سوره یونس، آیه ۱۰۸ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۲۱
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ فَمَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا وَمَا أَنَا عَلَيْكُم بِوَكِيلٍ
بگو: «ای مردم! حق از طرف پروردگارتان به سراغ شما آمده؛ هر کس (در پرتو آن) هدایت یابد، برای خود هدایت شده؛ و هر کس گمراه گردد، به زیان خود گمراه میگردد؛ و من مأمور (به اجبار) شما نیستم!»
معنی کلمات و عبارات
«الْحَقُّ»: قرآن. دین اسلام (نگا: بقره / یونس / ). «وَکِیلٍ»: حافظ. مراقب. مسؤول (نگا: انعام / ، .
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - پیامبر اکرم (ص) از سوى خداوند دستور یافت تا مردم را به الهى و حق بودن قرآن توجّه داده و آنان را به پذیرش معارف آن دعوت کند. «قل یأیها الناس قد جاءکم الحق من ربکم فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه»
۲ - قرآن کتابى حق و مبرّا از هرگونه پندارها و تخیلات باطل است. «قد جاءکم الحق من ربکم»
حق، مقابل باطل و به معناى داراى واقعیت است; به این معنا که معارفى که در قرآن آمده، حقایقى است منطبق با واقعیت و از هرگونه پندار و تخیلات واهى خالى است.
۳ - ارائه حق و شناساندن آن به مردم، فلسفه نزول قرآن «قد جاءکم الحق من ربکم»
برداشت فوق از وجه تسمیه قرآن به «حق» استفاده شده است.
۴ - حق، از نامهاى قرآن است. «قد جاءکم الحق»
۵ - ربوبیت الهى، مقتضى فرستادن کتاب و راهنمایى مردم به وسیله آن است. «قد جاءکم الحق من ربکم فمن اهتدى»
۶ - منفعت و بهره هدایت، تنها متوجّه خود هدایت یافتگان است. «فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه»
۷ - قرآن، کتابى است که براى هدایت و راهنمایى مردم نازل شده است. «قد جاءکم الحق من ربکم فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه»
۸ - مردم در پذیرش و عدم پذیرش قرآن، آزاد و مختارند. «قد جاءکم الحق من ربکم فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه و من ضل فإنما یضل علیها و ما أنا علیکم بوکیل»
۹ - ضرر و زیان گمراهى، تنها متوجّه خودِ گمراهان است. «و من ضل فإنما یضل علیها»
۱۰ - انسان، موجودى آزاد و مختار است. «فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه و من ضل فإنما یضل علیها و ما أنا علیکم بوکیل»
۱۱ - پذیرش قرآن و عمل به راهنماییهاى آن هدایت، و ردّ و انکار آن گمراهى و ضلالت است. «قد جاءکم الحق من ربکم فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه و من ضل فإنما یضل علیها»
۱۲ - پیامبر اکرم (ص) در دعوت مردم به پذیرش کتاب الهى، در پى جلب منفعت براى خود یا دفع ضرر از خویش نبود. «فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه و من ضل فإنما یضل علیها»
۱۳ - خداوند، پیامبر (ص) را کفیل و قیّم ایمان و کفر مردم قرار نداده است. «فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه و من ضل فإنما یضل علیها و ما أنا علیکم بوکیل»
«وکیل» به معناى قیّم و کفیل است (لسان العرب).
۱۴ - مسؤولیت پیامبر اکرم (ص)، تنها رساندن و ابلاغ پیام خداوند به مردم است نه اجبار آنان به پذیرش آن. «یأیها الناس قد جاءکم الحق من ربکم ... و ما أنا علیکم بوکیل»
۱۵ - هیچ کس حتى پیامبر (ص) حق تحمیل عقیده و دین خویش بر دیگران - هر چند بر حق باشد - ندارد. «قد جاءکم الحق ... فمن اهتدى فإنما یهتدى لنفسه ... و ما أنا علیکم بوکیل»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آزادی در عقیدهانسان و قرآنتبیین حقانیت قرآنعوامل نزول کتب آسمانیفلسفه دعوتمنفعت هدایتکفیل مردمدعوت به قرآنزیانکاری گمراهانمحمد و کفر مردمهدایت مهتدینموارد هدایتمحمد و ایمان مردماهمیت حق شناسیزیان گمراهیعمل به قرآناختیار در دینمحمد و قرآناهداف محمدتکذیب قرآنآثار هدایتابزار هدایتدعوتهای محمدنفی اکراه در دینموارد گمراهینامهای قرآنفلسفه نزول قرآنتنزیه قرآنویژگیهای انسانایمان به قرآنحقانیت قرآننقش محمدمحدوده مسؤولیت محمدهدایتگری قرآناختیار انسانویژگیهای قرآنآثار ربوبیت خدامسؤولیت محمد
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۱)
- ازاد بودن انسانها در انتخاب دین+۱۱ آیه
- نفی شیوههای زورمدارانه در انجام رسالت پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله) و ازاد بودن مردم در پذیرش اسلام+۹ آیه
- گمراهی و انحراف انسان، برخاسته از سوء اختیار وی+۶ آیه
- ازاد و مختار بودن انسان، در انتخاب راه درست+۶ آیه
- اسلام، تنها دین حق و مورد پذیرش خداوند+۴ آیه
- همه مردم جهان، مخاطبان اموزههای اسلام+۱ آیه
- اسلام، عهدهدار هدایت جامعه بشری
- واداشتن مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه وظایف نبوّت+۸ آیه
- تربیت انسانها، از جانب خداوند+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۹ آیه
- ازادی و اختیار انسانها، در انتخاب حق+۱ آیه
- سودمند شدن انسان، در صورت انتخاب حق و زیانکار شدن وی، در صورت گزینش کفر
- هدایت و راهیابی به حق، امری لازم برای انسانها
- داوری خدا، بین پیامبر(صلی الله علیه واله) و مخالفان او+۱ آیه
- حکم و داوری خدا، بین هدایت یافتگان و گمراهان+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، اقتضاکننده قرانی هدایتگر+۴ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی نزول کتابی بر حق (قران)+۴ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، در برابر مشکلات رسالت و وعده پیروزی به ان حضرت+۱ آیه
- دلجویی خداوند از پیامبر(صلی الله علیه واله)، در برابر مشکلات رسالت و دادن وعده پیروزی به ان حضرت+۱ آیه
- اکراه مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه وظایف نبوّت+۸ آیه
- ازادی انسانها، در انتخاب دین+۱۱ آیه
- واداشتن مردم به پذیرش دین، خارج از حیطه سلطه پیامبر(صلی الله علیه واله)+۶ آیه
- ضرر و زیان گمراهی، فقط متوجّه گمراهان+۳ آیه
- گمراهی، موجب ضرر به خود گمراهان+۳ آیه
- ضرر و زیان گمراهی، تنها متوجّه خود گمراهان+۴ آیه
- انسانها، مختار در انتخاب راه هدایت و یا ضلالت+۶ آیه
- اتمام حجّت الهی بر گمراهان، به وسیله قران+۱ آیه
- گمراهی، درپی دارنده زیان و ضرر برای گمراهان+۳ آیه
- پذیرش قران، موجب هدایت و ردّ و انکار ان، موجب گمراهی و ضلالت+۱ آیه
- قران، زمینه ساز هدایت و بازدارنده از گمراهی+۳ آیه
- حق، از صفات قران+۴ آیه
- ردّ و انکار قران، موجب ضلالت و گمراهی+۱ آیه
- پذیرش قران، موجب هدایت و ردّ و انکار ان، موجب ضلالت و گمراهی+۳ آیه
- پیروزی نهایی پیامبر صلی الله علیه و اله، بر مخالفان و دشمنان خود+۱ آیه
- اجتناب پیامبر صلی الله علیه و اله از اکراه و اجبار مردم، در دعوتهای خود+۸ آیه
- حقّانیّت اسلام و رسالت پیغمبر صلی الله علیه و اله
- خداوند، گواهیدهنده بر حقّانیّت پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر مشکلات رسالت و وعده نصرت و پیروزی به ان حضرت+۱ آیه
- بشارت و دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، با پیروزی وی بر کافران+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر در برابر مشکلات تبلیغ رسالت الهی، تا فرا رسیدن داوری خداوند+۱ آیه
- موظّف نبودن پیامبر صلی الله علیه و اله در مورد اجبار مسلمانان به هدایت+۷ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به اتمامحجّت بر مردم+۸ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور توجّه دادن مردم به حقّانیّت قران
- نفس هدایت شده، بهرهمند از منفعت هدایت
- ضرر و زیان گمراهی، تنها متوجّه نفس گمراهان و منحرفان+۳ آیه
- بهره مندی و منفعت نفس ادمی، منوط به انگیزه و عملکرد خویش+۳ آیه
- بازگشت فایده هدایت شدن به شخص هدایت شده+۲ آیه
- قران، کتابی هدایتگر و مشتمل بر تعالیم هدایت بخش+۳ آیه
- مختار بودن انسانها، در انتخاب راه هدایت یا گمراهی+۷ آیه
- ربوبیت الهی، مقتضی فرستادن کتاب برای هدایت مردم
- بازگشت منافع و برکات هدایت به خود هدایت یافتگان+۳ آیه