آیه ۱۲۸ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۲۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۱

أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّأُولِي النُّهَىٰ

Is it not a guidance for them (to know) how many a generation We destroyed before them, amid whose dwellings they walk? Lo! therein verily are signs for men of thought.

معنی کلمات و عبارات
«أَلَمْ یَهْدِ لَهُمْ»: آیا ایشان را رهنمود نکرده است؟ (نگا: اعراف / . «الْقُرُونِ»: (نگا: انعام / . «النُّهَی»: (نگا: طه / ).
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند جوامع و امت هاى بسیارى را در طول تاریخ هلاک و نابود کرده است. «کم أهلکنا قبلهم من القرون » «قرن» به معناى قوم و مردمى است که در یک زمان زندگى مى کنند (مفردات راغب). ۲ - کفر به آیات و هدایت هاى الهى، عامل نابودى امت هاى بسیار در طول تاریخ بوده است. «و کذلک نجزى من أسرف و لم یؤمن ... کم أهلکنا قبلهم من القرون » به قرینه آیات پیشین، هلاکت امت هاى پیشین، به دلیل کفرورزى آنان در برابر آیات و هدایت هاى الهى بوده است. ۳ - هلاکت اقوام گذشته با عذاب الهى، نمونه هایى بارز از جدى بودن تهدیدهاى خداوند و راهنماى کافى براى مشرکان عصر بعثت «أفلم یهد لهم کم أهلکنا قبلهم من القرون » ۴ - درس نگرفتن از تاریخ و هلاکت امت هاى پیشین، امرى سزاوار توبیخ و سرزنش «أفلم یهد لهم کم أهلکنا قبلهم » استفهام یاد شده در «أفلم...» براى انکار توبیخى است. فاعل «لم یهد» «اهلاک» است که از «کم أهلکنا» فهمیده مى شود و به دلیل متعدى شدن «لم یهد» به حرف لام، معناى تبیین نیز در آن تضمین شده و مفاد جمله این است که آیا نابود ساختن بسیارى ازامت هاى گذشته، براى مشرکان روشن نساخت که نباید مانند آنان عمل کنند؟! ۵ - کافران عصر پیامبر(ص)، از هلاکت بسیارى از امت هاى گذشته آگاه بوده و با آثار باستانى به جاى مانده از آنان آشنا بودند. «أفلم یهد لهم کم أهلکنا ... یمشون فى مسکنهم » جمله «یمشون...» حال براى «هم» است که به قرینه سیاق آیه، مراد مشرکان صدراسلام مى باشد. عبور آنان به دیار عاد، ثمود، لوط و ... - که مفاد جمله «یمشون...» است - زمینه ساز آگاهى آنان به حوادث مرگ بار پیشینیان بوده است. توبیخ مستفاد از همزه استفهام نیز، فرع بر آگاهى آنان دارد. ۶ - بسیارى از پیشینیان، هنگامى که به عذاب الهى گرفتار شدند، در شهر و دیارشان به رفت و آمد عادى خود سرگرم بودند. * «کم أهلکنا قبلهم من القرون یمشون فى مسکنهم » جمله «یمشون...» ممکن است حال براى «القرون» باشد. ۷ - تحولات تاریخ و دگرگونى هاى آن، وابسته به اراده خداوند است. «کم أهلکنا قبلهم » ۸ - آثار باستانى به جاى مانده از اقوام نابود شده، داراى زمینه هاى فراوان براى عبرت گیرى و درس آموزى «أفلم یهد لهم کم أهلکنا ... إنّ فى ذلک لأیت » ۹ - لزوم تحقیق و مطالعه در آثار عبرت آموز به جاى مانده از امت هاى گذشته و ریشه یابى عوامل هلاکت آنان «کم أهلکنا ... إنّ فى ذلک لأیت » مقتضاى آیت بودن تاریخ گذشتگان و آثار آنان، قابلیت آن براى رهنمون شدن انسان به هدایت ها و درس هاى مهم و ارزنده است. ۱۰ - تنها، خردمندان از مطالعه در آثار باستانى به جاى مانده از گذشتگان، بهره برده و عبرت مى گیرند. «کم أهلکنا قبلهم ... إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » آیه و نشانه بودن آیات، اختصاصى به وجود عبرت گیرنده ندارد; بلکه صفتى است ثابت. بنابراین اختصاص یافتن آن به «أُولى النهى» ناظر به موفقیت خردمندان در بهره بردن از آیات است; یعنى، گرچه آیات و نشانه ها موجود است، ولى بى خردان از آن بهره اى نمى برند. ۱۱ - عقل و خرد، گوهرى ارزشمند و بازدارنده انسان از کارهاى ناروا «إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » «نهى» یا جمع «نهیة» (عقل) است و یا لفظى است مفرد و به معناى عقل (قاموس). از آن جهت این نام بر عقل نهاده شده است که بازدارنده و نهى کننده آدمى از زشتى ها است. ۱۲ - کسانى که از سرنوشت اقوام پیشین عبرت نمى گیرند، از خرد بى بهره اند. «إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » ۱۳ - خداوند ترغیب کننده انسان به بهره گیرى از عقل و به کار گرفتن آن «أفلم یهد ... إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » ذیل این آیه که خردمندان را مى ستاید، گویاى مطلب یاد شده است و نیز فاء عاطفه در صدر آن، عطف بر مقدرى است که ذیل آیه گویاى آن است و در حقیقت، استفهام توبیخى بر آن داخل شده و «لم یهد» تفریع بر آن است. تقدیر کلام چنین بوده است: «أفلم یتفکروا فلم یهد...; آیا اندیشه نکردند؟! و آیا پس از اندیشیدن، هلاکت پیشینیان، آنان را هدایت نکرد؟»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۷)
  • وجود ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای پیشین تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
  • سرزنش کافران به دلیل عدم مطالعه و دقت در اثار بر جا مانده از پیشینیان+۶ آیه
  • اثار باستانی بهجامانده از اقوام نابود شده، مایه عبرت برای خردمندان
  • نابودی اقوام کفرپیشه پیشین، نشانه قدرت خدا+۳ آیه
  • خِرَدورزی، از لوازم بهره گرفتن از ایات خدا+۳ آیه
  • امّتها دارای اجل مسمّی (تعیین شده) و تغییرناپذیر+۸ آیه
  • پایان و سرامد عمر امّتها، خارج از اختیار انان+۶ آیه
  • امّتها دارای اجل مسمّی و غیر قابل تغییر+۸ آیه
  • سرگذشت امّتهای گذشته، عبرتاموز و قابل یاداوری+۶ آیه
  • توبیخ کافران از سوی خداوند، به سبب عبرت نگرفتن از امّتهای کافر پیشین+۲ آیه
  • کیفر بسیاری از امّتهای گذشته با نابودی انان، از سوی خداوند+۱ آیه
  • مردم مکّه، اگاه از نابودی و انقراض امّتهای پیش از خود+۱ آیه
  • نابودی امّتهای کافر پیشین، در حال غفلت و سرگرمی انان به دنیا+۱ آیه
  • هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۳ آیه
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۴ آیه
  • فرجام هلاکتبار قدرتهای حقستیز تاریخ، مایه تذکّر خردمندان
  • اثار باستانی به جا مانده از گذشتگان، از منابع شناخت تاریخ+۱۳ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۹ آیه
  • توجّه به تدبیر خداوند و قانونمند بودن عذابها و کیفرهای او، برانگیزنده انسان برای تسبیح خدا در همه حال+۱ آیه
  • تعقّل و خردورزی، ابزار بهرهمندی از ایات الهی+۳ آیه
  • تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۹ آیه
  • سفارش خدا به اندیشیدن، در اثار ملّتهای پیشین+۱۲ آیه
  • لزوم تفکّر در چگونگی انقراض تمدّنها و عبرت گرفتن از ان+۳ آیه
  • اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۷ آیه
  • تفکّر در پدیدههای حیات و مرگ، راهی برای خداشناسی+۱ آیه
  • بهرهمندی متفکّران و اندیشهمندان از ایات الهی+۳ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۱۲ آیه
  • هلاکت اقوام پیشین در خانه های خویش، مایه عبرت برای دیگران+۱ آیه
  • گرفتار شدن اقوام پیشین به عذاب الهی، در حال راه رفتن در خانه های شان، از ایات الهی+۱ آیه
  • راه رفتن مردم مکّه، در میان خرابه های مساکن اقوام پیشین+۱ آیه
  • راه رفتن در میان خرابه های مساکن اقوام پیشین، موجب عبرت گرفتن صاحبان خرد، از سرنوشت انان+۱ آیه
  • توجّه به محلّ سکونت اقوام پیشین و چگونگی نابودی ان، مایه عبرت+۳ آیه
  • گرفتار شدن اقوام گذشته به عذاب الهی، در محلّ سکونت شان+۳ آیه
  • نابودی اقوام گذشته در محلّ سکونت شان، موجب عبرت دیگران+۲ آیه
  • توجّه به سنّت خدا درباره کیفر متمرّدان زمینه ساز صبر در برابر دشمنان+۲ آیه
  • جوامع انسانی، مقهور سنن قاطع و خلل ناپذیر الهی+۶ آیه
  • تاخیر عذاب از مستحقّان کیفر و مهلت دادن به انان، سنّتی الهی+۴ آیه
  • راه نیافتن و حق ناشنوی مشرکان، به رغم مشاهده اثار هلاکت پیشینیان خود، مورد پرسش نکوهش امیز خدا+۱ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از کافران، در مورد پند نگرفتن از فرجام شوم پیشینیان خود+۱ آیه
  • راه نیافتن و حق ناشنوی مشرکان، به رغم مشاهده اثار هلاکت پیشینیان خود، مورد پرسش نکوهش امیز خدا+۱ آیه
  • اثار به جای مانده از پیشینیان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۱۰ آیه
  • اگاهی از قوانین و سنّتهای الهی زمینه ساز صبر و تحمّل در سختیها و شداید+۲ آیه
  • خردمندی، زمینه عبرت اموزی
  • عبرت پذیری خردمندان، از هلاکت امّتهای پیشین+۱ آیه
  • تهدید کافران از جانب خداوند، به سبب عبرت نگرفتن از احوال امّتهای کافر پیشین+۵ آیه
  • عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین، مورد سرزنش خداوند+۸ آیه
  • تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۹ آیه
  • بهره گیری و عبرت خردمندان، از مطالعه در اثار باستانیِ به جای مانده از گذشتگان+۲ آیه
  • هلاکت انسانهای پیشین و باقی ماندن خانه های انان (اثار باستانی)، از ایات خدا برای عاقلان
  • صاحبان خرد، دارای توان درک و فهم ایات ربوبی خداوند و بهره بری از ان+۱ آیه
  • بهره مندی از ایات خداوند، نشانه خردمندی+۳ آیه
  • پندپذیری از فرجام هلاکت بار گذشتگان، نشانه خردمندی
  • عقل در شناخت حقایق و پیشگیری از نابکاریها، دارای نقش اساسی و مهم
  • دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان قضای حتمی خود، درباره هلاکت امّتهای کافر پیشین+۳ آیه
  • هلاکت اقوام کفرپیشه، از موارد قضای الهی+۳ آیه
  • فرجام هلاکت بار کافران و امّتهای پیشین، مایه عبرت برای ادمیان+۳ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۲ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۲ آیه
  • باقی ماندن ویرانههای قوم عاد تا عصر پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • باقی ماندن ویرانههای خانههای قوم ثمود، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • باقی ماندن اثار ابادیها و شهرهای برخی امّتهای پیشین، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
  • توجّه به قضای خداوند در مهلت دادن به دشمنان معاند، زمینهساز صبر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • توجّه به هلاکت و نابودی پیشینیان و دشمنان معاند در گذشته تاریخ، زمینهساز صبر پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر زخم زبانهای دشمنان+۱ آیه
  • تفکر در پدیدههای حیات و مرگ، راهی برای خداشناسی+۱ آیه
  • نکوهش کافران مشرک، به دلیل عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین+۹ آیه
  • راه نیافتن و حق ناشنوی مشرکان، به رغم مشاهده اثار هلاکت پیشینیان خود، مورد پرسش نکوهشامیز خدا+۱ آیه
  • مُهلک/ اسماوصفات+۵ آیه
واژه‌ها