکان، در قیامت و بی تاثیری ان+۱ آیه
- ترس شدید مشرکان، هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان بی حاصل انان+۱ آیه
- شک امیخته با بدگمانی امّتهای پیشین، درباره وقوع عذاب الهی+۲ آیه
- شک و تردید کافران مشرک به قران، قبل از مرگ+۳ آیه
- اظهار ایمان به هنگام مشاهده عذاب و اثر نداشتن ان+۹ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۸ آیه
- خوف مشرکان به هنگام مرگ یا قیامت، سبب ایمان اوردن انان به قران+۱ آیه
- بی اثر بودن ایمان، در قیامت+۷ آیه
- شک و تردید، موجب کفر و انکار تعالیم دین+۴ آیه