آیه ۱۲۸ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۲۸ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۲۱

أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَ فِي ذٰلِكَ لَآيَاتٍ لِأُولِي النُّهَى

آیا برای هدایت آنان کافی نیست که بسیاری از نسلهای پیشین را (که طغیان و فساد کردند) هلاک نمودیم، و اینها در مسکنهای (ویران شده) آنان راه می‌روند! مسلّماً در این امر، نشانه‌های روشنی برای خردمندان است.

معنی کلمات و عبارات
«أَلَمْ یَهْدِ لَهُمْ»: آیا ایشان را رهنمود نکرده است؟ (نگا: اعراف / . «الْقُرُونِ»: (نگا: انعام / . «النُّهَی»: (نگا: طه / ).
نزول
نکات آیه
۱ - خداوند جوامع و امت هاى بسیارى را در طول تاریخ هلاک و نابود کرده است. «کم أهلکنا قبلهم من القرون » «قرن» به معناى قوم و مردمى است که در یک زمان زندگى مى کنند (مفردات راغب). ۲ - کفر به آیات و هدایت هاى الهى، عامل نابودى امت هاى بسیار در طول تاریخ بوده است. «و کذلک نجزى من أسرف و لم یؤمن ... کم أهلکنا قبلهم من القرون » به قرینه آیات پیشین، هلاکت امت هاى پیشین، به دلیل کفرورزى آنان در برابر آیات و هدایت هاى الهى بوده است. ۳ - هلاکت اقوام گذشته با عذاب الهى، نمونه هایى بارز از جدى بودن تهدیدهاى خداوند و راهنماى کافى براى مشرکان عصر بعثت «أفلم یهد لهم کم أهلکنا قبلهم من القرون » ۴ - درس نگرفتن از تاریخ و هلاکت امت هاى پیشین، امرى سزاوار توبیخ و سرزنش «أفلم یهد لهم کم أهلکنا قبلهم » استفهام یاد شده در «أفلم...» براى انکار توبیخى است. فاعل «لم یهد» «اهلاک» است که از «کم أهلکنا» فهمیده مى شود و به دلیل متعدى شدن «لم یهد» به حرف لام، معناى تبیین نیز در آن تضمین شده و مفاد جمله این است که آیا نابود ساختن بسیارى ازامت هاى گذشته، براى مشرکان روشن نساخت که نباید مانند آنان عمل کنند؟! ۵ - کافران عصر پیامبر(ص)، از هلاکت بسیارى از امت هاى گذشته آگاه بوده و با آثار باستانى به جاى مانده از آنان آشنا بودند. «أفلم یهد لهم کم أهلکنا ... یمشون فى مسکنهم » جمله «یمشون...» حال براى «هم» است که به قرینه سیاق آیه، مراد مشرکان صدراسلام مى باشد. عبور آنان به دیار عاد، ثمود، لوط و ... - که مفاد جمله «یمشون...» است - زمینه ساز آگاهى آنان به حوادث مرگ بار پیشینیان بوده است. توبیخ مستفاد از همزه استفهام نیز، فرع بر آگاهى آنان دارد. ۶ - بسیارى از پیشینیان، هنگامى که به عذاب الهى گرفتار شدند، در شهر و دیارشان به رفت و آمد عادى خود سرگرم بودند. * «کم أهلکنا قبلهم من القرون یمشون فى مسکنهم » جمله «یمشون...» ممکن است حال براى «القرون» باشد. ۷ - تحولات تاریخ و دگرگونى هاى آن، وابسته به اراده خداوند است. «کم أهلکنا قبلهم » ۸ - آثار باستانى به جاى مانده از اقوام نابود شده، داراى زمینه هاى فراوان براى عبرت گیرى و درس آموزى «أفلم یهد لهم کم أهلکنا ... إنّ فى ذلک لأیت » ۹ - لزوم تحقیق و مطالعه در آثار عبرت آموز به جاى مانده از امت هاى گذشته و ریشه یابى عوامل هلاکت آنان «کم أهلکنا ... إنّ فى ذلک لأیت » مقتضاى آیت بودن تاریخ گذشتگان و آثار آنان، قابلیت آن براى رهنمون شدن انسان به هدایت ها و درس هاى مهم و ارزنده است. ۱۰ - تنها، خردمندان از مطالعه در آثار باستانى به جاى مانده از گذشتگان، بهره برده و عبرت مى گیرند. «کم أهلکنا قبلهم ... إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » آیه و نشانه بودن آیات، اختصاصى به وجود عبرت گیرنده ندارد; بلکه صفتى است ثابت. بنابراین اختصاص یافتن آن به «أُولى النهى» ناظر به موفقیت خردمندان در بهره بردن از آیات است; یعنى، گرچه آیات و نشانه ها موجود است، ولى بى خردان از آن بهره اى نمى برند. ۱۱ - عقل و خرد، گوهرى ارزشمند و بازدارنده انسان از کارهاى ناروا «إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » «نهى» یا جمع «نهیة» (عقل) است و یا لفظى است مفرد و به معناى عقل (قاموس). از آن جهت این نام بر عقل نهاده شده است که بازدارنده و نهى کننده آدمى از زشتى ها است. ۱۲ - کسانى که از سرنوشت اقوام پیشین عبرت نمى گیرند، از خرد بى بهره اند. «إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » ۱۳ - خداوند ترغیب کننده انسان به بهره گیرى از عقل و به کار گرفتن آن «أفلم یهد ... إنّ فى ذلک لأیت لأُولى النهى » ذیل این آیه که خردمندان را مى ستاید، گویاى مطلب یاد شده است و نیز فاء عاطفه در صدر آن، عطف بر مقدرى است که ذیل آیه گویاى آن است و در حقیقت، استفهام توبیخى بر آن داخل شده و «لم یهد» تفریع بر آن است. تقدیر کلام چنین بوده است: «أفلم یتفکروا فلم یهد...; آیا اندیشه نکردند؟! و آیا پس از اندیشیدن، هلاکت پیشینیان، آنان را هدایت نکرد؟»
تفسیر (۷)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۷)
  • وجود ابادیها و شهرهای برخی از امّتهای پیشین تا عصر پیامبر(صلی الله علیه واله)+۹ آیه
  • سرزنش کافران به دلیل عدم مطالعه و دقت در اثار بر جا مانده از پیشینیان+۵ آیه
  • اثار باستانی بهجامانده از اقوام نابود شده، مایه عبرت برای خردمندان
  • نابودی اقوام کفرپیشه پیشین، نشانه قدرت خدا+۳ آیه
  • خِرَدورزی، از لوازم بهره گرفتن از ایات خدا+۱ آیه
  • امّتها دارای اجل مسمّی (تعیین شده) و تغییرناپذیر+۸ آیه
  • پایان و سرامد عمر امّتها، خارج از اختیار انان+۶ آیه
  • امّتها دارای اجل مسمّی و غیر قابل تغییر+۸ آیه
  • سرگذشت امّتهای گذشته، عبرتاموز و قابل یاداوری+۶ آیه
  • توبیخ کافران از سوی خداوند، به سبب عبرت نگرفتن از امّتهای کافر پیشین+۲ آیه
  • کیفر بسیاری از امّتهای گذشته با نابودی انان، از سوی خداوند+۱ آیه
  • مردم مکّه، اگاه از نابودی و انقراض امّتهای پیش از خود+۱ آیه
  • نابودی امّتهای کافر پیشین، در حال غفلت و سرگرمی انان به دنیا+۱ آیه
  • هشدار خداوند به مشرکان صدر اسلام از گرفتارشدن به عذاب استیصال همچون اقوام گذشته+۳ آیه
  • ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۱۴ آیه
  • فرجام هلاکتبار قدرتهای حقستیز تاریخ، مایه تذکّر خردمندان
  • اثار باستانی به جا مانده از گذشتگان، از منابع شناخت تاریخ+۱۲ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۹ آیه
  • توجّه به تدبیر خداوند و قانونمند بودن عذابها و کیفرهای او، برانگیزنده انسان برای تسبیح خدا در همه حال+۱ آیه
  • تعقّل و خردورزی، ابزار بهرهمندی از ایات الهی+۱ آیه
  • تفکّر، عامل عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۸ آیه
  • سفارش خدا به اندیشیدن، در اثار ملّتهای پیشین+۱۰ آیه
  • لزوم تفکّر در چگونگی انقراض تمدّنها و عبرت گرفتن از ان+۳ آیه
  • اهمیّت مطالعه و تفکّر در تاریخ، برای عبرت گرفتن از ان+۷ آیه
  • تفکّر در پدیدههای حیات و مرگ، راهی برای خداشناسی+۱ آیه
  • بهرهمندی متفکّران و اندیشهمندان از ایات الهی+۱ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۹ آیه
  • هلاکت اقوام پیشین در خانه های خویش، مایه عبرت برای دیگران+۱ آیه
  • گرفتار شدن اقوام پیشین به عذاب الهی، در حال راه رفتن در خانه های شان، از ایات الهی+۱ آیه
  • راه رفتن مردم مکّه، در میان خرابه های مساکن اقوام پیشین+۱ آیه
  • راه رفتن در میان خرابه های مساکن اقوام پیشین، موجب عبرت گرفتن صاحبان خرد، از سرنوشت انان+۱ آیه
  • توجّه به محلّ سکونت اقوام پیشین و چگونگی نابودی ان، مایه عبرت+۳ آیه
  • گرفتار شدن اقوام گذشته به عذاب الهی، در محلّ سکونت شان+۳ آیه
  • نابودی اقوام گذشته در محلّ سکونت شان، موجب عبرت دیگران+۲ آیه
  • توجّه به سنّت خدا درباره کیفر متمرّدان زمینه ساز صبر در برابر دشمنان+۲ آیه
  • جوامع انسانی، مقهور سنن قاطع و خلل ناپذیر الهی+۶ آیه
  • تاخیر عذاب از مستحقّان کیفر و مهلت دادن به انان، سنّتی الهی+۴ آیه
  • راه نیافتن و حق ناشنوی مشرکان، به رغم مشاهده اثار هلاکت پیشینیان خود، مورد پرسش نکوهش امیز خدا+۱ آیه
  • سؤال توبیخی خداوند از کافران، در مورد پند نگرفتن از فرجام شوم پیشینیان خود+۱ آیه
  • راه نیافتن و حق ناشنوی مشرکان، به رغم مشاهده اثار هلاکت پیشینیان خود، مورد پرسش نکوهش امیز خدا+۱ آیه
  • اثار به جای مانده از پیشینیان، منبعی برای پندگیری و شناخت حقایق+۸ آیه
  • اگاهی از قوانین و سنّتهای الهی زمینه ساز صبر و تحمّل در سختیها و شداید+۲ آیه
  • خردمندی، زمینه عبرت اموزی
  • عبرت پذیری خردمندان، از هلاکت امّتهای پیشین
  • تهدید کافران از جانب خداوند، به سبب عبرت نگرفتن از احوال امّتهای کافر پیشین+۵ آیه
  • عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین، مورد سرزنش خداوند+۸ آیه
  • تفکّر زمینه عبرت گرفتن از فرجام اقوام پیشین+۸ آیه
  • بهره گیری و عبرت خردمندان، از مطالعه در اثار باستانیِ به جای مانده از گذشتگان+۲ آیه
  • هلاکت انسانهای پیشین و باقی ماندن خانه های انان (اثار باستانی)، از ایات خدا برای عاقلان
  • صاحبان خرد، دارای توان درک و فهم ایات ربوبی خداوند و بهره بری از ان
  • بهره مندی از ایات خداوند، نشانه خردمندی+۱ آیه
  • پندپذیری از فرجام هلاکت بار گذشتگان، نشانه خردمندی
  • عقل در شناخت حقایق و پیشگیری از نابکاریها، دارای نقش اساسی و مهم
  • دلداری خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، با بیان قضای حتمی خود، درباره هلاکت امّتهای کافر پیشین+۳ آیه
  • هلاکت اقوام کفرپیشه، از موارد قضای الهی+۳ آیه
  • فرجام هلاکت بار کافران و امّتهای پیشین، مایه عبرت برای ادمیان+۳ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله از دشمنی کافران با او+۲ آیه
  • خداوند، تسلّادهنده پیامبر صلی الله علیه و اله، با تبیین فرجام تکذیبکنندگان و منکران رسالت ان حضرت+۲ آیه
  • باقی ماندن ویرانههای قوم عاد تا عصر پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • باقی ماندن ویرانههای خانههای قوم ثمود، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
  • باقی ماندن اثار ابادیها و شهرهای برخی امّتهای پیشین، تا عصر پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
  • توجّه به قضای خداوند در مهلت دادن به دشمنان معاند، زمینهساز صبر پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • توجّه به هلاکت و نابودی پیشینیان و دشمنان معاند در گذشته تاریخ، زمینهساز صبر پیامبر صلی الله علیه و اله در برابر زخم زبانهای دشمنان+۱ آیه
  • تفکر در پدیدههای حیات و مرگ، راهی برای خداشناسی+۱ آیه
  • نکوهش کافران مشرک، به دلیل عبرت نگرفتن از سرنوشت امّتهای پیشین+۹ آیه
  • راه نیافتن و حق ناشنوی مشرکان، به رغم مشاهده اثار هلاکت پیشینیان خود، مورد پرسش نکوهشامیز خدا+۱ آیه
  • مُهلک/ اسماوصفات+۵ آیه
واژه‌ها