آیه ۱۵ سوره طه

سوره طه، آیه ۱۵ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۳

إِنَ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكَادُ أُخْفِيهَا لِتُجْزَى كُلُ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى

بطور قطع رستاخیز خواهد آمد! می‌خواهم آن را پنهان کنم، تا هر کس در برابر سعی و کوشش خود، جزا داده شود!

معنی کلمات و عبارات
«أَکَادُ»: نزدیک است که من. می‌خواهم (نگا: قاموس اللغه). «أُخْفِیهَا»: آن را پنهان می‌دارم. برخی گفته‌اند، همزه آن برای سلب است و إخفاء به معنی إظهار است، در این صورت مفهوم آیه چنین می‌شود: رستاخیز به طور قطع فرا می‌رسد و درصدد آشکار ساختن آن و خاتمه بخشیدن بدین جهانم، تا هرکسی آن درود عاقبت کار که کشت. «بِمَا»: برابر عمل خود. واژه (ما) مصدریّه است.
نزول
نکات آیه
۱ - فرا رسیدن قیامت، حتمى است. «إنّ الساعة ءاتیة» ۲ - «ساعة» از اسامى قیامت است. «إنّ الساعة ءاتیة» «ساعة»، یعنى پاره اى از زمان. در بسیارى از آیات از قیامت با عنوان «ساعة» یاد شده است، به گونه اى که به صورت نام هاى مشهور قیامت در آمده است; این نام گذارى یا به خاطر این است که همه خلق در یک زمان محشور مى شوند و یا به این جهت که زمان برپایى قیامت لحظه اى اندک است (اقتباس از لسان العرب). ۳ - ایمان به قیامت، از مهم ترین ارکان عقیدتى آیین موسى(ع) است. «نودى یموسى ... إنّ الساعة ءاتیة» ۴ - تنها راه پى بردن به قیامت و خصوصیات آن، اطلاعات رسیده از جانب خداوند است. «أکاد أُخفیها» اسناد «أخفیها» به خداوند، گویاى این است که اگر او از قیامت سخن نگفته بود، براى پى بردن به آن راهى وجود نداشت. ۵ - خداوند به اراده خویش، زمان برپایى قیامت را از انسان ها مخفى نگه داشته است. «أکاد أُخفیها» در قاموس آمده است که «أکاد» (در این آیه) به معناى «أرید» است و «أکاد أخفیها»; یعنى، اراده مى کنم که آن را مخفى نگه دارم، براین اساس مراد از اخفاى قیامت، پنهان داشتن زمان وقوع آن خواهد بود، نه اصل وقوع آن. ۶ - وقوع قیامت، ناگهانى است. «أکاد أُخفیها» ۷ - جزا دیدن یکایک آدمیان، فلسفه برپایى قیامت «ءاتیة ... لتجزى کلّ نفس» «لتجزى»یا تعلیل است براى «آتیة» و جمله «أکاد أخفیها» معترضه است و یا تعلیل است براى هر دو موضوع مطرح شده در آیه که آمدن قیامت و وجود زمینه براى مخفى ماندن اخبار آن از سوى خداوند است و یا تنها بیانگر علت «أخفیها» است، برداشت مذکور، مبتنى بر دو احتمال اول است. ۸ - آگاه نبودن انسان ها به زمان برپایى قیامت، زمینه ساز مداومت آنان برکارهاى خویش و به وجود آمدن استحقاق پاداش و کیفر است. «أکاد أُخفیها لتجزى کلّ نفس بما تسعى» لام در «لتجزى» - در برداشت فوق - تعلیل براى «أکاد أخفیها» گرفته شده است; دراین معنا، ترکیب جمله در اصل «لتسعى کلّ نفس فتجزى بما تسعى» خواهد بود و حاصل معنى این که اراده کردم قیامت را مخفى بدارم تا همه به تلاش خود ادامه دهند و نتایج کردار خود را ببینند; این سخن ناظر به حالت روانى انسان ها است که اگر زمان مرگ خود و نابودى جهان را بدانند، بسیارى از تلاش هاى خود را رها خواهند کرد. ۹ - انسان، دربرابر تلاش ها و کردارهاى پى گیر و مداوم خویش، مسؤول است. «لتجزى کلّ نفس بما تسعى» ماده «سعى» به جاى «عمل» ممکن است در بدى ها، ناظر به نادیده گرفتن لغزش هاى خالى از اصرار و در اعمال نیک، توصیه به کوشش مداوم باشد. ۱۰ - دنیا، محل تلاش و آخرت جاى کیفر و پاداش و مواجه شدن با نتیجه تلاش است. «إنّ الساعة ءاتیة ... لتجزى کلّ نفس بما تسعى» ۱۱ - دنیا، فاقد گنجایش و امکانات لازم براى جزاى اعمال آدمیان است. «الساعة ءاتیة ... لتجزى کلّ نفس بما تسعى» ضرورت برپایى قیامت براى تحقق جزا، اشاره به این نکته دارد که ظرف دنیا گنجایش جزا دادن به تلاش هاى خوب و بد را ندارد، لذا روز دیگر و شرایط دیگرى باید فراهم گردد تا «جزا» بتواند تحقق یابد. ۱۲ - پاداش دیدن و به کیفر رسیدن انسان ها، محصول کردار و تلاش خود آنها است. «لتجزى کلّ نفس بما تسعى» ۱۳ - حضور در صحنه قیامت و برخورد با سزاى اعمال دنیایى خود، فرجام همه انسان ها است. «إنّ الساعة ... لتجزى کلّ نفس بما تسعى» ۱۴ - سعى و تلاش آدمى در عبادت و نماز، درپى دارنده پاداش حتمى درقیامت است. «فاعبدنى و أقم الصلوة ... لتجزى کلّ نفس بما تسعى»
تفسیر (۱۱)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۶)
  • اطاعت از هوای نفس، عامل ایمان نیاوردن به قیامت+۱ آیه
  • پیروی از هوا و هوس، از موانع ایمان+۱ آیه
  • قیامت روز پاداش عمل+۵ آیه
  • عادلانه بودن پاداش، در قیامت+۵ آیه
  • عبودیّت، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۳ آیه
  • دنیا، محلّ سعی و تلاش و کسب توشه برای اخرت+۳ آیه
  • پاداش و کیفر هر انسان در اخرت، در برابر تلاشهای وی در دنیا
  • توجّه به اخرت، زمینه ساز یاد و ذکر خدا+۲ آیه
  • عبودیّت خدا، درپی دارنده پاداش الهی+۳ آیه
  • عادلانه بودن عذاب در قیامت+۳ آیه
  • کیفر انسانهای بدکار، بازتاب و نتیجه اعمال خود انها+۳ آیه
  • مسیول بودن انسان، در مقابل اعمال و رفتار خویش
  • جهل انسان به زمان وقوع قیامت+۴ آیه
  • وقوع قیامت، در زمانی نزدیک+۶ آیه
  • کافران، از عوامل کفر به قیامت+۱ آیه
  • اطاعت از هوای نفس، عامل کفر به قیامت+۱ آیه
  • قیامت، دارای زمان معیّن شده (ساعت) نزد خداوند و از نامهای قیامت+۵ آیه
  • وعده قیامت، حق، حتمی و تخلّف ناپذیر+۳ آیه
  • یاداوری رسالت موسی علیه السلام، مبنی بر وحدانیّت خدا و اقامه نماز برای یاد او و نزدیکی قیامت، توصیهای اموزنده و عبرتاور برای محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • مُخْفی/ اسما و صفات
  • ایمان به قیامت، از توصیههای خداوند به موسی علیه السلام+۲ آیه
  • هواپرستی عامل ایمان نیاوردن به قیامت+۱ آیه
  • هشدار خداوند به موسی (ع) درباره خطر هواپرستان+۱ آیه
  • هواپرستان بازدارنده مردم از اخرت+۱ آیه
  • بهپاداشتن نماز، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۱ آیه
  • برپایی قیامت، وعده حتمی الهی+۳ آیه
واژه‌ها