سوره یونس، آیه ۴ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۰۸
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً وَعْدَ اللَّهِ حَقّاً إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَ عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ
بازگشت همه شما بسوی اوست! خداوند وعده حقّی فرموده؛ او آفرینش را آغاز میکند، سپس آن را بازمیگرداند، تا کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، بعدالت جزا دهد؛ و برای کسانی که کافر شدند، نوشیدنی از مایع سوزان است؛ و عذابی دردناک، بخاطر آنکه کفر میورزیدند!
معنی کلمات و عبارات
«وَعْدَ اللهِ حَقّاً»: واژههای (وَعْدَ) و (حَقّاً) مفعول مطلق فعل محذوفی هستند. تقدیر چنین است: وَعَدَکُم بِالْبَعْثِ وَ الرُّجُوعِ وَعْداً، وَحَقَّ ذلِکَ الْوَعْدَ حَقّاً. «شَرَابٌ»: نوشیدنی. «حَمِیمٍ»: آب بسیار گرم و داغ (نگا: کهف / ، محمّد / ).
نزول
سال ۱۶ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ خندق (احزاب)مرتبط با نزول
۵ هجرت · مدینه - کشته شدن ابورافع
16 بعثت · خیبر - واقعه الرجیع
16 بعثت · الرجیع - نبرد حمراءالاسد
16 بعثت · حمراءالاسد - فاجعه بئرمعونه
16 بعثت · بئرمعونه - سریه زید به قرده
16 بعثت · قرده - سریه قطن
16 بعثت · قطن - اخراج بنینضیر از مدینه
16 بعثت · مدینه - پیمانهای خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
16 بعثت · مدینه
نکات آیه
۱ - بازگشت همه انسانها (مؤمنان و کافران) تنها به سوى خداوند است. «إلیه مرجعکم جمیعاً»
«مرجع» - که مصدر میمى و به معناى بازگشتن است - مبتدا و «إلیه» خبر آن است. تقدیم خبر بر مبتدا مفید حصر مى باشد. مخاطب ضمیر در «مرجعکم» به قرینه جمله «لیجزى الذین آمنوا ... » هر دو گروه مؤمن و کافر است.
۲ - معاد و بازگشت انسانها به سوى خدا، وعده الهى است. «إلیه مرجعکم جمیعاً وعد اللّه»
۳ - وعده هاى خدا، حق و تخلف ناپذیر است. «وعد اللّه حقاً»
۴ - خدا، مبدأ پیدایش جهان آفرینش است. «إنه یبدؤا الخلق»
برداشت فوق بر این اساس است که مراد از «الخلق» تمام پدیده هاى هستى باشد.
۵ - خدا، مبدأ پیدایش انسان است. «إنه یبدؤا الخلق»
مصداق مورد نظر از «الخلق» به قرینه جمله «لیجزى الذین آمنوا ... » انسان است.
۶ - معاد (رستاخیز) سرنوشت حتمى تمامى انسانهاست. «إنه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۷ - معاد (رستاخیز) سرنوشت قطعى تمامى پدیده هاى جهان آفرینش «إنه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۸ - معاد (رستاخیز انسان و جهان) مادى و جسمانى است. «إنه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
«اعادة» به معناى بازگرداندن خود شىء است. اعاده خود جهان آفرینش و انسان در روز رستاخیز، بیانگر برداشت فوق است.
۹ - توانایى خدا بر پدید آوردن جهان و انسان، نشانه توانمندى او بر ایجاد رستاخیز است. «إنه یبدؤا الخلق ثم یعیده»
۱۰ - دستیابى مؤمنان به پاداش و ایمان و اعمال شایسته خویش و گرفتارى کافران به کیفر کفر و بزهکارى خود، فلسفه اساسى معاد و برپایى رستاخیز است. «ثم یعیده لیجزى الذین ءامنوا ... و الذین کفروا لهم شراب من حمیم و عذاب ألیم»
۱۱ - عمل صالح، شرط بهره مندى اهل ایمان از پاداشهاى اخروى «لیجزى الذین ءامنوا و عملوا الصلحت»
۱۲ - کیفر و پاداش الهى در قیامت، بر پایه قسط و عدل است «ثم یعیده لیجزى ... بالقسط»
۱۳ - عذاب دردناک و آشامیدنى داغ و جوشان، کیفر اخروى کفرمداران «و الذین کفروا لهم شراب من حمیم و عذاب ألیم»
۱۴ - استمرار و پافشارى بر کفر، موجب گرفتار شدن به عذاب دردناک دوزخ است. «و الذین کفروا لهم ... عذاب ألیم بما کانوا یکفرون»
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اقسام معادسرنوشت موجوداتوعده بازگشت به خداعدالت در پاداش اخرویمبدأ آفرینشسرنوشت انسان هاوعده معادمبدأ خلقت انسانعدالت در کیفر اخرویزمینه پاداش اخرویفلسفه معادحقانیت وعده های خداحتمیت معادپاداش اخروی مؤمنانکیفر اخروی کافرانآثار اصرار بر کفرعذاب اخروی کافرانفرجام انسان هاعدالت خداجهان بینی و ایدئولوژیپاداش عملحتمیت وعده های خداعذاب دردناکپاداش مؤمناندلایل معادکیفر کافرانمعاد جسمانیآثار عمل صالحوعده های خداموجبات جهنمخالقیت خدامراتب عذابموجبات عذابقدرت خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
- ایمان و عمل صالح، دارای رابطه محکم با یکدیگر+۲ آیه
- عدل الهی، در ثواب عمل شایسته+۴ آیه
- عادلانه بودن پاداش مؤمنان+۴ آیه
- ایمان، موجب برخورداری از پاداشهای اخرتی+۴ آیه
- عمل صالح، عامل بهرهمندی از ثواب الهی+۴ آیه
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند
- جهل مشرکان کافر به حقّانیّت جهان هستی، عامل انکار معاد از سوی انان+۲ آیه
- اغاز افرینش جهان، از جانب خداوند+۵ آیه
- بازگشت پدیدههای جهان افرینش، به سوی خداوند+۶ آیه
- اب جوشان، از اشامیدنیهای جهنّم+۲ آیه
- کفر، موجب گرفتاری به اتش دوزخ
- حقّانیّت و تخلّفناپذیری وعده الهی+۴ آیه
- قیامت، وعده حق الهی+۳ آیه
- مطلوبیّت انجام دادن اعمال صالح و شایسته+۴ آیه
- حرمت کفر به قران
- اعاده خلقت اشیا، به فرمان خداوند+۸ آیه
- خداوند، اغازگر خلقت+۸ آیه
- عدالت خداوند، در اعطای درجه و پاداش به مؤمنان، به مقدار تلاش انان برای دین+۴ آیه
- عدالت خداوند، در کیفر نمودن گناهکاران+۱ آیه
- داوری خداوند در قیامت نسبت به عذاب بندگانش براساس عدل و داد
- دردناک بودن، از اوصاف عذاب
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۱ آیه
- حرمت کفر به قران
- وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۶ آیه
- اصرار و مداومت برخی انسانها بر کفر خویش
- مُبدی/ اسما و صفات+۸ آیه
- عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی
- اندیشیدن درباره هدفداری و حقّانیّت خلقت و وجود حکمت در افرینش انسان و جهان، راهی برای پی بردن به حقّانیّت معاد
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۵ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۵ آیه
- معاد و بازگشت انسانها به سوی خدا، وعدهای حق و تردیدناپذیر+۶ آیه
- حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۷ آیه
- مقام الوهیت خداوند، مقتضی تخلف ناپذیری وعدههای او+۴ آیه
- معاد و بازگشت انسانها به سوی خدا، وعدهای الهی+۴ آیه
- حتمیت وعده معاد از سوی خداوند، برای پاداش دادن به مؤمنان نیکوکار و کیفر رساندن کافران+۱ آیه