سوره طه، آیه ۱۰۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹
يَتَخَافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاَّ عَشْراً
آنها آهسته با هم گفتگو میکنند؛ (بعضی میگویند:) شما فقط ده (شبانه روز در عالم برزخ) توقّف کردید! (و نمیدانند چقدر طولانی بوده است!)
معنی کلمات و عبارات
«یَتَخَافَتُونَ»: با صدای آهسته بهم میگویند. «إِن لَّبِثْتُمْ»: نماندهاید و توقّف نکردهاید (نگا: یونس / ). «عَشْراً»: مذکّر آمدن این واژه، بیانگر این است که تمییزِ محذوف، مؤنّث است که لَیالی است؛ هرچند هنگامی که عدد بدون معدود بیان شود، این قاعده چندان مراعات نمیگردد.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - گنه کاران و اعراض کنندگان از قرآن، در صحنه قیامت، آهسته و بى صدا با یکدیگر سخن مى گویند. «یتخفتون بینهم»
«خفت» به معناى پوشاندن گفتار است (لسان العرب). «یتخافتون» از باب تفاعل، دال براین است که هنگام گفت وگوى با یکدیگر، از آنان صدایى شنیده نمى شود. گفتنى است که به قرینه «خشعت الأصوات للرحمان» (در آیات بعد)، آنچه مجرمان را وادار به پایین آوردن صدا کرده است، احساس عظمت خداوند و انتظار رحمت او است.
۲ - برآورد مدت زمان درنگ در برزخ، از جمله گفت وگوهاى پنهانى سرپیچى کنندگان از قرآن با یکدیگر، در صحنه قیامت «یتخفتون بینهم إن لبثتم»
سؤال مجرمان در باره مدت درنگ خود - به قرینه اختلاف فاحش عمر آنان در دنیا - سؤال از مدت سپرى شده پس از مرگ است.
۳ - گروهى از مجرمان و روى گردانان از قرآن در قیامت، مدت زمان درنگ خود را در برزخ، ده روز تخمین مى زنند. «إن لبثتم إلاّعشرًا »
«لبث» به معناى توقف و درنگ است و مراد از «عشراً» - به قرینه «یوماً» در آیه بعد - ده روز مى باشد. این کلمه گرچه فقط براى مؤنث (مثل لیالى) به کار مى رود; ولى هنگام حذف تمیز براى مذکر (مانند أیّام) نیز استعمال دارد.
۴ - فاصله مرگ تا روز قیامت، فاصله اى اندک و ناچیز در دیدگاه حاضران صحنه قیامت «یتخفتون بینهم إن لبثتم إلاّعشرًا»
۵ - در قیامت نیز برخى حقایق براى گروهى از مردم مخفى مى ماند. «یتخفتون بینهم إن لبثتم إلاّعشرًا»
جمله «یتخافتون» دلالت مى کند که مفاد «إن لبثتم إلاّ عشراً» محور صحبت مجرمان بوده است; نه این که بر آن اتفاق نظر داشته باشند و ارائه نظرهاى گوناگون، حاکى از مشخص نبودن حقیقت براى برخى از آنان است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۹–۱۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۹۷–۱۰۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۱۰۲–۱۰۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اختفای حقایق در قیامتنجوای اخروی معرضان از قرآننجوای اخروی گناهکارانفاصله مرگ تا قیامتمدت عالم برزخکمی مدت عالم برزخ
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- افسوس مجرمان در قیامت بر باقینماندن در دنیا و برزخ جز به مدّت ده روز+۱ آیه
- گفتگوی زمزمهگونه مجرمان در قیامت، درباره مدت توقّف خود در عالم برزخ+۱ آیه
- اگاهی خداوند از گفتار مجرمان، درباره زمان ماندن در برزخ+۲ آیه
- محشور شدن مجرمان با چشمهای کبود، برخاسته از اضطراب انان، در قیامت+۱ آیه
- گفتگوی ارام و اهسته مجرمان، در صحنه حشر نسبت به مدّت زندگی خود، تا پیش از حشر+۱ آیه
- احساس درنگ در زندگی دنیا به مدّت بسیار کوتاه از سوی مردم، هنگام حشر در قیامت+۶ آیه
- اگاهی خداوند، به امور نفسانی و اسرار نهان انسانها+۲ آیه
- خداوند، دانا و اگاه به تمامی سخنان+۱ آیه
- پندار مجرمان به توقّف ده روزه خود در عالم برزخ+۱ آیه
- پندار مجرمان در قیامت به توقّف ده روزه خویش در دنیا+۱ آیه
- گفتگوی اهسته گناهکاران با یکدیگر، درباره مدّت توقّف خود در قبر و برزخ+۲ آیه
- گفتگوی ارام و اهسته گناهکاران در قیامت، از مدّت زندگی خود در دنیا+۱ آیه