سوره ص، آیه ۴۳ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۶
وَوَهَبْنَا لَهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحْمَةً مِّنَّا وَذِكْرَىٰ لِأُولِي الْأَلْبَابِ
And We granted him his family and a like [number] with them as mercy from Us and a reminder for those of understanding.
معنی کلمات و عبارات
«وَهَبْنَا ... ذِکْری ...»: (نگا: انبیاء / ). «وَهَبْنَا لَهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُم مَّعَهُمْ»: خانواده پراکنده ایّوب را دَورِ او گرد آوردیم و بر تعدادشان افزودیم. یعنی کانون خانوادگی وی را گرمتر از گذشته ساختیم و فرزندان بیشتری بدو مرحمت کردیم. یا این که: به جای اولاد و اموالی که از دست داده بود، دو چندان بدو عطاء نمودیم.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، خانواده از دست رفته ایوب را زنده کرد و به او بازگرداند. «و وهبنا له أهله»
در این که مقصود از «و وهبنا له أهله» چیست; میان مفسران دو دیدگاه وجود دارد: ۱- برخى برآنند که خانواده ایوب، مرده بودند و خداوند آنان را زنده کرد و به او بازگردانید. ۲- برخى دیگر برآنند که خانواده ایوب(ع) زنده بودند; ولى از اطراف او - که به امراض و بلیه هاى گوناگون مبتلا بود - پراکنده شده بودند. اما خداوند با شفا دادن ایوب(ع) و رفع گرفتارى از آن حضرت، آنان را به او بازگردانید. برداشت یاد شده مبتنى بر دیدگاه اول است.
۲ - با عنایت خداوند، خانواده پراکنده و متفرق ایوب(ع) به سوى آن حضرت بازگشتند. «و وهبنا له أهله»
۳ - خداوند، بر تعداد خانواده ایوب(ع) پس از شفا و بهبود یافتنش دو چندان افزود. «و وهبنا له أهله و مثلهم معهم»
۴ - بازگشت خانواده ایوب(ع) و دو چندان شدن آنها، موهبت الهى براى آن حضرت «و وهبنا له أهله و مثلهم معهم»
۵ - خانواده (زن و فرزند)، نعمت و موهبت الهى «و وهبنا له أهله و مثلهم معهم»
۶ - بازگشت و ازدیاد خانواده ایوب(ع)، تبلور رحمت خدا به ایشان «و وهبنا له أهله ... رحمة منّا»
۷ - بازگشت خانواده (زن و فرزند)، تبلور رحمت الهى براى مردان «و وهبنا له أهله ... رحمة منّا»
۸ - استجابت دعاى ایوب(ع) از سوى خداوند، با بهبود دادن او و بازگرداندن خانواده اش «إذ نادى ربّه ... هذا مغتسل بارد و شراب . و وهبنا له أهله و مثلهم معهم»
۹ - دعا، عامل رفع مشکلات و رنج هاى طاقت فرسا و باعث جلب رحمت و لطف الهى «إذ نادى ربّه ... هذا مغتسل بارد و شراب . و وهبنا له أهله و مثلهم معهم»
۱۰ - به هنگام گرفتارى و مشکلات - هر چند شدید و طاقت فرسا باشد - نباید از رحمت الهى مأیوس شد. «إذ نادى ربّه ... و وهبنا له أهله ... رحمة منّا»
۱۱ - بازگشت و دو چندان شدن خانواده ایوب(ع)، مایه تذکر و بیدارى صاحبان خرد ناب «و وهبنا له أهله ... رحمة منّا و ذکرى لأُولى الألبب»
«لُب» به معناى عقل خالص و خرد ناب است (مفردات راغب).
۱۲ - خرد ناب و به دور از ناخالصى ها (هوا و هوس و...) زمینه تذکر و بیدارى انسان ها «و ذکرى لأُولى الألبب»
۱۳ - وجود بسترهاى گوناگون اندیشه و خردورزى در سرگذشت ایوب پیامبر «و اذکر عبدنا أیّوب إذ نادى ... و وهبنا له أهله ... و ذکرى لأُولى الألبب»
از این که خداوند، بیدار شدن انسان ها از سرگذشت ایوب(ع) را به صاحبان خرد اختصاص داده است، مى توان استفاده کرد که در این داستان زمینه هاى بسیارى براى اندیشیدن و خردورزى وجود دارد.
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ازدیاد خانواده ایوببازگشت خانوادهبازگشت خانواده ایوبتعالیم قصه ایوبتعقل در قصه ایوبعاقلان و قصه ایوبعوامل رفع سختی هانعمت زننعمتهای ایوبتذکر به اولواالالبابذکر قصه ایوباجابت دعای ایوباحیای خانواده ایوبنعمت خانوادهامیدواری در سختیشفای ایوبعبرت از قصه ایوبزمینه تذکرفضایل ایوبقصه ایوبآثار عقلنعمت فرزندامیدواری به رحمت خدازمینه رحمتاحیای مردگانآثار دعامشمولان رحمتنشانه های رحمت خدامشمولان لطف خداعطایای خداعوامل عبرتافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۷)
- بازگشت سلامت به ایّوب(علیه السلام) و افزایش خانواده وی، نتیجه استغاثه او به درگاه پروردگار+۴ آیه
- بازگشت سلامت به ایوب(علیه السلام) و افزایش خانواده وی، در نتیجه استغاثه او به درگاه پروردگار+۴ آیه
- اجابت دعای ایّوب(علیه السلام) در حال اضطرار، پرتوی از رحمت خداوند+۳ آیه
- اجابت دعای ایّوب(علیه السلام) در حال اضطرار، اندرزی برای اولوالالباب+۲ آیه
- سرگذشت ایّوب(علیه السلام) و خاندانش، زمینهای برای تنبّه اولواالالباب+۱ آیه
- پندپذیری از فضایل خردمندان+۹ آیه
- برخوردارشدن ایّوب(علیه السلام) از اسایش، پس از گرفتاری+۴ آیه
- احیای دوباره خانواده ایّوب(علیه السلام) ازسوی خدا پس از مرگ انان+۳ آیه
- افزایش تعداد خانواده ایّوب(علیه السلام) پس از رفع گرفتاری وی ازسوی خدا+۳ آیه
- بازگرداندن خاندان ایّوب(علیه السلام) به وی پس از مرگ انان، از عطایای الهی+۳ آیه
- بازگردندان خاندان ایّوب(علیه السلام) به وی، پس از جدایی، از عطایای الهی+۳ آیه
- افزایش تعداد خانواده ایّوب(علیه السلام)، پس از رفع گرفتاری او، از عطایای الهی به وی+۳ آیه
- الگوبودن ایّوب(علیه السلام) برای خردمندان+۱ آیه
- لزوم یاداوری سرگذشت دعای ایّوب(علیه السلام)به پیشگاه پروردگار، هنگام گرفتاری و رفع گرفتاری از او+۴ آیه
- وجود بسترهای گوناگون اندیشه و خردورزی در سرگذشت ایّوب(علیه السلام)+۱ آیه
- عنایت خدا به افزایش تعداد خانواده ایّوب(علیه السلام)، پس از رفع گرفتاری او، شایسته یاداوری+۱ آیه
- رحمت و لطف خدا در بازگرداندن خاندان ایّوب(علیه السلام)به وی، عبرتاموز برای صاحبان خرد ناب
- گرفتارشدن ایّوب(علیه السلام) به بلای فقدان خانواده+۳ آیه
- بازگشت دوباره خانواده ایّوب و همانند ان، به فرمان خداوند، پس از مرگ انان، در پی دعای ان حضرت+۳ آیه
- بازگشت دوباره خانواده ایّوب و افزایش تعداد انان پس از زنده شدن، به امر خداوند، برخاسته از رحمت باری تعالی+۳ آیه
- بازگشت دوباره خانواده ایّوب، در پی دعای ان حضرت از سوی خداوند، عامل بیداری و تذکّر برای خردورزان+۱ آیه
- بازگشت خاندان ایّوب(علیه السلام) و افزوده شدن انان، عطیه و تجلّی رحمت الهی بر او+۳ آیه
- امر خدا به حضرت ایّوب(علیه السلام)، به زدن یک دسته چوب با دست خود، برای ادای نذر تادیب همسرش+۲ آیه
- بازگرداندن خانواده ایّوب، در پی دعا و تضرّع ان حضرت به درگاه خداوند+۳ آیه
- دعا به درگاه الهی، موجب جلب رحمت خداوند+۵ آیه
- دعا، عامل مؤثّر در درمان بیماریها+۳ آیه
- اجابت دعا، پرتوی از رحمت پروردگار+۵ آیه
- اجابت دعای ایوّب(علیه السلام)، برخاسته از رحمت الهی+۴ آیه
- باز گرداندن خانواده ایّوب و بستگانش به ان حضرت، از اثار رحمت الهی بر او+۴ آیه
- خانواده و اهل و عیال، رحمتی از جانب پروردگار+۳ آیه
- رفع مشکلات و بیماری ایّوب(علیه السلام)، جلوه ای از رحمت الهی بر وی+۴ آیه
- ایّوب(علیه السلام)، درخواست کننده رحمت از خداوند+۳ آیه
- انابه و توجه به درگاه خداوند، زمینه ساز برخورداری ایّوب(علیه السلام) از رحمت خداوند+۱ آیه
- صبر پیشگی، زمینه ساز برخورداری از رحمت خدا+۵ آیه
- عبودیّت و بندگی به درگاه خداوند، زمینه ساز برخورداری از رحمت او+۴ آیه
- برخورداری ایّوب(علیه السلام)، از رحمت خاص الهی+۵ آیه
- باز گرداندن خانواده ایّوب به وی، پس از بهبودی، ناشی از رحمت خداوند به او+۳ آیه
- دعا و نیایش ایّوب(علیه السلام)، زمینه جلب رحمت الهی+۴ آیه
- عبودیّت و بندگی ایّوب(علیه السلام) به درگاه خداوند، زمینه ساز جلب رحمت الهی برای او+۲ آیه
- یاداوری رحمت الهی بر ایّوب(علیه السلام)، امری لازم بر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
- برخوردار شدن ایّوب(علیه السلام) از رفاه، پس از گرفتاری+۴ آیه
- درخواست ایّوب(علیه السلام) از خداوند، برای رفع ناگواریها و ناراحتیهای وی+۳ آیه
- شفا یافتن ایّوب(علیه السلام)، در پی ابتلای وی به بیماری+۴ آیه
- درمان ایّوب(علیه السلام) با نوشیدن اب جوشیده از زمین+۲ آیه
- شناخت معارف دینی در پرتو عقل ناب+۹ آیه
- صبر از اسباب بهره مندی از رحمت خاصّ خدا+۵ آیه
- صابران بهره مند از نعمت خاصّ خداوند+۵ آیه
- صبر ایّوب(علیه السلام) بر بیماریها و فقدان خانواده اش+۲ آیه
- بهره مندی ایّوب(علیه السلام) از رحمت خاصّ خدا و نعمتهای از دست رفته در سایه شکیبایی+۲ آیه
- تدبّر در سرگذشت ایّوب(علیه السلام) مایه تقویت نیروی صبر و شکیبایی در برابر مشکلات+۳ آیه
- خردمندی، زمینه عبرت اموزی+۹ آیه
- رفع ابتلای ایّوب(علیه السلام) از سوی خداوند، مایه عبرت و یاداوری برای عبادت کنندگان+۴ آیه
- پیدایش زمینه های تعقّل و اندیشه، فلسفه نقل قصّه ایّوب(علیه السلام)+۱ آیه
- یاداوری بازگشت و دو چندان شدن خانواده ایّوب، مایه تذکّر صاحبان خرد ناب+۱ آیه
- بیان چگونگی درد و رنجهای ایّوب علیه السلام در راستای اجرای رسالت خویش و حمایت خداوند از او، تسلّای محمّد صلی الله علیه و اله و درسی اموزنده برای ان حضرت+۱ آیه
- یاداوری ایّوب علیه السلام، موجب تذکّر و پند برای خردمندان+۱ آیه
- ستایش خداوند از ایّوب علیه السلام به سبب صبر، انابه و بندگی خاص او به درگاه الهی+۳ آیه