سوره طه، آیه ۱۱۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹
وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلاَ يَخَافُ ظُلْماً وَ لاَ هَضْماً
(امّا) آن کس که کارهای شایسته انجام دهد، در حالی که مؤمن باشد، نه از ظلمی میترسد، و نه از نقصان حقش.
معنی کلمات و عبارات
«وَ هُوَ مُؤْمِنٌ»: در حالی که انجام دهنده کارهای نیک مؤمن باشد. چرا که کارهای نیک کافر هدر میرود و ضائع میشود (نگا: بقره / زُمَر / ، احزاب / ). «ظُلْماً»: مراد عقاب بدون سبب، یا افزایش بر لغزشها و سیّئات است. «هَضْماً»: خوردن و کاستن. کم کردن حق کسی و وفا نکردن به ادای آن واجب. مراد کاستن از حَسَنات است.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - مؤمنانى که داراى اعمالى صالح باشند، در قیامت از هرگونه تباهى و کاستى در ثمره کار خویش مصون خواهند بود. «و من یعمل من الصلحت و هو مؤمن فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا »
«هضم»; یعنى، ناقص کردن و کاستن (مصباح). بنابراین «لایخاف ظلماًو لاهضماً»; یعنى، نه کسى ستمى بر او روا مى دارد تا به ناحق او را مؤاخذه کند و نه نقصان و کاستى در جزاى عمل او پدید مى آید.
۲ - آرامش و امنیت روحى مؤمنان در قیامت، درگرو صدور اعمالى صالح از آنان در دنیا است. «و من یعمل من الصلحت ... فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا »
«من» در «من الصالحات»، براى تبعیض است و دلالت مى کند که صدور برخى از اعمال صالح براى نجات مؤمنان در قیامت کافى است.
۳ - بى ایمانى و کناره گیرى از اعمال صالح، ظلمى است که در قیامت گریبان گیر انسان خواهد شد. «و قد خاب من حمل ظلمًا . و من یعمل من الصلحت و هو مؤمن »
ظاهر تقابل بین این آیه و آیه قبل، این است که موضوع این آیه، دسته مقابل ظالمان است.
۴ - خداوند در مؤاخذه بندگان، هرگز از حق تجاوز نمى کند. «فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا »
در باره فرق «ظلم» و «هضم» احتمالاتى داده شده است; از جمله این که ظلم; یعنى، بیش از حق مطالبه کردن و هضم; یعنى، از حق کم گذاشتن.
۵ - پاداش اعمال در قیامت، عادلانه و به دور از هرگونه نقص و کاستى است. «و من یعمل ... فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا »
۶ - ایمان، شرط ثمربخشى اعمال صالح و بهره بردن از جزاى کامل آن در قیامت «و من یعمل ... و هو مؤمن فلایخاف ظلمًا و لاهضمًا»
نفى نقصان از پاداش عمل مؤمن در آخرت، اشاره به آن دارد که در صورت نبود ایمان، عمل صالح انجام شده، دچار کاستى و اضمحلال خواهد شد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۹–۱۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۱۲ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۱۲ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۱۲ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۱۲ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۱۲ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۸–۱۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۱۲
روایات و احادیث
۷ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله «لایخاف ظلماً و لاهضماً» یقول: لاینقص من عمله شىء و أمّا ظلماً یقول: لن یذهب به; از امام باقر(ع) در باره قول خدا «لایخاف ظلماً و لاهضماً» روایت شده که فرمود: خدا مى فرماید: از اعمال او کاسته نمى شود و اما [کلمه] «ظلماً» [خداوند با این کلمه ]مى فرماید: اعمال او از بین نمى رود». [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۶۷; نورالثقلین، ج ۳، ص ۳۹۵- ، ح ۱۲۳.]
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار اخروی اعراض از ایمانآثار اخروی اعراض از عمل صالحظلم اعراض از ایمانظلم اعراض از عمل صالحعوامل آرامش اخروی مؤمنانعوامل امنیت اخروی مؤمنانآثار اخروی ظلمآثار اخروی عمل صالحعدالت در قیامتآثار اخروی ایمانعدالت در پاداشعدالت در کیفربقای عملکیفر اخروی عملپاداش اخروی عملخدا و ظلمپاداش عمل صالحعدالت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۲)
- ایمان، سبب مصون ماندن اعمال از تباهی و کاستی+۱ آیه
- عدل الهی، در ثواب عمل شایسته+۵ آیه
- عادلانه بودن پاداش مؤمنان+۵ آیه
- ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۹ آیه
- عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۱۰ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۱۱ آیه
- انجام دادن اعمال صالح، از موجبات مصونیّت از ترس+۶ آیه
- عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۱۱ آیه
- عادلانه بودن عذاب در قیامت+۸ آیه
- ارامش درونی بدون ترس و اندوه، دستاورد عمل صالح+۷ آیه
- عمل صالح، سبب مصون ماندن اعمال، از تباهی و کاستی
- اعمال مؤمنان، مصون از تباهی و کاستی+۱ آیه