سوره حجر(الحجر)، آیه ۴ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۲
وَ مَا أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ إِلاَّ وَ لَهَا كِتَابٌ مَعْلُومٌ
ما اهل هیچ شهر و دیاری را هلاک نکردیم مگر اینکه اجل معیّن (و زمان تغییر ناپذیری) داشتند!
معنی کلمات و عبارات
«قَرْیَةٍ»: شهر. آبادی. مراد ساکنان آنجا نیز میتواند باشد. «کِتَابٌ»: به معنی مکتوب است، یعنی: واجب و مقدّر (نگا: آلعمران / .
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- هلاکت و نابودى هر جامعه انسانى، داراى قانون و اجلى مکتوب و معین «و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
۲- مرگ و میرها و تحولات طبیعى در جوامع، به دست خداوند و به تقدیر اوست. «و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
۳- هشدار خداوند به کافران هدایت ناپذیر مکه، مبنى بر اینکه مهلت دادن به آنان به معناى تداوم بخشیدن به زندگیشان نیست; بلکه همواره در معرض هلاکتند. «ربما یودّ الذین کفروا لو کانوا مسلمین. ذرهم ... فسوف یعلمون. و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
ذکر این آیه، پس از تهدید «فسوف یعلمون» احتمالاً براى دفع اشکال مقدر مى باشد و آن اشکال این است که: کفار پس از مهلت یافتن با امر «ذرهم یأکلوا ...» چنین نپندارند که زندگیشان ادامه دارد.
۴- توضیح و بیان قانون مندى تحقق وعیدهاى خداوند درباره کافران، روش تعلیمى قرآن براى روشنگرى اذهان و دفع شبهات احتمالى درباره آن «و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
ذکر این آیه، پس از تهدید «فسوف یعلمون» احتمالاً براى دفع اشکال مقدّر مى باشد و آن این است که کفار ممکن است بگویند: چرا عذاب فوراً رخ نمى دهد و چگونه و کى چنین وعیدى تحقق خواهد یافت؟ و خداوند جواب مى دهد: وعیدها داراى حساب و قانون است.
۵- اراده و خواست خداوند، دخیل در تحولات و رخدادهاى تاریخى «و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
۶- اطلاعات و خبرهاى مربوط به حادثه ها و تحولات جوامع بشرى، داراى بانک اطلاعات و کتابى معین «و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
۷- هر جامعه، داراى هویت، حیات و قوانین مشخصى جدا از افراد آن جامعه «و ما أهلکنا من قریة إلاّ و لها کتاب معلوم»
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اجل جامعهحقیقت جامعهفلسفه مهلت به کافران مکهقانونمندی هلاکت جامعهمنشأ بلایای طبیعیوجود جامعهحیات جامعهقانونمندی وعیدهای خدابانک اطلاعات حوادثانذار کافران مکهقانونمندی جوامعحتمیت وعیدهای خداانذار از هلاکتنقش مشیت خدامنشأ تحولات اجتماعینقش اراده خدامهلت های خدااجل مسمیمنشأ مرگتعالیم قرآنانذارهای خدامنشأ تحولات تاریخمقدرات خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- پایان و سرامد عمر امّتها، خارج از اختیار انان+۶ آیه
- عدم تقدیم و تاخیر اجل امّتها، سنّت حاکم بر انان+۵ آیه
- امّتها دارای اجل مسمّی و غیر قابل تغییر+۷ آیه
- امّتها، دارای اجلی تعیین شده+۵ آیه
- تعیین اجل برای امّتها سنّتی الهی+۵ آیه
- کیفر امّتها، دارای سنّت و قانون مشخّص در نظام الهی+۳ آیه
- اخطار پیامبر(صلی الله علیه واله) به کافران صدر اسلام، از گرفتارشدن به عذابی مانند عذاب نابودکننده پیشینیان
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۸ آیه
- حاکمیّت قوانین و سنّتهای ثابت الهی بر جوامع بشری، در طول تاریخ+۷ آیه
- سرگذشت هلاکتبار پیشینیان، عبرتی برای ایندگان+۸ آیه
- حسابرسی عالمانه خداوند، از امّتها در قیامت+۲ آیه
- عدم تقدیم و تاخیر اجل امّتها، سنّت حاکم خداوند+۴ آیه
- جوامع انسانی، مقهور سنن قاطع و خلل ناپذیر الهی+۶ آیه
- تاخیر عذاب از مستحقّان کیفر و مهلت دادن به انان، سنّتی الهی+۴ آیه
- هلاکت شهرنشینان و تخریب هر شهری از سوی خداوند، دارای سرنوشتی مقدّر و معلوم
- هشدار به کافران صدر اسلام از گرفتار شدن به عذابی مانند عذاب پیشینیان+۱ آیه
- خداوند، عالم به اجل انسانها+۳ آیه
- هلاکت اقوام کفرپیشه، از موارد قضای الهی+۶ آیه
- انذارهای پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، به کافران صدر اسلام+۱ آیه
- امتها، دارای مرگ و اجلی معین+۶ آیه
- مُهلک/ اسماوصفات+۹ آیه