سوره سبأ(سبإ)، آیه ۶ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۲۸
وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَ وَ يَهْدِي إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ
کسانی که به ایشان علم داده شده، آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده حق می دانند و به راه خداوند عزیز و حمید هدایت میکند.
معنی کلمات و عبارات
«الَّذِی»: آنچه. مراد قرآن است. «هُوَ الْحَقَّ»: مراد این است که قرآن عین حقیقت است و هماهنگ با قوانین آفرینش و واقعیّتهای عالم هستی و جهان انسانیّت است. «الْحَقَّ»: مفعول دوم فعل (یَری) است و مفعول اوّل آن (الَّذی) است.
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - عالمان (آشنایان به معارف آسمانى)، آنچه را که از جانب خداوند به پیامبر(ص) نازل شده است، حق مى دانند. «و یرى الذین أُوتوا العلم الذى أُنزل إلیک من ربّک هو الحقّ»
۲ - قرآن، کتابى نازل شده از جانب خدا و سراسر حق و حقیقت در دیدگاه عالمان «و یرى الذین أُوتوا العلم الذى أُنزل إلیک من ربّک هو الحقّ»
مراد از «الذى أُنزل إلیک» قرآن کریم است و مصداق کامل و تمام عیار آن مى باشد.
۳ - نزول کتاب آسمانى قرآن بر پیامبر(ص)، پرتوى از ربوبیت خدا است. «الذى أُنزل إلیک من ربّک»
۴ - کافران، افرادى فاقد علم و دانش اند. «قال الذین کفروا لاتأتینا الساعة ... و یرى الذین أُوتوا العلم الذى أُنزل إلیک»
به قرینه مقابله با آیه «الذین سَعَوْ» - که کافران بودند - ذکر «أُوتوا العلم» نشان مى دهد که آنان فاقد چنین صفتى اند.
۵ - عالمان، قرآن را کتابى مى دانند که همواره هدایت گر مردمان به راه خدا است. «و یرى الذین أُوتوا العلم الذى أُنزل إلیک ... و یهدى إلى صرط العزیز الحمید»
۶ - علم، عطیه اى از جانب خداوند است. «یرى الذین أُوتوا العلم»
آمدن تعبیر «أُوتوا العلم» به جاى «یعلمون» و یا «العلماء»، نشان دهنده این نکته است که علم، امرى اعطایى است. گفتنى است که منشأ علم اگرچه در آیه مشخص نشده; اما به دلیل این که مبدأ همه امور خداوند است، مى توان گفت که علم منشأیى الهى دارد.
۷ - لازمه علم و آگاهى، قضاوت صحیح و واقع بینانه درباره تعالیم نازل شده از جانب خداوند است. «و یرى الذین أُوتوا العلم الذى أُنزل إلیک من ربّک هو الحقّ»
۸ - خداوند، «عزیز» (شکست ناپذیر) و «حمید» (ستوده) است. «العزیز الحمید»
۹ - هدایت قرآن، منجر به عزت و ستودگى مى شود. «یهدى إلى صرط العزیز الحمید»
ذکر دو صفت «عزیز» و «حمید» به جاى سایر صفات خداوند (به عنوان مضاف الیه «صراط») اشعار دارد به این که راهى که قرآن انسان ها را به آن رهنمون مى کند، راه خدایى است که عزت و ستودگى دارد و طى کنندگان آن راه هم آن دو صفت را به دست خواهند آورد.
۱۰ - کسانى که تلاش مى کنند تا خداوند را - به زعم خود - ناتوان جلوه دهند، هرگز بر این کار قادر نخواهند بود. «الذین سَعَوْ فى ءایتنا معجزین ... العزیز الحمید»
آوردن صفت «عزیز» (شکست ناپذیر) در پایان این آیه، احتمال دارد اشاره به آیه قبل باشد که در آن بیان شده است که: «کسانى درصددند تا خداوند را عاجز و ناتوان در کارش - برپایى قیامت - جلوه دهند».
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
زمینه قضاوت صحیحعوامل مدحآثار هدایتگری قرآنحقانیت وحیبینش علمامنشأ علمخدا و عجزعوامل عزتجهل کافراندشمنان خداحمیدمنشأ نزول قرآننزول قرآنحقانیت قرآنعزیزهدایتگری قرآنآثار علموحیانیت قرآننشانه های ربوبیت خداعطایای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۹)
- محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
- روحیّه حقپذیری عالمان، عامل ایمان انان به قران+۱ آیه
- خداوند، ذات مستحق حمد و ستایش+۳ آیه
- ربوبیّت خدا، اقتضاکننده قرانی هدایتگر+۳ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی نزول کتابی بر حق (قران)+۳ آیه
- قران، هدایتگر به صراط مستقیم، از دیدگاه عالمان به خدا و ایات او
- خداوند، منشا هدایت به صراط مستقیم+۲ آیه
- قران و پیروی از اموزه های ان، مایه عزّت انسانها+۱ آیه
- علم و اگاهی، زمینه اطاعت از حق+۱ آیه
- علم و معرفت، زمینه ساز خضوع و تسلیم در برابر حق+۲ آیه
- نقش علم و اگاهی، در پی بردن به حقّانیّت تعالیم قران+۱ آیه
- علم و اگاهی، مقدّمه هدایت+۱ آیه
- ایمان عالمان به حقّانیّت و هدایتگری قران
- حق، از صفات قران+۴ آیه
- پیروی از اموزه های قران، مایّه عزّت انسانها+۱ آیه
- نزول قران، هدایتگر به صراط مستقیم، از دیدگاه عالمان به خدا و ایات او
- محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
- ربوبیت خداوند، مقتضی وحی به پیامبران+۱ آیه