سوره طه، آیه ۱۰۴ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹
نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلاَّ يَوْماً
ما به آنچه آنها میگویند آگاهتریم، هنگامی که نیکوروشترین آنها میگوید: «شما تنها یک روز درنگ کردید!»
معنی کلمات و عبارات
«أَمْثَلُهُمْ طَرِیقَةً»: کسی که رأی او دادگرانهتر و به واقعیّت نزدیکتر است. مراد از ترجیح سخن گوینده دوم این نیست که او به صداقت و راستی نزدیکتر است؛ بلکه مراد این است که او بهتر درجه پشیمانی و اندازه هراس و عذاب قیامت را به تصویر کشیده است. چرا که عمر جهان گذران، در قبال عمر بیپایان و جاویدان آخرت، نه ده روز، بلکه یک روز نیز بشمار نمیآید که کمترین عدد است.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، آگاه تر از هرکس به گفت وگوهاى مجرمان با یکدیگر در صحنه قیامت، درباره مدت زمان درنگشان در برزخ «إن لبثتم إلاّعشرًا . نحن أعلم بما یقولون »
«ما یقولون»; یعنى، آنچه مى گویند و مراد از آن مى تواند جملات رد و بدل شده بین مجرمان باشد و نیز مى تواند مراد، موضوعى باشد که مجرمان در باره آن نظر مى دهند. در برداشت یاد شده، اولین احتمال مورد نظر بوده است.
۲ - هیچ چیز نزد خداوند مخفى و مستور نیست. «یتخفتون ... نحن أعلم بما یقولون »
۳ - خداوند، از همه کس به مدت زمان درنگ آدمیان در برزخ، آگاه تر است. «نحن أعلم بما یقولون »
مراد از «ما یقولون» براساس یکى از دو معناى محتمل آن، موضوعى است که محور گفت وگوى مجرمان در قیامت خواهد بود.
۴ - درست اندیش ترین مجرمان در قیامت، مدت زمان درنگ در برزخ را براى همگان، یک روز تخمین مى زند. «إذ یقول أمثلهم طریقة إن لبثتم إلاّیومًا »
«أمثلهم طریقة» به کسى گفته مى شود که منصف ترین افراد و شبیه ترین آنان به حق مداران باشد و آنچه را مى گوید، از روى اطمینان بیشترى بگوید (قاموس).
۵ - تخمین مدت کوتاه برزخ به یک روز و بیشتر، برآوردى نادرست و دور از حقیقت است. «نحن أعلم ... إذ یقول ... إلاّیومًا »
«إذ» ظرف براى «أعلم» است و مراد از آن، این است که خداوند در هنگامى که حتى درست اندیش ترین مجرمان نظر خود را مى گوید، از تمامى آنان به حقیقت داناتر است; کنایه از این که هیچ یک از آنان، حقیقت را نگفته اند.
۶ - مردم در صحنه قیامت نیز، داراى درک و فهم هاى متفاوت خواهند بود. «عشرآ...إذ یقول أمثلهم طریقة إن لبثتم الا ومآ»
حضور کسانى که صحیح تر مى اندیشند و قضاوت واقعى ترى نسبت به دیگران، دارند; گواه تفاوتى است که از این نظر در بین انسان ها در قیامت وجود دارد.
۷ - ملکات و تفاوت هاى انسان ها، در قیامت نیز بروز و ظهور خواهند داشت. «إذ یقول أمثلهم طریقة »
«أمثلهم طریقة» بیانگر خصلت شخصى است که نظریه «یک روز» را مطرح ساخته است. حدوث این خصلت براى وى در آخرت بعید به نظر مى رسد. بنابراین باید گفت این ویژگى، بروز و ظهور ملکاتى است که در دنیا براى او تحصیل شده است.
۸ - فاصله دیدگاه ها با واقع، معیارى در ارزش یابى و ارزش گذارى آنها است. «إذ یقول أمثلهم طریقة إن لبثتم إلاّیومًا »
۹ - دوران برزخ، در برابر عظمت و سختى هاى قیامت، بسیار اندک و ناچیز است. «إذ یقول أمثلهم طریقة إن لبثتم إلاّیومًا »
کوتاه جلوه کردن فاصله مرگ تا قیامت، ظاهراً محصول نوعى مقایسه بین قیامت و برزخ است. منشأ این قضاوت ممکن است مشاهده سختى هاى قیامت و یا توجه به خلود و جاودانگى آن باشد. توصیف گوینده «إن لبثتم إلاّ یوماً» به این که او به حق نزدیک تر است، گویاى تأکید قرآن بر اصل کوتاه بودن زمان برزخ است; زیرا بین فاصله یک روز و فاصله ده روز، اولى را به حقیقت نزدیک تر دانسته است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۹–۱۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۰۴ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۰۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۰۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۹۷–۱۰۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ملاک ارزش بینشتفاوت اخروی انسان هافهم اخروی انسان هاگفتگوی اخروی گناهکارانمدت عالم برزخکمی مدت عالم برزخملاک ارزشگذاریاهوال قیامتعلم غیب خداظهور حقایق در قیامتعلم خداویژگیهای قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹)
- پندار زیرکان و عاقلان مجرم، نسبت به توقّف و حیات یک روزه خود در عالم برزخ+۱ آیه
- اگاهی خداوند از گفتار مجرمان، درباره زمان ماندن در برزخ+۲ آیه
- اگاهی کامل خداوند، به مدّت زمان زندگی در برزخ+۲ آیه
- اگاهی خداوند، به سخنان اشکار انسانها+۴ آیه
- اگاهی خداوند، از سخنان پنهان انسانها+۵ آیه
- اگاهی خداوند، به امور نفسانی و اسرار نهان انسانها+۷ آیه
- خداوند، دانا و اگاه به تمامی سخنان+۷ آیه
- علیم / اسماوصفات+۳ آیه
- گفتگوی اهسته گناهکاران با یکدیگر، درباره مدّت توقّف خود در قبر و برزخ+۲ آیه